Cập nhật: 08/02/2022 08:25 GMT+7

“Vốn quý” của Xoan

Trùm phường Xoan Phù Đức Nguyễn Xuân Hội cùng các nghệ nhân cao niên truyền dạy Hát Xoan cho các đào Xoan “nhí”.

Hơn 70 năm tuổi đời, nhưng có tới 70 năm “theo” Xoan - nghệ nhân Hát Xoan Nguyễn Xuân Hội, ông Trùm phường Xoan cổ Phù Đức (xã Kim Đức, thành phố Việt Trì) là một trong những người am hiểu về Xoan cổ bậc nhất Phú Thọ. Từ nhỏ lớn lên trong vùng đất được mệnh danh là “chiếc nôi” của Hát Xoan, ông Hội đã học hỏi và yêu thích Hát Xoan giống như bao thế hệ cha anh trước đó. 14 quả cách Xoan cổ sớm được ông thuộc nằm lòng cùng với cách trình diễn bài bản của từng nghi lễ.

Nghĩ lại những năm tháng còn trẻ, ông Trùm phường Xoan Phù Đức vẫn nhớ như in: Mỗi tuần tôi lại theo cha, ông đốt đèn lội ruộng ra đình Hát Xoan. Thời ấy không có đèn điện, đường sá vẫn là đường đất rất khó đi, thế nhưng người dân vẫn đi rất đông đủ để tập luyện. Hát Xoan ngấm vào máu thịt, trở thành bản sắc văn hóa độc đáo của quê hương mà chúng tôi được dặn dò phải gìn giữ.

Tâm niệm điều đó, ông Hội tỉ mỉ truyền dạy những kiến thức của mình cho các thế hệ nghệ nhân kế cận. Từng câu hát, cách nhả chữ, kỹ năng múa, gõ phách, đánh trống… đều được ông cẩn thận rèn giũa theo đúng phương pháp truyền thống. Không chỉ vậy, ông Hội còn đóng góp nhiều ý kiến cho lãnh đạo địa phương để tu bổ, giữ gìn các không gian biểu diễn Hát Xoan và biện pháp bảo tồn Hát Xoan hiệu quả. Ông Hội cùng với các nghệ nhân cao niên khác được công nhận là nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú… đã làm “sống dậy” những làn điệu Xoan cổ xa xưa, góp phần đưa Hát Xoan ra khỏi danh sách cần bảo vệ khẩn cấp để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Các nghệ nhân phường Xoan An Thái tập luyện trình diễn Hát Xoan cổ.

Bà Trùm phường Xoan cổ An Thái (xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì) Nguyễn Thị Lịch là nghệ nhân có tư duy độc đáo trong việc trình diễn và bảo tồn Hát Xoan. Là nghệ nhân nhân dân dày dạn kinh nghiệm, đã thuộc làu 14 quả cách từ những canh hát thâu đêm suốt sáng cùng cha ông từ tấm bé, bà Trùm Lịch là người luôn say mê truyền dạy, đào tạo thế hệ kế cận mình. Bà chia sẻ: Hiện nay tôi cùng các nghệ nhân cao niên khác chủ yếu truyền dạy cho các lớp nghệ nhân kế cận bằng phương pháp truyền khẩu. Mỗi quả cách được tập đi tập lại cho nhuần nhuyễn. Các nghệ nhân cao niên sẽ hát và làm mẫu cụ thể để những thành viên trong phường tập theo. Ngay cả các cháu thiếu nhi được chúng tôi gọi là các đào Xoan “nhí” cũng rất say mê, miệt mài tập luyện.

Vừa rèn các làn điệu Xoan cổ, Trùm Lịch còn sáng tạo ra các lời mới dựa trên giai điệu làn Xoan cổ để cho các thành viên trong phường học hát. Những chủ đề bình dị của đời sống hiện đại được Trùm Lịch khéo léo lồng ghép vào giai điệu Xoan. Hát Xoan vì thế càng trở nên gần gũi, thấm đượm hơi thở cuộc sống và được mọi người đón nhận.

Tỉnh Phú Thọ có 66 nghệ nhân đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ”, trong đó có 17 nghệ nhân được Chủ tịch nước phong tặng, truy tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”.

