Nâng cao hiệu quả kinh tế rừng

Với định hướng chuyển từ trồng rừng nguyên liệu ngắn ngày sang phát triển rừng gỗ lớn, quản lý rừng bền vững, tỉnh đang từng bước nâng cao giá trị kinh tế của tài nguyên rừng. Việc mở rộng diện tích được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững tạo nền tảng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm gỗ và thu nhập cho người trồng rừng.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Yên Lập hướng dẫn người dân trong công tác quản lý rừng bền vững.

Chuyển biến tích cực trong tư duy sản xuất

Rừng là một trong những thế mạnh và nguồn lực quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là tại các địa phương có diện tích đất lâm nghiệp lớn như các xã Pà Cò, Đà Bắc, Thu Cúc, Trung Sơn. Những năm qua, cùng với nhiệm vụ bảo vệ diện tích rừng hiện có, tỉnh từng bước thay đổi phương thức sản xuất lâm nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị và tính bền vững. Đến hết tháng 9 năm 2026, toàn tỉnh trồng hơn 18 nghìn ha rừng tập trung, 4,5 triệu cây phân tán. Diện tích phát triển rừng gỗ lớn đạt trên 28 nghìn ha; diện tích được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đạt hơn 67 nghìn ha. Đây là minh chứng cho thấy ngành Lâm nghiệp đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng diện tích sang nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế rừng.

Trong xu hướng đó, chứng chỉ quản lý rừng bền vững ngày càng có vai trò quan trọng. Không chỉ giúp xác định nguồn gốc và quá trình quản lý rừng mà còn yêu cầu chủ rừng tuân thủ các nguyên tắc về bảo vệ môi trường, duy trì đa dạng sinh học, bảo đảm quyền lợi của người lao động, cộng đồng và khai thác hợp lý, không làm suy giảm tài nguyên rừng.

Hiện nay, tại các xã Minh Hòa, Sơn Lương, Thượng Long, Trung Sơn, Xuân Viên, Yên Lập đã có tổng diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC là gần 6.200 ha; trong đó, Minh Hòa có diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC lớn nhất với hơn 1.900 ha. Đồng chí Lê Trọng Quảng - Chủ tịch UBND xã Minh Hòa cho rằng, rừng có vai trò quan trọng đối với đời sống của người dân trên địa bàn. Vì vậy, địa phương xác định phát triển kinh tế lâm nghiệp phải gắn với quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững. Việc được cấp chứng chỉ FSC giúp nâng cao ý thức của người dân trong quá trình trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng và tạo điều kiện để sản phẩm gỗ có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Thực tế tại các địa phương, từ khi tham gia quản lý rừng theo tiêu chuẩn bền vững, người trồng rừng có sự thay đổi trong phương thức sản xuất - kinh doanh. Trước kia, người trồng rừng chủ yếu quan tâm đến vấn đề sinh trưởng của cây, thời điểm khai thác, đến nay đã chú trọng hơn đến việc lựa chọn giống, mật độ trồng, chăm sóc, bảo vệ đất, nguồn nước, phòng cháy, chữa cháy rừng và khai thác đúng quy trình. Đây là bước chuyển biến tích cực trong tư duy sản xuất lâm nghiệp, bởi giá trị của rừng không chỉ được tính bằng số lượng gỗ khai thác mà còn nằm ở chất lượng, nguồn gốc sản phẩm và những giá trị môi trường mà rừng mang lại.

Rừng được cấp chứng chỉ FSC góp phần nâng cao giá trị kinh tế và phát triển lâm nghiệp bền vững.

Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế lâm nghiệp

Cùng với mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ, phát triển rừng gỗ lớn được tỉnh xác định là một trong những giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả kinh tế lâm nghiệp. Việc phát triển rừng gỗ lớn giúp thay đổi phương thức sản xuất trước đây là trồng rừng, khai thác khi cây còn nhỏ để nhanh chóng thu hồi vốn. Với rừng gỗ lớn, người dân kéo dài chu kỳ kinh doanh, đầu tư chăm sóc, bảo vệ rừng trong thời gian dài hơn để có được sản phẩm gỗ có kích thước lớn, chất lượng cao và giá trị kinh tế tốt hơn.

Khi kết hợp rừng gỗ lớn với quản lý rừng bền vững và chứng chỉ FSC, giá trị sản phẩm tiếp tục được nâng lên. Gỗ được sản xuất từ những khu rừng được quản lý theo tiêu chuẩn có thể đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội ngày càng được thị trường quan tâm. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, tạo mối liên kết giữa người trồng rừng với doanh nghiệp chế biến, từng bước hình thành chuỗi giá trị từ trồng rừng, chăm sóc, khai thác đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Đối với người dân, hiệu quả lớn nhất của việc phát triển rừng bền vững là tạo ra nguồn thu nhập ổn định hơn trong dài hạn. Khi sản phẩm gỗ có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường, người trồng rừng có thêm cơ hội tham gia vào các chuỗi cung ứng có giá trị cao thay vì chủ yếu bán nguyên liệu thô.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, quản lý rừng theo tiêu chuẩn bền vững còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Những diện tích rừng được chăm sóc, bảo vệ tốt sẽ phát huy vai trò giữ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn, điều hòa khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục có nhiều dư địa để nâng cao giá trị từ rừng thông qua việc phát triển, mở rộng diện tích rừng gỗ lớn và diện tích rừng được cấp chứng chỉ, tăng cường liên kết sản xuất, chế biến. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, lựa chọn giống cây lâm nghiệp phù hợp, nâng cao năng suất, chất lượng rừng.

Từ những cánh rừng được quản lý theo tiêu chuẩn bền vững, Phú Thọ đang tạo dựng nền tảng quan trọng để chuyển từ phát triển lâm nghiệp theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả. Khi rừng được quản lý tốt, sản phẩm gỗ được kiểm soát nguồn gốc, người dân có thêm động lực đầu tư, doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định, giá trị của rừng sẽ không chỉ nằm ở những sản phẩm thu được sau mỗi chu kỳ khai thác mà được nâng lên thành giá trị kinh tế, sinh thái và xã hội lâu dài.

Hoàng Hương