Nông nghiệp Phú Thọ: Đổi mới tư duy, nâng tầm giá trị - Kỳ 3: Khát vọng làm giàu bền vững trên mảnh đất quê hương

Tri thức trẻ, sức bật công nghệ cùng các mô hình nông nghiệp tích hợp du lịch đang mở ra không gian phát triển mới cho nông thôn Phú Thọ. Sự đổi thay không dừng ở hạ tầng khang trang, mà cốt lõi là tạo sinh kế lâu dài và bảo tồn bản sắc, để mỗi vùng quê thực sự là nơi người dân an cư, lập nghiệp và tự tin làm giàu.

Khi người trẻ trở về, quê hương thêm sức bật

Trang trại nho của anh Trần Duy Đoan (xã Hải Lựu) đã trở thành điểm du lịch trải nghiệm thu hút du khách đến tham quan, trực tiếp thu hái.

Những người trẻ mang theo tri thức, công nghệ và tư duy hiện đại trở về, quê hương như được tiếp thêm một sức bật mới. Họ không chỉ đánh thức tiềm năng đất đai bằng các mô hình kinh tế sáng tạo, mà còn truyền cảm hứng làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê nhà.

Tại xã Hải Lựu, những giàn nho xanh mướt trong hệ thống nhà màng hiện đại tạo nên điểm nhấn giữa cánh đồng truyền thống vốn quen thuộc với cây lúa, cây ngô. Chủ nhân của trang trại này là anh Trần Duy Đoan - một người trẻ đã quyết định trở về quê hương, khởi nghiệp làm nông nghiệp bằng tri thức và công nghệ tiên tiến.

Năm 2016, trong thời gian tu nghiệp tại Nhật Bản, anh Đoan hoàn toàn bị chinh phục bởi nền nông nghiệp công nghệ cao của nước bạn, nơi diện tích canh tác không quá lớn nhưng vẫn tạo ra sản phẩm chất lượng vượt trội nhờ quy trình kiểm soát môi trường nghiêm ngặt.

Trở về nước năm 2019, dù có công việc với thu nhập ổn định tại Hà Nội, anh vẫn quyết tâm gác lại tất cả để hiện thực hóa ý tưởng xây dựng trang trại công nghệ cao trên quê nhà.

Khởi đầu với 3.600m², anh lựa chọn thử nghiệm giống nho Hạ đen. Hành trình từ ý tưởng đến thành công trải qua không ít thử thách. Chàng kỹ sư trẻ phải tự tay nghiên cứu thổ nhưỡng, nguồn nước, theo dõi sát sao từng gốc cây và điều chỉnh công thức dinh dưỡng sao cho phù hợp với khí hậu vùng trung du.

Hơn một năm sau, vụ nho đầu tiên thắng lợi với sản lượng khoảng 4 tấn quả. Thành công bước đầu tiếp thêm niềm tin để anh Đoan tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, mở rộng quy mô trang trại lên 5ha.

Nhà màng bảo vệ, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động công nghệ cao và quy trình VietGAP được đầu tư đồng bộ. Việc ứng dụng công nghệ giúp chủ động kiểm soát lượng nước, dinh dưỡng, hạn chế tác động tiêu cực của thời tiết và nâng cao chất lượng nông sản. Mô hình hiện tạo việc làm thường xuyên cho 4-5 lao động địa phương.

Không dừng lại ở nho Hạ đen, anh Đoan đưa thêm nho Mẫu đơn, dâu tây, dưa lưới vào sản xuất để đa dạng hóa sản phẩm. Trang trại cũng phát triển mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp, thu hút đông đảo các gia đình, học sinh đến tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất sạch và trực tiếp thu hái nông sản.

Từ một mô hình canh tác thuần túy, một không gian trải nghiệm sinh thái hấp dẫn đã được định hình, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

Câu chuyện của Trần Duy Đoan cho thấy, nếu mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ và lựa chọn đúng hướng đi, người trẻ hoàn toàn có thể tạo dựng sự nghiệp từ chính quê hương.

Trực tiếp khảo sát các mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Tam Dương và Tam Đảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Đinh Công Sứ ghi nhận hiệu quả các mô hình sản xuất theo chuẩn VietGAP; đồng thời yêu cầu các địa phương tạo điều kiện để hợp tác xã, doanh nghiệp mở rộng sản xuất, gắn nông nghiệp với du lịch nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh và du lịch trải nghiệm; liên kết với các HTX, doanh nghiệp hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng thu hút du khách.

Những chỉ đạo này cho thấy sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đang được đặt trong bài toán phát triển tổng thể của nông nghiệp và nông thôn. Khi công nghệ, sản xuất, việc làm và du lịch được kết nối tích hợp, một đơn vị diện tích đất có thể tạo ra đa giá trị, đem lại sinh kế phong phú cho người dân.

