Chùa Tích Sơn: Tiếng chuông di sản giữa lòng phố thị

Giữa nhịp sống hối hả của đô thị Vĩnh Yên vẫn có một khoảng lặng bình yên. Đó là chùa Tích Sơn (Ngũ Phúc Tự) - ngôi cổ tự không chỉ là điểm tựa tâm linh mà còn là “nhân chứng sống” chứng kiến bao thăng trầm lịch sử suốt nhiều thế kỷ.

Chùa Tích Sơn được xây dựng theo bố cục “Nội công ngoại quốc”.

Chùa Tích Sơn tọa lạc tại phường Vĩnh Yên trên diện tích gần 1ha. Đây là nơi sinh hoạt tâm linh chung của 5 làng cổ vùng Tích Sơn xưa: Tiếc, Hạ, Khâu, Đậu và Sậu.

Dựa trên các thư tịch cổ và dấu ấn kiến trúc, các nhà nghiên cứu nhận định chùa được khởi dựng từ cuối thời Lý - đầu thời Trần - giai đoạn hoàng kim của Phật giáo Việt Nam. Trải qua nhiều lần trùng tu, hình hài hiện tại của chùa mang đậm phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê và thời Nguyễn.

Chùa Tích Sơn còn lưu giữ 16 pho tượng cổ, tiêu biểu là tượng Thập điện Minh Vương chạm khắc từ gỗ nguyên khối với diện mạo sống động.

Vào năm 1890, khi thực dân Pháp chiếm đóng để xây dựng tòa nhà Quan Chánh sứ, ngôi chùa đã buộc phải di dời về vị trí hiện nay. Dẫu “thân” chùa phải chuyển dời, nhưng “hồn” tự và niềm tin của người dân vẫn vẹn nguyên, bền bỉ chảy qua các thế hệ.

Ít ai ngờ rằng, ẩn sau vẻ tĩnh lặng của chốn thiền môn là một lịch sử đấu tranh oanh liệt. Chùa Tích Sơn từng là một “pháo đài” cách mạng kiên cường. Thượng tọa Thích Giác Minh - Trụ trì chùa Tích Sơn bồi hồi chia sẻ: “Chùa gắn liền với những cuộc kháng chiến vĩ đại. Từ truyền thuyết chống quân Nguyên Mông thời Trần, đến thời kỳ tiền khởi nghĩa chống Pháp, Mỹ, nơi đây đều là cơ sở nuôi giấu cán bộ, tổ chức các cuộc họp bí mật của Đảng”.

Chùa Tích Sơn còn lưu giữ 1 khánh đồng cổ.

Chuông đồng đúc năm Minh Mệnh thứ 13 (1832).

Trong những năm tháng chiến tranh phá hoại, chùa sẵn sàng “nhường” không gian thờ phụng để làm trường học, trụ sở UBND, sân phơi hợp tác xã và nhà trẻ. Hình ảnh những lớp học ê a tiếng trẻ ngay sát gian thờ Phật đã trở thành biểu tượng đẹp về sự gắn kết giữa “Đạo” và “Đời”.

Với những giá trị đặc biệt đó, năm 1992, chùa Tích Sơn đã chính thức được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Du khách đến chùa Tích Sơn chỉ cần quét mã QR trên điện thoại là sẽ có những thông tin cần thiết về ngôi chùa.

Không gian chùa được tổ chức chặt chẽ theo lối kiến trúc truyền thống Việt Nam. Tòa Chính điện thiết kế hình chữ Đinh, gây ấn tượng bởi hệ thống cột gỗ quý đồ sộ. Sự đơn giản, vững chãi tạo nên một không gian vô cùng trang nghiêm, thoát tục.

Điểm nhấn của chùa Tích Sơn là cây hương đá thời Lê.

Điểm nhấn vô giá của ngôi chùa chính là hệ thống cổ vật phong phú như: Pho tượng Phật A Di Đà được đúc bằng đồng nguyên khối từ cuối thời Lý. Bức tượng cao khoảng 1m với đường nét thanh thoát, thể hiện đỉnh cao của nghệ thuật đúc đồng cổ xưa; chùa Tích Sơn còn lưu giữ 16 pho tượng cổ, tiêu biểu là tượng Thập điện Minh Vương chạm khắc từ gỗ nguyên khối với diện mạo sống động; cây hương đá thời Lê, cùng chuông đồng đúc năm Minh Mệnh thứ 13 (1832) và một khánh đồng cổ.

Hàng năm, cứ mỗi độ xuân về, người dân nơi đây lại nô nức hướng về lễ hội chùa Tích Sơn. Nếu ngày mùng 2 tháng Giêng là tiệc chùa gắn với điển tích chống ngoại xâm, thì mùng 10 tháng Giêng mới thực sự là ngày hội lớn nhất với nghi thức rước kiệu hoa đặc sắc.

Cứ mỗi độ xuân về, người dân lại nô nức hướng về lễ hội chùa Tích Sơn.

Thượng tọa Thích Giác Minh cho biết: Tại lễ hội, mỗi khu dân cư sẽ dâng một kiệu hoa về chùa. Đây là dịp để người dân thắt chặt tình đoàn kết, nhắc nhở thế hệ con cháu về cội nguồn văn hóa của 5 làng cổ.

Ngày nay, chùa Tích Sơn còn là trung tâm giáo dục đạo đức với các khóa tu mùa hè cho giới trẻ, giúp các em tìm lại sự cân bằng và học cách sống yêu thương. Bà Nguyễn Thị Nga, một Phật tử địa phương chia sẻ: “Tiếng chuông chùa thanh tịnh giúp tôi buông bỏ mệt mỏi, thấy lòng mình nhẹ nhàng và an yên hơn giữa bộn bề cuộc sống”.

Tiếng chuông chùa Tích Sơn vẫn hằng ngày ngân vang như lời nhắc nhở về giá trị truyền thống.

Giữa những tòa nhà cao tầng và nhịp sống số hóa, tiếng chuông chùa Tích Sơn vẫn hằng ngày ngân vang như lời nhắc nhở về giá trị truyền thống. Đây không chỉ là điểm đến tâm linh - nơi mỗi người có thể tìm về để sưởi ấm tâm hồn và nạp lại nguồn năng lượng tích cực.

Ngọc Thắng