Linh thiêng Đền Chúa Thác Bờ

Giữa mênh mang sóng nước hồ Hòa Bình, nơi núi non trùng điệp soi bóng xuống dòng Đà giang hùng vĩ, Đền Chúa Thác Bờ từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh nổi tiếng của vùng Tây Bắc. Không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, quần thể tâm linh Thác Bờ còn là chốn để người dân và du khách gửi gắm niềm tin, ước vọng về cuộc sống bình an, may mắn.

Hồ Hoà Bình được ví như Vịnh Hạ Long trên núi với vẻ đẹp làm say đắm lòng người.

Điểm hẹn tâm linh giữa lòng hồ Hòa Bình

Điểm đặc biệt của khu di tích là có hai ngôi đền cùng thờ Chúa Thác Bờ, gồm Đền Chúa Thác Bờ ở xã Tiền Phong và Đền Chúa Thác Bờ ở xã Thung Nai. Cả hai ngôi đền đều nằm bên hồ Hòa Bình, được xây dựng trên nền những ngôi đền cổ từng tồn tại trước khi công trình Thủy điện Hòa Bình tích nước.

Mỗi ngôi đền mang nét kiến trúc và không gian riêng nhưng đều là nơi thờ phụng, tưởng nhớ hai người phụ nữ có công giúp vua Lê Lợi vận chuyển lương thảo, dẫn đường cho nghĩa quân vượt qua những ghềnh thác hiểm trở trên sông Đà trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh.

Đền Chúa Thác Bờ xã Thung Nai.

Theo sử sách, vào khoảng năm 1430-1432, vua Lê Lợi niên hiệu Thuận Thiên đem quân đi dẹp loạn Đèo Cát Hãn ở Mường Lễ, Sơn La. Khi vua kéo quân đến khu vực Thác Bờ, trước mặt là dòng nước xoáy dữ dội, thác nước hiểm trở xô bọt trắng trời, với muôn vàn mỏm đá lởm chởm khiến đoàn quân không thể tiến lên được. Lúc bấy giờ ở xã Hào Tráng có người phụ nữ dân tộc Mường tên là Đinh Thị Vân (và một phụ nữ người Dao không rõ tên) đã đứng lên vận động trai tráng trong bản lên rừng xẻ ván, đóng thuyền độc mộc; kêu gọi Nhân dân chặt nứa kết thành bè mảng, góp lương thực, thực phẩm để nuôi quân và giúp quân sĩ vượt qua Thác Bờ đi đánh giặc.

Trên đường chiến thắng trở về, vào tháng 3 năm Nhâm Tý (1432), vua Lê Lợi dừng chân ở Thác Bờ. Nhà vua còn khắc lên một tấm bia bài thơ “chinh Đèo Cát Hãn, quá Long Thuỷ đê” (nay được gọi là văn bia Lê Lợi).

Đền Chúa Thác Bờ ở xã Tiền Phong.

Sau khi hai bà mất, tương truyền thường hiển linh, phù trợ Nhân dân mỗi khi vượt qua thác ghềnh hiểm trở. Từ đó, Nhân dân đã phong là bà chúa Thác Bờ. Vua đã ban chiếu chỉ cho Nhân dân trong vùng lập đền thờ. Đền Thác Bờ được UBND tỉnh Hoà Bình trước đây công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 2008.

Bên cạnh hệ thống đền thờ, quần thể du lịch tâm linh Thác Bờ còn nổi tiếng với Động Thác Bờ – một trong những hang động đẹp nhất vùng hồ Hòa Bình. Nằm ở độ cao khoảng 100m so với mặt hồ, động được hình thành qua hàng triệu năm kiến tạo địa chất với hệ thống nhũ đá muôn hình vạn trạng. Những khối thạch nhũ được thiên nhiên tạo tác thành hình rồng, phượng, cây vàng, cây bạc hay những búp sen mềm mại, khiến du khách không khỏi trầm trồ trước vẻ đẹp kỳ ảo.

Động Thác Bờ được ví như một “cung điện trong lòng núi” với vẻ đẹp của thiên nhiên và tín ngưỡng.

Bước vào lòng động, du khách cảm nhận được không khí mát lành quanh năm cùng không gian huyền bí, linh thiêng. Nhiều người ví Động Thác Bờ như một “cung điện trong lòng núi”, nơi hội tụ vẻ đẹp của thiên nhiên và tín ngưỡng tâm linh. Chính sự kết hợp hài hòa giữa đền thờ và thắng cảnh hang động tạo nên sức hấp dẫn của du lịch Thác Bờ.

Bà Nguyễn Thị Lan, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Hằng năm, gia đình tôi đều về lễ Chúa Thác Bờ. Không chỉ cầu sức khỏe, bình an mà còn tìm sự thanh thản trong tâm hồn. Khung cảnh nơi đây đẹp, tạo cảm giác gần gũi và linh thiêng”.

Gắn kết du lịch tâm linh với phát triển kinh tế địa phương

Không gian Đền Chúa Thác Bờ mang vẻ đẹp hài hòa giữa thiên nhiên và kiến trúc tâm linh. Nhiều du khách khi đến đây đều cảm nhận được sự bình yên, tạm gác lại những bộn bề của cuộc sống.

Không chỉ là điểm đến tâm linh, quần thể Đền Chúa Thác Bờ - Động Thác Bờ còn là sản phẩm du lịch đặc trưng của hồ Hòa Bình. Những năm gần đây, hệ thống giao thông, bến cảng và các dịch vụ du lịch từng bước được đầu tư, nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan, trải nghiệm. Hành trình lễ đền kết hợp khám phá hồ Hòa Bình, các bản làng dân tộc Mường, Dao đã trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Tàu chở du khách muôn phương về chiêm bái Đền Chúa Thác Bờ.

Hằng năm, đặc biệt từ đầu Xuân đến hết mùa lễ hội (tháng 4 âm lịch), hàng vạn du khách từ khắp nơi vượt sóng hồ Hòa Bình tìm về hai ngôi đền linh thiêng tham quan, chiêm bái, tạo sinh kế cho nhiều hộ dân làm dịch vụ vận tải, lưu trú, ăn uống, bán sản phẩm đặc sản và du lịch cộng đồng quanh vùng hồ.

Bà Nguyễn Thị Vân làm dịch vụ du lịch trên hồ Hòa Bình cho biết, lượng khách đến Đền Chúa Thác Bờ tăng đều qua các năm, nhất là vào dịp đầu Xuân. Hoạt động du lịch đã tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều hộ dân địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng hồ.

Đinh Thắng