Hoài niệm tình yêu trong thơ Kim Dũng (Đọc tập thơ Miền quê yêu dấu – NXB Hội Nhà văn)

Nhà thơ Kim Dũng - Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ nhiệm câu lạc bộ thơ Lạc Hồng (Phú Thọ), vốn là nhà giáo, ông từng xuất bản 11 tập thơ và Miền quê yêu dấu là đứa con tinh thần thứ 11 trong “gia tài” phong phú, đáng trân trọng của ông.

Đọc thơ Kim Dũng bỗng thấy nhớ thơ Xuân Quỳnh với một nhận định khi người ta còn yêu là khi người ta còn trẻ. Và, Kim Dũng, nhà thơ ngoài 80 tuổi đang viết thơ tình tuổi mười tám, đôi mươi.

Trong tập Miền quê yêu dấu, các câu thơ tình xuất hiện với tần suất khá dày. Đó là tín hiệu của tình yêu không giới hạn tuổi tác. Và tôi cứ đọc đi đọc lại Đêm sông Đà, Kỷ niệm sông Cầu, Lên Thu Cúc, Rừng chiều cùng Đêm trăng Tây Hồ và Không có người đàn bà cũ ... Bên sông, bên rừng, lúc sáng, khi trưa, đặc biệt khi ráng chiều hoặc những đêm thao thức.

Có thể là không gian gần gũi với Việt Trì ngã ba sông nơi nhà thơ sinh sống, nhưng có khi lại là một nơi xa lắc về không gian vật chất. Cho hay, muôn thuở tình yêu là đề tài thú vị, hấp dẫn.

Có những sự thao thức, có những nỗi nhớ mong mà người ta thấy khó gọi thành tên, khó diễn tả thành lời. Với nhà thơ Kim Dũng, nỗi nhớ niềm thương cũng theo không gian và thời gian mà tỏa lan tới người đọc. Mặc dù không cồn cào da diết, nhưng nhẹ nhàng và da diết lắm.

Bìa tập thơ Miền quê yêu dấu của nhà thơ Kim Dũng.

Thế mạnh của nhà thơ Kim Dũng là thể thơ lục bát. Bao ưu thế của thơ lục bát đều tìm được trong thơ của ông, dễ đọc, dễ thuộc, dễ nhớ... Chất liệu thơ lục bát cũng nặng tính dân dã, gắn với đời sống lao động của người bình dân. Hiểu niêm luật thơ lục bát không khó nhưng cái khó là bên trong hình thức của những câu thơ lục bát ấy, nội dung được chuyển tải như thế nào? Tâm sự trong thơ lục bát có gần gũi với đại đa số công chúng hay không?

Với Kim Dũng, không có dấu hiệu của ghép vần hay gò bó câu chữ. Có cảm giác thơ lục bát như ăn sâu vào tiềm thức của nhà thơ, khiến cho các câu thơ cứ nhẹ nhàng, thậm chí dễ dàng theo dòng chảy ký ức mà thành nhịp chảy của thơ ca. Là khả năng thiên phú? Là dụng công đọc, suy tư, ngấm lý thuyết để “thực hành” nhuần nhuyễn? Có lẽ là cả hai.

Đọc Miền quê yêu dấu thấy tình yêu của nhà thơ Kim Dũng đối với quê hương qua việc mô tả hoặc tái hiện những hình ảnh thân thuộc như cánh đồng, dòng sông, con đường làng và ký ức tuổi thơ. Đọc những vần thơ tình yêu trong đó, có cảm giác cuộc sống thật nhẹ nhàng và hạnh phúc luôn trong tầm tay con người khi họ thật sự gắn bó và yêu thương dải đất hình chữ S, dù tình yêu đó không được khai thác ở khía cạnh mãnh liệt, nồng nàn, đắm say nhưng chính sự dịu dàng, kín đáo, e ấp lại thể hiện rõ chất ý nhị, tinh tế của tình yêu truyền thống, phảng phất nét chân quê của hồn thơ Nguyễn Bính.

Tình yêu trong tập thơ Miền quê yêu dấu của Kim Dũng không mang tính cá thể, không thể hiện rõ nét cảm xúc cá nhân riêng tư, không có kịch tính hay “nút thắt”, “cao trào”... như thơ hiện đại nhưng lại thể hiện sự gắn bó sâu nặng với cộng đồng, làng xã, khiến người đọc yêu thêm một con đường nhỏ, một bến sông xưa, một chiều quê đong đầy nỗi nhớ nhung e ấp, lặng thầm mà tha thiết.

Và điều đó cũng chính là nét riêng, góp phần thể hiện phong cách thơ Kim Dũng.

Đỗ Nguyên Thương