Xã, phường mới - cách làm mới

Hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sự thay đổi ở cấp cơ sở không chỉ được nhìn thấy qua những địa giới hành chính mới mà quan trọng hơn là cách chính quyền cơ sở đang tổ chức công việc, phục vụ người dân và khai thác những không gian phát triển mới. Từ xã miền núi như Tân Mai, đến một phường đô thị như Vĩnh Phúc, dù điều kiện rất khác nhau, yêu cầu chung đang ngày càng rõ, bộ máy mới phải đi cùng cách làm mới, gần dân hơn, chủ động hơn và hiệu quả hơn.

Chính quyền vì dân

Tân Mai là xã có địa bàn rộng, giao thông còn hạn chế, dân cư phân tán. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhu cầu đầu tư hạ tầng, quản lý đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng, thực hiện chính sách an sinh xã hội và giải quyết thủ tục hành chính đều tăng.

Đồng chí Bùi Ngọc Đại- Chủ tịch UBND xã Tân Mai chia sẻ: “Sau sắp xếp, địa bàn rộng hơn, việc cũng nhiều hơn, nhưng yêu cầu phục vụ người dân không thể vì thế mà chậm. Chúng tôi xác định phải thay đổi cách tổ chức công việc, phân công rõ trách nhiệm và quan trọng là cán bộ phải chủ động hơn, gần cơ sở hơn”.

Lãnh đạo xã Tân Mai chỉ đạo cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục hành chính cho Nhân dân.

Tân Mai xác định cải cách hành chính là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; chú trọng công khai, minh bạch quy trình, nâng cao trách nhiệm của công chức trong tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý hồ sơ. Xã cũng triển khai mô hình “Hỗ trợ dịch vụ công tại nhà cho người dân yếu thế”. Trong 7 tháng đầu năm, 20 người yếu thế được hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Đồng chí Quách Văn Thành, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Mai cho biết: “Người lớn tuổi, người ở xa trung tâm xã, cán bộ phải hướng dẫn cụ thể hoặc làm cùng người dân từng bước. Mục tiêu cuối cùng là cắt giảm tối đa giấy tờ, thời gian và chi phí đi lại."

7 tháng đầu năm, xã Tân Mai tiếp nhận hơn 1.400 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 96% hồ sơ được thực hiện trực tuyến; kết quả giải quyết hồ sơ được số hóa 100%, mức đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp đạt 100%.

Ông Bùi Văn Đức ở xóm Mó Rút chia sẻ: “Nhà tôi ở xa, trước đây cứ có việc là phải thu xếp lên xã. Tôi lại không quen làm trên điện thoại thông minh. Được cán bộ hướng dẫn, tôi có thể tự thực hiện, không biết thì hỏi cán bộ, đỡ phải đi lại nhiều lần”.

Cùng với cải cách hành chính, Tân Mai đã sắp xếp hệ thống thôn từ 21 còn 11 thôn, giảm 47,6%, đồng thời bố trí, sắp xếp người hoạt động không chuyên trách ở thôn để ổn định hoạt động sau sắp xếp.

Những thay đổi đó cho thấy “xã mới” không chỉ là việc ghép các địa bàn cũ mà còn là quá trình tổ chức lại công việc, phương thức phục vụ và cách tiếp cận người dân.

Không chờ dân đến mới giải quyết công việc

Nếu Tân Mai đổi mới cách làm trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán thì phường Vĩnh Phúc lại đối diện với yêu cầu của một đô thị có tốc độ phát triển cao.

Phường Vĩnh Phúc có Khu công nghiệp Khai Quang, hoạt động công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ phát triển. Năm 2025, tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn phường đạt 11,1%; trong đó công nghiệp và xây dựng tăng 11,7%, chiếm 89,54% cơ cấu kinh tế. Năm 2026, phường đặt mục tiêu tăng tổng giá trị sản phẩm 10,9%.

Phường Vĩnh Phúc triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển ngành nghề thương mại - dịch vụ.

Địa bàn đô thị với nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các dự án phát triển đòi hỏi chính quyền không chỉ giải quyết thủ tục hành chính mà còn phải đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

7 tháng đầu năm, phường tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số. Việc kiểm tra, đôn đốc tiến độ xử lý hồ sơ, số hóa hồ sơ và bảo đảm hệ thống giải quyết thủ tục hành chính hoạt động thông suốt được chú trọng. Đặc biệt, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt 99,98%.

