Khám phá Bảo tàng Hùng Vương - Khu di tích lịch sử Đền Hùng

Nằm tĩnh lặng trên đồi Công Quán thuộc xã Hy Cương, Bảo tàng Hùng Vương không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo trong quần thể Khu Di tích lịch sử Đền Hùng mà còn là “cuốn sử bằng vật chất” vô giá. Giữa không khí trong lành của những ngày xuân ấm áp, khi cả dân tộc đang hướng về ngày Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch, Bảo tàng trở thành điểm đến thiêng liêng, nơi mỗi hiện vật khảo cổ đều là nhịp cầu kết nối hiện tại với những huyền thoại dựng nước tự ngàn đời.

Nhiều bạn trẻ chọn Bảo tàng Hùng Vương - Khu di tích lịch sử Đền Hùng tham quan, trải nghiệm.

Trong dòng người náo nức về thăm Đất Tổ những ngày đầu năm, chị Nguyễn Thu Hằng - một du khách đến từ Thủ đô Hà Nội không giấu nổi sự xúc động khi dừng chân tại không gian trưng bày của bảo tàng. Với chị Hằng, việc tận mắt chiêm ngưỡng những hiện vật gốc từ thời tiền sử không chỉ là một chuyến tham quan học thuật mà còn là sự trải nghiệm về lòng tự hào dân tộc. “Là người Việt Nam, ai cũng lớn lên với truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ, nhưng khi đứng trước hàng nghìn hiện vật tại đây, nghe những lời thuyết minh truyền cảm, tôi mới thực sự cảm nhận được sự sinh động và chân thực của lịch sử cha ông.

Mỗi công cụ sản xuất, mỗi món đồ sinh hoạt của người Việt cổ đều phản ánh tinh hoa văn hóa và khẳng định thời đại Hùng Vương là một thời đại hoàn toàn có thật, hào hùng và rực rỡ”. Những chia sẻ của chị Hằng cũng chính là nỗi lòng của hàng vạn lượt khách thập phương, dù ở trong nước hay nước ngoài, mỗi khi có dịp trở về cội nguồn đều cảm thấy tự hào và gắn kết.

Cán bộ Bảo tàng Hùng Vương giới thiệu giá trị các hiện vật.

Bảo tàng Hùng Vương được xây dựng từ năm 1987 và khánh thành vào năm 1993, mang trong mình tư duy thẩm mỹ sâu sắc của người Việt cổ. Nhìn từ đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, công trình hiện lên như một chiếc hộp vuông khổng lồ, gợi nhắc đến sự tích bánh chưng, bánh giầy gắn liền với quan niệm “trời tròn - đất vuông”. Với diện tích gần 1.000m² chia làm 2 tầng, đây là nơi lưu giữ hơn 4.000 hiện vật sưu tầm, trong đó có gần 700 hiện vật gốc quý giá thuộc các giai đoạn văn hóa Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun và Đông Sơn. Hệ thống trưng bày được phân chia khoa học thành 5 phòng chuyên đề, làm nổi bật chủ đề xuyên suốt: “Văn minh nông nghiệp, các Vua Hùng dựng nước Văn Lang trên vùng Đất Tổ cội nguồn”.

Từ những dấu tích của con người thời nguyên thủy đến sự nghiệp dựng nước của các Vua Hùng, tất cả được tái hiện qua các bức tranh gốm, sơn mài, gò đồng và những nhóm tượng lớn, tạo nên một không gian trải nghiệm đa chiều và đầy ấn tượng. Điểm nhấn đặc biệt nhất, đóng vai trò “linh hồn” trong hệ thống trưng bày tại Bảo tàng Hùng Vương chính là sự hiện diện của hai bảo vật quốc gia vô giá: Trống đồng Hy Cương và Bộ khóa đai lưng bằng đồng. Bước chân vào không gian tĩnh lặng của phòng trưng bày, du khách không khỏi trầm trồ trước chiếc Trống đồng Hy Cương - biểu tượng rực rỡ của nền văn hóa Đông Sơn. Với những hoa văn hình chim lạc, ngôi sao nhiều cánh và cảnh sinh hoạt đời thường được chạm khắc tinh xảo, chiếc trống không chỉ là nhạc khí mà còn là lệnh bài khẳng định quyền uy và trình độ đúc đồng bậc thầy của người Việt cổ.

Bên cạnh đó, bộ khóa đai lưng bằng đồng với những chi tiết trang trí hình rùa, rắn cách điệu lại minh chứng cho gu thẩm mỹ tinh tế và đời sống tinh thần phong phú của tầng lớp quý tộc thời Hùng Vương. Việc lưu giữ những bảo vật này ngay tại mảnh đất cội nguồn không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn là vật chứng thiêng liêng kết nối những huyền thoại với thực tại lịch sử. Những hiện vật gốc này chính là “chứng minh thư” định danh nền văn minh sông Hồng, khiến bất cứ ai khi chiêm ngưỡng cũng cảm thấy niềm tự hào tự thân trỗi dậy mạnh mẽ.

Du khách tham quan, tìm hiểu các hiện vật tại Bảo tàng Hùng Vương - Khu du lịch lịch sử Đền Hùng.

Đồng chí Nguyễn Thị Bích Phượng - Phó trưởng phòng Quản lý di tích, văn hoá, lễ hội (Khu di tích lịch sử Đền Hùng) cho biết: Mỗi cán bộ tại đây luôn ý thức sâu sắc vai trò là “người truyền lửa” giữa quá khứ và hiện tại. Đội ngũ tuyên truyền và hướng dẫn viên không ngừng đổi mới phương thức tiếp cận để truyền tải các di sản văn hóa một cách gần gũi, sống động nhất đến đồng bào. Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn tĩnh, bảo tàng đang hướng tới những bước chuyển mình mạnh mẽ trong thời gian tới để đáp ứng sự kỳ vọng ngày càng cao của du khách.

Định hướng của bảo tàng là tiếp tục đẩy mạnh công tác sưu tầm, trùng tu và tôn tạo, đồng thời ứng dụng các giải pháp công nghệ để hiện vật “biết nói”, giúp khách tham quan, đặc biệt là bạn bè quốc tế, hiểu sâu hơn về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Việt Nam. Sự hiện diện của Bảo tàng Hùng Vương chính là minh chứng khoa học, tiếp tục là điểm tựa tinh thần vững chắc cho muôn đời con cháu.

Hương Lan