Phú Thọ hướng tới trung tâm tiếp nhận FDI thế hệ mới

Phú Thọ đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm tiếp nhận FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh và dịch vụ công nghệ của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô. Để đạt được mục tiêu đó, tỉnh đang chuyển cách tiếp cận từ thu hút từng dự án sang chuẩn bị một hệ sinh thái đủ sức đón các tập đoàn đầu chuỗi, từ hạ tầng công nghiệp, nhân lực, logistics đến nghiên cứu và phát triển (R&D), công nghiệp hỗ trợ và năng lực cung ứng của doanh nghiệp trong tỉnh.

Tạo “hệ sinh thái tiếp nhận” dòng vốn mới

Sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ khẳng định vị thế một trong những trung tâm kinh tế lớn. Không gian phát triển rộng, kết nối giao thông thuận lợi cùng dư địa lớn về đất đai, công nghiệp và dịch vụ tạo lợi thế để tỉnh bứt phá trong lĩnh vực chế biến, chế tạo.

Phối cảnh dự án KCN Nam Bình Xuyên Green Park - KCN được xây dựng, phát triển theo định hướng phát triển xanh - thông minh - bền vững, tích hợp hạ tầng hiện đại, công nghệ tiên tiến và tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Đáng chú ý, 3 vùng kinh tế trước hợp nhất có sự bổ sung, hỗ trợ rõ nét về cấu trúc công nghiệp. Vĩnh Phúc có thế mạnh về ô tô, xe máy, cơ khí và công nghiệp phụ trợ; Phú Thọ lợi thế về điện tử, linh kiện, chế biến; Hòa Bình cung cấp không gian đất đai, năng lượng, vật liệu và kết nối phía Tây Hà Nội.

Sự tích hợp này tạo dựng nền công nghiệp quy mô, đa dạng, đủ điều kiện hình thành các cụm liên kết ngành, thay vì phát triển các khu công nghiệp riêng lẻ. Dòng vốn đầu tư vào địa bàn thời gian qua đang phản ánh khá rõ lợi thế đó.

Trong 7 tháng năm 2026, tỉnh thu hút hơn 1,9 tỷ USD vốn FDI, cao gấp khoảng 2,6 lần cùng kỳ và vượt 18,9% kế hoạch năm; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 31,53 tỷ USD, tăng 39,7%.

Tuy nhiên, mục tiêu của tỉnh không chỉ dừng ở việc gia tăng quy mô vốn. Để nâng cao hàm lượng công nghệ, tăng giá trị gia tăng và đưa doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án định hướng thu hút FDI thế hệ mới giai đoạn 2026-2030.

Mục tiêu đến năm 2030 được xác định rõ: Phú Thọ trở thành trung tâm tiếp nhận FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh và dịch vụ công nghệ của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô, tham gia sâu hơn vào những khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây là sự thay đổi đáng kể trong cách chuẩn bị hạ tầng để đón dòng vốn mới. Với những dự án điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu hay sản xuất thông minh, một mặt bằng sạch cùng hệ thống đường, điện, nước không còn là điều kiện đủ.

Nhà đầu tư cần hạ tầng kỹ thuật ổn định, hạ tầng số dung lượng lớn, xử lý môi trường đạt chuẩn, logistics hiệu quả và nguồn nhân lực kỹ thuật có thể đáp ứng ngay yêu cầu sản xuất.

Toàn tỉnh hiện có 31 KCN, trong đó 18 KCN đang hoạt động và 5 KCN đang xây dựng. Trong 7 tháng năm 2026, tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư các KCN Đoan Hùng, Phù Ninh, Trung Hà II; đồng thời đẩy nhanh công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng và đầu tư các tuyến giao thông kết nối.

Ba KCN Phúc Yên, Đoan Hùng và Thịnh Minh được khởi công, trong đó các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), lộ trình Net-Zero, điện mặt trời mái nhà và tái sử dụng nước được định hướng ngay từ khâu quy hoạch.

Không gian đầu tư cũng được tổ chức theo hướng chuyên môn hóa. Khu vực Vĩnh Yên - Việt Trì tập trung phát triển điện tử, dữ liệu và dịch vụ số; Bình Xuyên - Phúc Yên phát triển cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và phương tiện điện hóa; Hòa Bình - Thanh Sơn - Yên Lập hướng tới vật liệu, năng lượng xanh; Tam Nông - Thanh Thủy gắn với nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế sinh thái.

