Quyết sách đột phá về văn hóa, kiến tạo nguồn lực nội sinh, xây dựng con người Đất Tổ trong kỷ nguyên mới

Trong tiến trình phát triển của đất nước, văn hóa luôn được Đảng ta xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển bền vững. Quán triệt sâu sắc quan điểm đó, tỉnh Phú Thọ -vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam đã và đang nghiêm túc triển khai các nghị quyết, chủ trương của Trung ương về phát triển văn hóa, xây dựng con người mới và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương.

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ được tổ chức góp phần nâng cao đời sống tinh thần Nhân dân.

Phú Thọ là vùng đất có bề dày lịch sử - văn hóa đặc biệt, nơi kết tinh, giao thoa của ba dòng chảy văn hóa lớn: Văn hóa Phú Thọ - cội nguồn dân tộc gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và hát Xoan; văn hóa Vĩnh Phúc - vùng đất “đến với Phật, về với Mẫu” giàu lễ hội truyền thống và làng nghề đặc sắc; văn hóa Hòa Bình - tiêu biểu cho không gian văn hóa Mường. Sự hội tụ ấy đã tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, thống nhất, vừa phong phú, vừa giàu bản sắc truyền thống, vừa năng động, hiện đại.

Trên địa bàn tỉnh hiện có nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống. Mỗi dân tộc mang theo những phong tục, tập quán, loại hình nghệ thuật dân gian và tri thức bản địa đặc sắc, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa của tỉnh. Đây chính là nền tảng quan trọng để Phú Thọ triển khai hiệu quả các chủ trương, nghị quyết về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội.

Quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng về văn hóa, Phú Thọ đã tập trung nhận diện, kiểm kê, bảo tồn và phát huy hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú. Toàn tỉnh có 2.778 di tích, 6 bảo vật quốc gia, gần 2.000 di sản văn hóa phi vật thể; trong đó có 5 di sản được UNESCO ghi danh, 41 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nhiều lễ hội, nghi lễ truyền thống đặc sắc như: Giỗ Tổ Hùng Vương, Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ, Lễ hội Tây Thiên, Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường... được tổ chức trang trọng, văn minh, phát huy tốt giá trị giáo dục truyền thống và gắn kết cộng đồng.

Các lễ hội truyền thống trên địa bàn tỉnh được tổ chức góp phần bảo tồn văn hóa, lan tỏa hình ảnh mảnh đất và con người Đất Tổ đi muôn phương.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số theo phương châm “bảo tồn sống”, gắn di sản với đời sống cộng đồng. Hàng chục dự án nghiên cứu, phục hồi, truyền dạy các loại hình văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một đã được triển khai; hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được đầu tư đồng bộ, trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, nơi lan tỏa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến Nhân dân.

Một trong những dấu ấn nổi bật trong thực hiện các nghị quyết về văn hóa của Phú Thọ là gắn bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa với phát triển du lịch bền vững. Tỉnh xác định phát triển du lịch phải dựa trên nền tảng văn hóa và con người Đất Tổ, coi văn hóa là tài nguyên cốt lõi, là lợi thế cạnh tranh khác biệt. Từ kho tàng di sản phong phú, Phú Thọ đã hình thành nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng như du lịch văn hóa - tâm linh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe.

Các khu, điểm du lịch trọng điểm như: Đền Hùng, Tam Đảo - Tây Thiên, hồ Hòa Bình, Mai Châu, Vườn quốc gia Xuân Sơn, Thanh Thủy, Kim Bôi... được đầu tư hạ tầng đồng bộ, từng bước khẳng định thương hiệu trên bản đồ du lịch quốc gia và khu vực. Du lịch không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh Đất Tổ mà còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống Nhân dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhận thức rõ con người là trung tâm và chủ thể của phát triển, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều giải pháp xây dựng con người phát triển toàn diện về phẩm chất, trí tuệ, thể lực và năng lực hội nhập. Giai đoạn 2020-2025, các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, thể thao, an sinh xã hội được quan tâm đầu tư, góp phần hình thành thế hệ công dân Đất Tổ giàu tri thức, nhân ái, có bản lĩnh và khát vọng vươn lên.

Phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển sâu rộng; thể thao thành tích cao đạt nhiều dấu ấn với việc đăng cai, tổ chức thành công các giải thể thao quốc gia, khu vực và quốc tế. Đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao; tỷ lệ hộ nghèo, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giảm bền vững. Những kết quả đó là minh chứng sinh động cho việc đưa các nghị quyết về phát triển văn hóa, con người vào cuộc sống.

Ngày 7/1/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, hướng tới các mốc son lịch sử 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước Việt Nam. Với tầm nhìn chiến lược và tư duy đổi mới, Nghị quyết khẳng định văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Đối với Phú Thọ, Nghị quyết số 80-NQ/TW mở ra cơ hội rất lớn để tiếp tục phát huy giá trị văn hóa cội nguồn, xây dựng con người Đất Tổ trong thời kỳ hội nhập và phát triển. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để tỉnh hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa và du lịch; đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Phú Thọ xác định “Phát triển văn hóa, xây dựng con người Phú Thọ thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế; từng bước đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế có thế mạnh của tỉnh” là một trong những khâu đột phá quan trọng của tỉnh. Tỉnh tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa; đổi mới tư duy phát triển theo hướng dài hạn, bền vững; đẩy mạnh chuyển đổi số; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực văn hóa chất lượng cao.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư các công trình văn hóa trọng điểm, tạo điểm nhấn không gian văn hóa - kiến trúc; tăng cường liên kết vùng, hợp tác quốc tế; phát huy vai trò của Nhân dân, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ trong sáng tạo và lan tỏa giá trị văn hóa. Những giải pháp đồng bộ đó sẽ góp phần khơi dậy mạnh mẽ ý chí, khát vọng phát triển, xây dựng Phú Thọ trở thành trung tâm văn hóa cội nguồn, điểm đến hấp dẫn của cả nước và khu vực.

Với truyền thống lịch sử - văn hóa lâu đời, cùng quyết tâm chính trị cao và cách làm bài bản, sáng tạo, Phú Thọ đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khẳng định vai trò, vị thế của vùng đất cội nguồn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Việc quán triệt và thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW chính là chìa khóa để văn hóa và con người Đất Tổ tiếp tục tỏa sáng, góp phần cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Hương Lan