Không chỉ là những kho kiến thức khổng lồ về Hát Xoan, những nghệ nhân cao niên của các phường Xoan cổ còn là những “sợi dây tinh thần” gắn kết hoạt động của cả phường Xoan, là những cây đa, cây đề cho thế hệ đào Xoan, kép trống kế cận học hỏi và noi gương. Những nghệ nhân Hát Xoan cao niên cũng chính là cầu nối giữa các thế hệ cha ông xa xưa với lớp con cháu ngày nay, là “vốn quý” cần được giữ gìn như những tài sản tinh thần không gì thay thế được. Nhờ đó, những điệu Xoan cổ lưu truyền từ xa xưa sẽ ngân vang mãi nhờ sự kế thừa và tiếp nối của biết bao thế hệ con Rồng cháu Tiên.

Trà My


Trà My

Các tin đã đưa

Mùi hương ký ức

Mùi hương ký ức
2022-10-03 17:12:00

baophutho.vn Mạ tôi suy nghĩ chừng lung lắm rồi quả quyết rằng, bánh gừng hoàn toàn được làm từ bột nếp rây mịn, qua ba ngày ba đêm ủ trong thúng ba ang với...

Cánh võng mẹ ru

Cánh võng mẹ ru
2022-09-29 16:30:00

baophutho.vn Tôi tin rằng trong đời mỗi con người, ai cũng qua thời ấu thơ nghe tiếng ru của mẹ trong cánh võng “ầu ơ”; cứ thế mà lớn lên, mà trưởng thành....

Bình An: Khẳng định mình qua từng vai diễn

Bình An: Khẳng định mình qua từng vai diễn
2022-02-04 07:43:00

baophutho.vn Bình An tên đầy đủ là Nguyễn Bình An, sinh năm 1993 tại huyện Thanh Ba. Tuy không xuất thân trong gia đình có truyền thống nghệ thuật nhưng với...

Nhìn đời qua lăng kính nghệ thuật

Nhìn đời qua lăng kính nghệ thuật
2021-12-16 17:11:00

baophutho.vn Mỗi loại hình nghệ thuật đều có ngôn ngữ riêng. Nhiếp ảnh cũng vậy, ngôn ngữ của nó được thể hiện qua bố cục, màu sắc, ánh sáng đến những chi...

“Bay theo con đường ánh sáng”

“Bay theo con đường ánh sáng”
2021-12-05 06:11:00

baophutho.vn Có những bài hát khiến ta nhớ mãi, bởi âm hưởng ấy làm con tim ta rung động, ngân vang, thôi thúc ta không ngừng vươn lên để cống hiến cho đời,...

Đôi dép của thầy

Đôi dép của thầy
2021-11-20 14:33:00

baophutho.vn Thuở bé, nhà nghèo lại đông anh em nên tôi phải bỏ học từ năm lớp bốn. Tôi là con cả, lớn hơn so với các em nên hàng ngày phải làm việc nhà...

Những ngọn sóng vỗ từ tâm thức Việt

Những ngọn sóng vỗ từ tâm thức Việt
2021-11-06 14:37:00

baophutho.vn Hai phần ba trong số thời gian kể từ khi hưu trí, cô giáo Nguyễn Thị Lan Thanh dành cho thơ, viết tiếp những dang dở mà người bạn đời của bà -...

Lan tỏa tình yêu Hát Xoan

Lan tỏa tình yêu Hát Xoan
2021-10-17 06:24:00

baophutho.vn Nhắc đến Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch đa số mọi người đều biết đến đó là Trùm phường Xoan An Thái, xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì...

Nhạc sĩ của những giai điệu quê hương

Nhạc sĩ của những giai điệu quê hương
2021-09-27 15:30:00

baophutho.vn Nhạc sĩ Kấn Tùng Lâm (sinh năm 1966) hẹn gặp tôi tại tư gia của anh ở Khu đô thị Minh Phương, thành phố Việt Trì. Tôi kém anh một giáp nhưng...

Tin liên quan

Gợi ý

Tin địa phương

Xem thêm Thành phố Việt Trì

Thời tiết

POWERED BY
Việt Long