Mường Thàng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đảng uỷ xã Mường Thàng xác định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy đảng; phát huy dân chủ, sức mạnh khối đại đoàn kết; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương; giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc...”. Trong đó, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc luôn được xã đặc biệt quan tâm.

Chiêng Mường được trình diễn trong lễ hội, sự kiện lớn của xã Mường Thàng.

Được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 xã: Thạch Yên, Dũng Phong, Nam Phong, Tây Phong, xã Mường Thàng có diện tích, quy mô dân số lớn, trong đó dân tộc Mường chiếm 88,1%. Là một trong bốn vùng Mường lớn - Bi, Vang, Thàng, Động của tỉnh Hòa Bình (cũ) đây là vùng đất cổ, mang đậm bản sắc văn hóa Mường. Nơi đây còn lưu giữ nhiều nét văn hóa Mường đặc sắc như: Nhà sàn, tiếng nói, lễ hội, trang phục, hát Thường rang, Bộ mẹng, nghệ thuật chiêng, mo, sử thi “Đẻ đất - Đẻ nước”, tục cúng vía...

Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đã được quan tâm, từng bước hình thành sản phẩm văn hóa tâm linh đặc trưng như: Lễ hội Khai mùa Mường Thàng tổ chức vào ngày 6/1 âm lịch; Khai hội Chùa Khánh vào ngày 5/1 âm lịch hàng năm. Các lễ hội đều thấm đẫm hồn cốt văn hóa truyền thống, được thể hiện sinh động trong đời sống văn hóa hiện đại, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa lành mạnh của Nhân dân.

Trong đó điểm nhấn là Lễ khai mùa Mường Thàng, đây là một phần quan trọng của Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường của tỉnh - một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội bao gồm nhiều nghi thức cúng tế trang trọng và các trò chơi dân gian sôi động như đánh chiêng, hát ví, ném còn, thi bắn nỏ. Lễ hội thường được tổ chức tại Miếu Cả Mường Thàng nhằm gắn kết cộng đồng và bảo tồn bản sắc văn hóa Mường. Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công ơn Quốc Mẫu Hoàng Bà, Thành Hoàng và những người khai đất, dạy dân trồng lúa. Cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an, gia đình no ấm, hạnh phúc. Các nghi thức chính gồm 2 phần chính, trong đó phần lễ cúng thần linh, Thành Hoàng tại Miếu Cả; rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà từ Miếu Cả đến sân vận động. Nghi thức “gọi chiêng”, “giới chiêng” do thầy Mo thực hiện, theo sau là tiếng trống khai hạ của trưởng xóm. Phần hội gồm chương trình nghệ thuật đặc sắc, trình diễn chiêng Mường, hát Ví, Đúm, Séc Púa (sắc bùa). Thi các mâm cơm, giao lưu văn nghệ, trình diễn trang phục dân tộc. Tham dự lễ hội, du khách tham gia trải nghiệm các trò chơi dân gian: Ném còn, bắn nỏ, kéo co, giã gạo, đánh cù, đánh mảng...

Lễ rước kiệu tại Lễ hội Khai mùa Mường Thàng thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Đồng chí Bùi Văn Liển - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Thàng nhấn mạnh: Lễ Khai hạ Mường Thàng là một lễ hội lớn, mang giá trị văn hóa sâu sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách đến khám phá. Trong nỗ lực gìn giữ, phát huy hồn cốt của văn hóa Mường Thàng, xã đã triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó chú trọng đầu tư các quần thể di tích lịch sử - văn hóa nổi bật trên địa bàn, tạo sức hút và vẻ đẹp đặc sắc cho mảnh đất, con người nơi đây.

Nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, xã tiếp tục quan tâm giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc Mường như: Phong tục, tập quán, tín ngưỡng, ẩm thực, lễ hội, trang phục, mo Mường, chiêng Mường... Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng. Trong đó có giải pháp đồng bộ và bền vững để bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Mường từ tiếng nói, trang phục, tập quán... kịp thời triển khai thực hiện các chương trình mục tiêu để nghiên cứu, phục dựng và quảng bá các giá trị văn hóa dân tộc Mường. Tổ chức các lễ hội thường niên như Lễ khai hội Mường Thàng, Lễ khai hội Chùa Khánh nhằm giới thiệu, quảng bá với du khách thập phương những giá trị văn hóa, lịch sử còn được lưu giữ, bảo tồn và phát huy trên vùng đất Mường Thàng.

Hương Lan