Cách phân vùng này cho thấy, mục tiêu của Phú Thọ không phải trải đều dự án FDI trên địa bàn, mà tạo các cực sản xuất chuyên sâu.

Tại đó, một doanh nghiệp đầu chuỗi có thể kéo theo mạng lưới nhà cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, logistics và nhân lực, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa lớn hơn cho nền kinh tế địa phương.

Để dòng vốn tạo giá trị ở lại

Theo báo cáo Đề án FDI thế hệ mới, Phú Thọ vẫn đối mặt với một số điểm nghẽn như năng lực R&D nội địa còn hạn chế, thiếu các trung tâm nghiên cứu quy mô lớn, tỷ lệ nội địa hóa thấp và năng lực của doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn toàn cầu.

Bên cạnh đó, tỉnh còn thiếu hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo, nguồn nhân lực kỹ thuật cao trong các ngành bán dẫn, điện tử, công nghệ thông tin.

Vì vậy, thu hút FDI chất lượng cao được xác định không chỉ dựa trên quy mô vốn mà phải gắn với khả năng tạo ra giá trị thực chất.

Tỉnh ưu tiên các dự án R&D, thiết kế, sản xuất linh kiện cốt lõi; đồng thời xem xét toàn diện trình độ công nghệ được chuyển giao, khả năng nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và lao động địa phương, cũng như phần giá trị gia tăng có thể được giữ lại trên địa bàn.

Đến năm 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu có ít nhất 100 doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng FDI, trong đó 20 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn nhà cung ứng cấp 1; đào tạo ít nhất 20.000 lao động kỹ thuật cao.

Đây là hai chỉ tiêu có ý nghĩa trực tiếp đối với sức lan tỏa của khu vực FDI. Khi doanh nghiệp trong tỉnh có thể sản xuất linh kiện, vật liệu, khuôn mẫu, cung cấp logistics, dịch vụ kỹ thuật hoặc tham gia vào các khâu thiết kế, giá trị mà một dự án FDI tạo ra sẽ không chỉ nằm trong phạm vi nhà máy mà được mở rộng sang khu vực doanh nghiệp nội địa và thị trường lao động địa phương.

Song song với đó, Phú Thọ hướng tới hoàn thiện hệ sinh thái R&D và đổi mới sáng tạo thông qua thu hút các trung tâm thiết kế, thử nghiệm, phòng thí nghiệm công nghệ cao; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu trong các lĩnh vực như robot, SMT, AIoT...

Mô hình được hướng tới là sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp FDI, cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp trong tỉnh, qua đó từng bước hình thành chuỗi giá trị có khả năng tự củng cố và phát triển.

Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh tiếp tục nâng cao năng lực điều hành theo một đầu mối xuyên suốt, từ giải quyết thủ tục đến theo dõi, hậu kiểm việc thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Cùng với đó, những mô hình hỗ trợ doanh nghiệp như “luồng xanh”, tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp và chương trình “Cà phê doanh nhân” tiếp tục được duy trì, phát huy theo hướng thiết thực, sát với nhu cầu của doanh nghiệp.

Khả năng hấp thụ dòng vốn FDI tại Phú Thọ được cải thiện rõ rệt so với giai đoạn trước.

Theo Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ Bùi Hồng Đô, tỉnh đang xác định rõ hơn giới hạn đối với những dòng vốn không phù hợp; kiên quyết từ chối các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao, sử dụng công nghệ thuộc diện cấm chuyển giao, gia công thâm dụng lao động tại những khu vực đang chịu áp lực về nhân lực và các ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ xả thải độc hại.

Phú Thọ đang đứng trước cơ hội lớn để phát huy lợi thế địa - kinh tế, hình thành hệ sinh thái đủ sức thu hút và giữ chân các nhà đầu tư công nghệ cao.

Trong giai đoạn tới, hiệu quả thu hút FDI không chỉ được đo bằng quy mô vốn đăng ký, mà là những giá trị thực chất mang lại cho nền kinh tế: công nghệ được chuyển giao, doanh nghiệp trong nước được nâng cấp, chất lượng nguồn nhân lực được nâng cao và giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương.

Ngọc Tuấn