Từ sức bật công nghiệp đến năng lực tăng trưởng - Kỳ 3: Mở rộng thị trường, giữ thế chủ động

Tăng trưởng công nghiệp chỉ thực sự bền vững khi sản phẩm tìm được thị trường tiêu thụ và doanh nghiệp duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh. Số liệu thống kê và kết quả điều tra doanh nghiệp của tỉnh 9 tháng năm 2026 cho thấy thị trường vẫn tạo động lực đáng kể cho sản xuất, đồng thời cũng đặt doanh nghiệp trước yêu cầu phải thích ứng nhanh hơn với những biến động của nhu cầu.

Đơn hàng là “thước đo” của sức sản xuất

Một nhà máy có thể mở rộng công suất. Một dự án có thể đi vào hoạt động. Nhưng sản xuất chỉ thực sự tạo ra giá trị khi sản phẩm được tiêu thụ.

Theo báo cáo đánh giá của Cục thống kê tỉnh, sản xuất công nghiệp của tỉnh tiếp tục tăng trưởng cao. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã có dấu hiệu chậm lại trong quý III. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý III tăng 15,91%, thấp hơn mức tăng 26,13% của quý I và 23,99% của quý II. Nguyên nhân là thị trường tiêu thụ của một số sản phẩm chủ lực có dấu hiệu thu hẹp.

Công ty Honda Việt Nam là một trong những doanh nghiệp có đóng góp quan trọng vào nguồn thu Ngân sách của tỉnh.

Kết quả điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy trong quý III so với quý II, 79,3% doanh nghiệp đánh giá số lượng đơn hàng mới tăng hoặc giữ ổn định; chỉ 20,7% đánh giá giảm. Đáng chú ý hơn, đối với đơn đặt hàng xuất khẩu, 81,5% doanh nghiệp số lượng đơn hàng xuất khẩu mới tăng hoặc giữ nguyên, trong khi 18,5% đánh giá giảm.

Với quý IV, 84,3% doanh nghiệp dự báo đơn hàng xuất khẩu mới tăng và giữ ổn định, 15,7% dự báo giảm. Những con số này phản ánh một dấu hiệu tương đối tích cực của doanh nghiệp trước thị trường. Nhưng cũng cho thấy sản xuất công nghiệp đang phụ thuộc đáng kể vào khả năng duy trì đơn hàng. Với những ngành có tốc độ tăng trưởng cao như điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học, yêu cầu ấy càng rõ.

Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã ký kết được nhiều đơn hàng mới, đã góp phần vào duy trì đà tăng trưởng sản xuất công nghiệp của tỉnh.

Quy mô sản xuất càng lớn, yêu cầu về thị trường càng cao. Bởi vậy, sức cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở năng lực sản xuất mà còn ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, giữ chất lượng ổn định, giao hàng đúng hạn và thích ứng với sự thay đổi của khách hàng.

Chủ động trước những biến động

Một điểm đáng chú ý là bên cạnh sự tăng trưởng, chỉ số tiêu thụ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong tháng 9 giảm 11,3% so với cùng kỳ; chỉ số tồn kho giảm 6,3%. Riêng sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học có chỉ số tiêu thụ giảm 16,38%.

Không thể nhìn riêng một chỉ số để kết luận về toàn bộ thị trường. Song khi đặt cạnh diễn biến tăng trưởng của Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) theo quý thì những con số này cho thấy doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến sự cân đối giữa năng lực sản xuất và khả năng tiêu thụ. Đó là bài toán thị trường cần được đặt trong mối quan hệ với năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Một nền sản xuất có sức chống chịu tốt không chỉ là nền sản xuất tạo ra sản lượng lớn, mà còn phải có khả năng điều chỉnh nhanh trước thay đổi của đơn hàng, thị hiếu và chuỗi cung ứng. Khi thị trường thay đổi, doanh nghiệp phải thay đổi sản phẩm; khi tiêu chuẩn tăng lên, công nghệ và quản trị cũng phải được nâng cấp.

Từ đầu năm 2026 đến nay toàn tỉnh có 3.504 doanh nghiệp thành lập mới, vốn đăng ký 44,8 nghìn tỷ đồng. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo có 676 doanh nghiệp thành lập mới, vốn đăng ký 5,7 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động lên tới 2.197, tăng 12,5%; số doanh nghiệp giải thể, chấm dứt hoạt động là 785, tăng 59,6% so với cùng kỳ. Điều đó cho thấy mở rộng thị trường phải đi cùng củng cố “sức khỏe” doanh nghiệp.

Một nền kinh tế muốn duy trì “tăng trưởng 2 con số” không thể chỉ dựa vào một vài ngành hoặc một số dự án quy mô lớn. Cần một cộng đồng doanh nghiệp đủ sức thích ứng, đủ năng lực đổi mới và đủ khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Nhà máy sản xuất viên gỗ nén xuất khẩu BVN ở xã Đại Đồng đi vào hoạt động tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

9 tháng năm 2026, kinh tế Phú Thọ duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP tăng 10,01%, công nghiệp - xây dựng tăng 13,48%, IIP tăng 21,52% và vốn đầu tư thực hiện tăng 15,8%. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo và nhóm ngành điện tử tiếp tục là những động lực nổi bật. Tuy nhiên, để duy trì sức bật và nâng cao chất lượng tăng trưởng, tỉnh cần gắn thu hút đầu tư với khả năng lan tỏa, mở rộng sản xuất với phát triển thị trường, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng và sức chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động kinh tế. Đó chính là bước chuyển từ tăng trưởng về lượng sang nâng chất lượng tăng trưởng.

Mạnh Hùng