Sản phẩm bưởi của HTX Nông nghiệp Hùng Xuyên (xã Chí Đám) được dán tem truy xuất nguồn gốc đã giúp sản phẩm khẳng định uy tín, mở rộng thị trường.

Nâng giá trị sản vật, giữ người, giữ hồn quê

Nếu lực lượng trẻ là nguồn sinh khí mới thì sản vật bản địa chính là nền tảng để nông nghiệp Phú Thọ phát triển bền vững. Những giá trị ấy chỉ thực sự bền vững khi vừa tạo ra thu nhập cao cho người dân, vừa góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và môi trường sống.

Sản phẩm chè búp tím của Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển trà UT, xã Thanh Ba đạt OCOP 5 sao quốc gia.

Tinh thần đó được thể hiện rõ qua tốc độ chuẩn hóa nông sản của địa phương với hàng trăm sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên và gắn mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc điện tử. Đây là kết quả khẳng định sản xuất nông nghiệp Đất Tổ đang gắn kết ngày càng chặt chẽ với hạ tầng công nghệ.

Từ rau, quả an toàn đến trà, mật ong, quế, bưởi Đoan Hùng hay các sản phẩm chế biến, công nghệ số đã hiện diện trong mọi khâu, từ quản lý dữ liệu, kiểm soát quy trình, truy xuất nguồn gốc đến kết nối thị trường.

Việc đưa các mô hình Internet kết nối vạn vật (IoT), hệ thống tưới và bón phân tự động vào sản xuất giúp người dân tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng suất, gia tăng giá trị nông sản một cách bền vững.

Dù vậy, ẩn sau mỗi sản phẩm vẫn là câu chuyện văn hóa sâu sắc của từng vùng đất. Nếu biết kết nối sản xuất với chế biến, thương mại, du lịch và văn hóa, những giá trị ấy sẽ trở thành nguồn lực kinh tế to lớn.

Từ vùng nguyên liệu có thể phát triển điểm trải nghiệm; từ sản phẩm OCOP có thể kể lại câu chuyện quê hương; từ trang trại có thể mở ra điểm đến du lịch; và từ làng quê có thể kiến tạo thêm nhiều sinh kế.

Tại xã Xuân Lãng, mô hình “Làng nông nghiệp tuần hoàn gắn với chuyển đổi số” đang được lựa chọn thí điểm, hướng tới kết hợp sản xuất sạch, công nghệ hiện đại và sử dụng hiệu quả tài nguyên tại chỗ.

Mô hình mở ra tư duy phát triển mới: Làm nông nghiệp không chỉ lấy sản lượng làm thước đo mà phải tạo ra giá trị gia tăng; không chỉ khai thác đất đai mà phải bảo vệ môi trường; không chỉ bán sản phẩm thô mà phải xây dựng thương hiệu mạnh. Đó cũng là giải pháp đưa xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu.

Một con đường mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp nông sản đi xa. Hạ tầng số chỉ phát huy giá trị khi giúp bà con tiếp cận thị trường. Du lịch cộng đồng chỉ bền vững khi người dân làm chủ thể, văn hóa được tôn trọng và cảnh quan sinh thái được giữ gìn.

Đồng chí Nguyễn Văn Quân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Mô hình Làng Nông nghiệp tuần hoàn, Làng Nông nghiệp ứng dụng chuyển đổi số là bước chuẩn bị quan trọng để bắt tay thực hiện các mục tiêu tại Đề án “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030”, nhằm quyết tâm xây dựng một nền nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.

Thông qua các mô hình này, việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số giúp người làm nông nghiệp kiểm soát tốt hơn các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, vật nuôi; tạo sợi dây kết nối giữa nông dân, doanh nghiệp, cơ quan quản lý để tối ưu hóa quá trình sản xuất và tiêu thụ.

Song song đó, cần tăng cường xây dựng nhãn hiệu, chứng nhận OCOP gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm nhằm đa dạng hóa sản phẩm, khai thác hiệu quả giá trị truyền thống, bảo tồn cảnh quan và mang lại những trải nghiệm hấp dẫn cho du khách.

Những mô hình công nghệ cao, sản phẩm OCOP cùng kinh tế tuần hoàn đang thổi sức sống mới lên từng vùng quê Phú Thọ. Nông thôn mới hôm nay không chỉ đo đếm bằng đường rộng, nhà sang, mà cốt lõi là sinh kế cho người dân, cơ hội cho tuổi trẻ và niềm tin vào tương lai.

Lấy người dân làm trung tâm chủ thể chính là “chìa khóa” đánh thức khát vọng vươn lên - để mỗi vùng quê thực sự là nơi đáng sống, đáng trở về cùng nhau làm giàu và nỗ lực dựng xây Đất Tổ ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.

Hương Giang - Hạnh Thúy