Đồng chí Hoàng Đình Thuật - Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Phúc cho biết: “Với một địa bàn đô thị có nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và số lượng giao dịch hành chính lớn, nếu vẫn làm theo cách cũ thì chắc chắn sẽ khó đáp ứng yêu cầu. Chúng tôi phải thay đổi từ cách phân công công việc đến cách phối hợp giữa các bộ phận, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ để xử lý công việc nhanh hơn”. Phường còn chú trọng kiện toàn tổ chức, sắp xếp đội ngũ, triển khai đánh giá KPI, bồi dưỡng cán bộ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Anh Lê Tuấn Mạnh, chủ tiệm kinh doanh thực phẩm chế biến sẵn trên đường Ngô Quyền cho biết: “Doanh nghiệp cần trước hết là thủ tục rõ ràng, cán bộ hướng dẫn cụ thể và những vướng mắc được trao đổi, xử lý kịp thời. Khi biết mình cần làm gì, làm ở đâu và được hỗ trợ kịp thời thì doanh nghiệp sẽ chủ động hơn rất nhiều trong sản xuất, kinh doanh".

Trong quản lý đô thị và phát triển hạ tầng, yêu cầu đổi mới càng rõ. 7 tháng đầu năm, phường Vĩnh Phúc triển khai gần 100 dự án đầu tư công, với tổng vốn đầu tư công năm 2026 hơn 273 tỷ đồng; đồng thời thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với 28 dự án.

Mỗi dự án là một câu chuyện liên quan đến đất đai, quyền lợi người dân, tiến độ đầu tư và yêu cầu phát triển đô thị. Vì vậy, cách làm mới không chỉ là đưa hồ sơ lên môi trường điện tử mà còn là việc cán bộ xuống cơ sở, đối thoại, giải thích, phối hợp và tháo gỡ từng điểm nghẽn.

Từ quản lý địa bàn đến kiến tạo không gian phát triển

Sự thay đổi ở cấp xã, phường sẽ chưa trọn vẹn nếu chỉ dừng lại ở việc giải quyết thủ tục nhanh hơn. Chính quyền cơ sở mới còn phải nhìn thấy và phát huy những cơ hội phát triển mới trên địa bàn sau sắp xếp.

Khách du lịch nước ngoài trải nghiệm khám phá thiên nhiêntại xã Bao La.

Ở xã Bao La, cơ hội ấy đang hiện hữu từ lợi thế cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hoá dân tộc Thái. Sở hữu núi đá vôi, thung lũng, suối, thác nước và khí hậu mát mẻ, địa phương có điều kiện phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm.

Tận dụng lợi thế sẵn có, chính quyền xã triển khai phát triển nhiều giải pháp phát triển du lịch, gắn cảnh quan với văn hóa, ẩm thực và đời sống cộng đồng. Trong 7 tháng đầu năm, xã thu hút hơn 50 nghìn lượt khách du lịch (phần lớn là khách quốc tế), doanh thu đạt gần 50 tỷ đồng.

Chị Hà Tố Hương, chủ Homestay Thuyết Nhung chia sẻ: “Khách du lịch không chỉ cần nơi để nghỉ mà còn muốn trải nghiệm cảnh quan, văn hóa, ẩm thực và cuộc sống của người dân. Do đó, chính quyền cần đồng hành trong cải thiện giao thông, môi trường, quảng bá và kết nối các điểm đến. Nếu làm tốt, lợi thế của vùng này sẽ còn tạo ra nhiều giá trị hơn.”

Có thể thấy, ở các địa phương trong tỉnh hiện nay, chính quyền không làm thay người dân, doanh nghiệp, nhưng đang từng bước tạo ra môi trường thuận lợi để những nguồn lực ấy được phát huy.

Từ Tân Mai, Vĩnh Phúc đến Bao La, dù điều kiện phát triển rất khác nhau nhưng đều cho thấy một yêu cầu chung: chính quyền cơ sở phải thay đổi phương thức quản lý, phục vụ và đồng hành với người dân, doanh nghiệp.

Với những địa bàn còn khó khăn, chính quyền cần đủ gần để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công, chuyển đổi số và các cơ hội phát triển. Với khu vực đô thị, chính quyền cần đủ chuyên nghiệp, chủ động để đáp ứng tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và yêu cầu của doanh nghiệp.

Một xã, phường mới có thể bắt đầu từ việc sắp xếp địa giới hành chính. Nhưng một chính quyền cơ sở mới không thể chỉ được tạo nên bằng việc đổi tên, sắp xếp lại trụ sở hay phân công lại cán bộ. Nó phải được chứng minh bằng những cách làm cụ thể, từng thủ tục được giải quyết hiệu quả hơn, vấn đề của người dân được nắm bắt sớm hơn và những tiềm năng phát triển được khai thác hiệu quả hơn. Khi ấy, “xã, phường mới” mới thực sự tạo nên một “cách làm mới”, góp phần đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, phục vụ người dân tốt hơn và tạo thêm động lực cho phát triển.

Quang Nam