Phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Dao quần chẹt

Khi những nhành hoa xuân đua nhau khoe sắc cũng là lúc người Dao quần chẹt ở bản Thành Công, xã Yên Lãng rộn ràng không khí đón Tết cổ truyền của dân tộc. Với gần 1.000 nhân khẩu, người Dao quần chẹt ở Yên Lãng sinh sống thành cộng đồng, luôn đoàn kết gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Người Dao quần chẹt ở xã Yên Lãng có nhiều nghi lễ truyền thống độc đáo, trong đó có Lễ cấp sắc.

Trải qua bao biến động của lịch sử và sự giao thoa văn hóa, cộng đồng người Dao ở Yên Lãng vẫn bảo tồn được những phong tục, tập quán truyền thống. Nổi bật là: Lễ cấp sắc, Tết Nhảy, Tết Năm cùng...

Ông Phùng Thế Vỵ, một nghệ nhân văn hóa, đồng thời là thầy mo cho biết: Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông Dao. Thông qua lễ cấp sắc, người được cấp sắc và những người tham dự có thể hiểu hơn về lịch sử, cội nguồn của mình từ những bài cúng, tích truyện do thầy cúng đọc, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc. Bên cạnh đó, Tết Năm cùng diễn ra từ ngày 25 tháng Chạp là nét văn hóa có từ lâu đời, thể hiện tình cảm gắn bó trong dòng họ và tinh thần đoàn kết của cộng đồng người Dao. Theo quan niệm của đồng bào Dao, đây là dịp để con cháu, anh em trong gia đình được quây quần, sum họp.

Nghi lễ dạy chữ đầu năm là một trong những nét đặc trưng trong ngày Tết của đồng bào Dao quần chẹt.

Sau Tết Nguyên đán, Tết Nhảy được người Dao quần chẹt ở Yên Lãng thực hiện các nghi lễ hậu tạ tổ tiên. Tại đây, cộng đồng người Dao hòa mình trong không khí linh thiêng, rộn ràng của các điệu múa, lời hát, ước mong mọi sự bình an, sức khỏe, mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt. Đặc biệt, các loại hình nghệ thuật dân gian như âm nhạc và nhạc cụ truyền thống vẫn hiện diện sinh động trong không gian Tết. Các điệu múa truyền thống như múa chuông, múa cờ, múa roi... được trình diễn trong các nghi lễ, lễ hội, thể hiện sự giao hòa giữa con người với thần linh và thiên nhiên, tạo nên sắc thái Tết riêng của người Dao quần chẹt.

Giá trị văn hóa của người Dao quần chẹt ở Yên Lãng còn được thể hiện qua những bộ trang phục truyền thống với sắc chàm đặc trưng.

Không chỉ bảo tồn các nghi lễ, người Dao quần chẹt ở Yên Lãng còn gìn giữ được tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Chính vì vậy, nghi lễ dạy chữ đầu năm được xem là một trong những nét đặc trưng trong ngày Tết của đồng bào Dao quần chẹt. Việc dạy chữ cho con cháu người Dao diễn ra đến hết ngày 15 tháng Giêng.

Trong dòng chảy hội nhập, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao quần chẹt ở Yên Lãng có ý nghĩa quan trọng. Theo đó, cấp ủy, chính quyền xã Yên Lãng cùng những người có uy tín tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân trong bảo vệ, phát huy các di sản văn hóa, hướng tới phát triển du lịch cộng đồng.

Hoàng Nga