Trang bị kỹ năng sống cho học sinh nội trú

Chiều xuống, khu vườn rau của Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh lại rộn ràng tiếng nói cười. Những nhóm học sinh cần mẫn tưới nước, nhổ cỏ, chăm sóc từng luống rau xanh. Ở góc sân khác, tiếng bóng chuyền xen lẫn bước chân chạy trên sân cỏ nhân tạo tạo nên không khí sôi nổi. Nhịp sống ấy diễn ra đều đặn mỗi ngày, phản ánh một môi trường nội trú nền nếp, kỷ cương, nơi việc rèn luyện kỹ năng sống được triển khai bài bản, xuyên suốt trong cả giờ học chính khóa và các hoạt động ngoài giờ.

Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức phiên toà giả định, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật cho học sinh.

Năm học 2025-2026, nhà trường có 546 học sinh, 16 lớp thuộc ba khối lớp 10, 11, 12; phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số như: Mường, Dao, Mông, Cao Lan và một bộ phận học sinh người Kinh ở các xã đặc biệt khó khăn. Đặc thù của học sinh nội trú là sống xa gia đình trong thời gian dài, chủ yếu các em sẽ về thăm nhà trong các dịp nghỉ lễ, Tết.

Điều này đòi hỏi các em không chỉ học tốt kiến thức mà còn phải sớm hình thành kỹ năng tự lập, giao tiếp và thích nghi với môi trường tập thể. Từ thực tế đó, nhà trường xác định giáo dục kỹ năng sống là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn chặt với quá trình dạy học và quản lý học sinh.

Trong giờ học chính khóa, việc rèn luyện kỹ năng sống được thực hiện thông qua việc đổi mới phương pháp giảng dạy và tích hợp nội dung giáo dục phù hợp. Ở các môn học như Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật..., giáo viên chú trọng lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng giao tiếp, ứng xử và tinh thần trách nhiệm.

Thông qua hoạt động thảo luận nhóm, thuyết trình, xử lý tình huống, học sinh được rèn luyện khả năng diễn đạt, tư duy phản biện và kỹ năng làm việc tập thể. Đồng thời, nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; giáo dục pháp luật, phòng chống tệ nạn xã hội, an toàn giao thông... được tích hợp linh hoạt trong từng bài giảng. Qua đó, giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn hình thành nhận thức đúng đắn, xây dựng lối sống lành mạnh, có ý thức tuân thủ pháp luật.

Học sinh thường xuyên tham gia các hoạt động thể thao, góp phần rèn luyện sức khoẻ để học tập tốt.

Bên cạnh giờ học chính khóa, các hoạt động ngoài giờ lên lớp được nhà trường tổ chức phong phú, thiết thực, đóng vai trò quan trọng trong rèn luyện kỹ năng sống. Với đặc thù nội trú, nhà trường quản lý học sinh 24/7, tổ chức chặt chẽ các hoạt động sinh hoạt, học tập và rèn luyện.

Hệ thống 3 khu ký túc xá với các phòng ở khép kín, mỗi phòng từ 6-8 học sinh được tổ chức theo mô hình tự quản. Tại đây, học sinh tự phân công nhiệm vụ, nhắc nhở nhau giữ gìn vệ sinh, sắp xếp đồ dùng cá nhân. Đây là môi trường trực tiếp giúp các em rèn luyện kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng tổ chức cuộc sống và ý thức kỷ luật.

Công tác vệ sinh môi trường được duy trì thường xuyên thông qua việc phân công theo nhóm và tổ chức “Chủ nhật xanh” hàng tháng. Qua đó, học sinh hình thành thói quen giữ gìn môi trường sống, nâng cao ý thức cộng đồng và tinh thần trách nhiệm.

Vào buổi chiều, học sinh tham gia lao động, chăm sóc vườn rau, tham gia các câu lạc bộ thể thao. Các hoạt động này không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn là môi trường để học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tinh thần hợp tác và khả năng thích ứng. Hệ thống sân bãi như sân bóng đá cỏ nhân tạo, nhà đa năng, sân bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông, bóng bàn, phòng tập gym... được khai thác hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh phát triển toàn diện.

Buổi tối, hoạt động tự học được tổ chức nghiêm túc, có sự quản lý của lãnh đạo, giáo viên, quản sinh, bảo vệ và nhân viên y tế. Không chỉ củng cố kiến thức, đây còn là thời gian để học sinh rèn luyện kỹ năng tự học, kỹ năng quản lý thời gian và tinh thần tự giác.

Sinh hoạt nội trú hàng tuần được duy trì nền nếp, là diễn đàn để phổ biến nội quy, giáo dục kỹ năng giao tiếp, ứng xử và xây dựng mối quan hệ đoàn kết giữa học sinh các dân tộc. Đồng thời, nhà trường thành lập tổ tư vấn tâm lý, hỗ trợ học sinh tháo gỡ khó khăn, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống trong cuộc sống; thành lập Ban an toàn trường học để phòng chống bạo lực học đường, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật và các hành vi tiêu cực khác...

Nhờ đó, nhiều năm liền, nhà trường không có học sinh vi phạm kỷ luật, không xảy ra bạo lực học đường, không có tệ nạn ma túy xâm nhập. Chất lượng giáo dục của nhà trường không ngừng được nâng cao. Chỉ tính học kỳ I của năm học 2025-2026, trường có 30/31 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, xếp thứ 15/153 đơn vị dự thi. Học sinh cũng đạt giải Ba toàn đoàn tại Hội thi Giáo dục quốc phòng và an ninh cấp tỉnh. Những kết quả này khẳng định hiệu quả của việc kết hợp giữa giáo dục kiến thức và rèn luyện kỹ năng sống.

Cô giáo Phí Thị Mai Hương - Phó Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh: “Rèn luyện kỹ năng sống phải được thực hiện thường xuyên, thông qua trải nghiệm và thực hành. Khi kỹ năng trở thành thói quen, các em sẽ tự tin, chủ động hơn. Thực tế cho thấy, học sinh đã có sự chuyển biến rõ rệt: Từ rụt rè trở nên mạnh dạn, từ phụ thuộc đến biết tự lập, tự học, tự quản. Đây là nền tảng quan trọng để các em học tốt và thích ứng với cuộc sống”.

Học sinh nhà trường được học kỹ thuật lái xe an toàn.

Với cách làm bài bản, khoa học, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh đang khẳng định hiệu quả của mô hình giáo dục toàn diện. Việc chú trọng trang bị kỹ năng sống không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo nền tảng vững chắc để học sinh phát triển nhân cách, tự tin hội nhập và vươn lên trong tương lai.

Anh Thơ