Chuyển mạnh từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”

Sau 1 năm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS), ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Phú Thọ đã tạo chuyển biến rõ nét trong quản trị, dạy học và phát triển năng lực số. Từ nền tảng dữ liệu được chuẩn hóa, các hệ thống quản trị từng bước liên thông, đến việc đưa trí tuệ nhân tạo vào lớp học, một hệ sinh thái giáo dục số đang dần hình thành, tạo nền tảng để ngành Giáo dục bứt phá trong giai đoạn mới.

Giáo viên, học sinh Trường THCS Hưng Hóa (xã Tam Nông) trao đổi, thực hành ứng dụng công nghệ AI trong giảng dạy và học tập.

Từ dữ liệu đến phương thức quản trị mới

Năm học 2025-2026, cùng với yêu cầu ổn định tổ chức sau sáp nhập, ngành GD&ĐT Phú Thọ đứng trước một nhiệm vụ trọng yếu: Thống nhất hệ thống quản lý trên một địa bàn rộng, với quy mô toàn ngành gồm 1.932 cơ sở giáo dục, 69.813 giáo viên và 970.448 học sinh. Trước sáp nhập, dữ liệu giáo dục được quản lý trên những hệ thống khác nhau, cấu trúc dữ liệu chưa đồng nhất, gây không ít khó khăn trong tổng hợp, khai thác và phân tích thông tin. Bởi vậy, xác định cơ sở dữ liệu là nền móng của CĐS, Sở GD&ĐT đã phối hợp các đơn vị liên quan chuẩn hóa, hợp nhất dữ liệu. Đến nay, 100% dữ liệu trường học, đội ngũ và học sinh đã được chuẩn hóa, định danh duy nhất và đồng bộ về một hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung. Dữ liệu không còn chỉ để lưu trữ hồ sơ mà trở thành nguồn thông tin phục vụ điều hành, báo cáo, phân tích và ra quyết định. Khi dữ liệu được chuẩn hóa theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, thông tin từ cấp trường, xã, phường đến Sở GD&ĐT có thể kết nối, khai thác thống nhất.

Để duy trì chất lượng dữ liệu, ngành đã tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý và người làm công tác CĐS tại 100% cơ sở giáo dục. Cùng với cơ sở dữ liệu, việc thống nhất các nền tảng quản trị nhà trường cũng được đẩy mạnh. Sau sáp nhập, tình trạng mỗi cơ sở giáo dục sử dụng một phần mềm khác nhau từng gây khó khăn cho kết nối và liên thông dữ liệu. Ngành đã làm việc với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, thống nhất hợp tác, đồng thời yêu cầu bảo đảm chuẩn kết nối phần mềm với hệ thống chung. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên triển khai phần mềm quản trị nhà trường, kết nối và đồng bộ dữ liệu với cơ sở dữ liệu ngành; 100% trường phổ thông thực hiện sổ điểm điện tử; học bạ số được triển khai ở cả ba cấp học. Tuyển sinh trực tuyến đầu cấp được triển khai rộng trên toàn tỉnh, từ giáo dục mầm non đến lớp 1, lớp 6, lớp 10 và giáo dục thường xuyên. 100% trường học có website phục vụ quản lý, điều hành, truyền thông và công khai thông tin. Những kết quả đó đang từng bước đưa hoạt động quản lý giáo dục từ phương thức dựa nhiều vào hồ sơ, giấy tờ sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Công nghệ mở rộng không gian học tập

Nếu dữ liệu tạo nền móng cho quản trị thì công nghệ đang mở rộng không gian dạy và học. Một dấu ấn trong năm học 2025-2026 là việc hoàn thành xây dựng nền tảng dạy học số dùng chung toàn tỉnh tại địa chỉ dayhocso.phutho.edu.vn. Nền tảng gồm ba phân hệ: Kho học liệu số; ứng dụng AI trong soạn giảng; hệ thống giao bài tập về nhà có giám sát, theo dõi và đánh giá quá trình học tập của học sinh. Nền tảng đã được thử nghiệm tại 63 trường phổ thông với 3.270 giáo viên và 55.415 học sinh tham gia đánh giá hiệu quả. Thay vì mỗi nhà trường tự xây dựng, lưu trữ và khai thác những nguồn học liệu riêng, giáo viên và học sinh có thêm cơ hội tiếp cận kho học liệu dùng chung, tạo không gian học tập linh hoạt hơn.

Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo bắt đầu bước vào hoạt động dạy học. Khoảng 60% nhà trường triển khai hệ thống giao bài tập về nhà có ứng dụng AI để theo dõi, đánh giá quá trình học tập của học sinh. Triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, giáo viên và Nhân dân; Sở GD&ĐT phối hợp với Viện Đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực và Google tại Việt Nam tổ chức 23 lớp miễn phí để hướng dẫn 100% cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên toàn ngành học tập, đánh giá trên cổng Bình dân học vụ số. Ngành phối hợp với Google for Education cấp 30.000 tài khoản email công vụ tên miền @phutho.edu.vn tích hợp công cụ AI và Canva cho giáo viên và tổ chức hướng dẫn cho toàn bộ cán bộ quản lý, giáo viên ứng dụng công cụ AI và Canva trong công tác quản lý, tổ chức dạy học.

Cô và trò Trường Mầm non Hoa Hồng, phường Vĩnh Phúc trong tiết học tương tác sinh động qua màn hình đa phương tiện.

Thầy giáo Đỗ Xuân Canh - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (phường Vĩnh Phúc) cho rằng, CĐS đã góp phần giảm đáng kể áp lực hành chính, giúp giáo viên có thêm thời gian đầu tư cho hoạt động chuyên môn. Đồng thời, phụ huynh có thể theo dõi sát quá trình học tập của học sinh, tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường.

Không gian số đang tạo thêm một “sợi dây kết nối” giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh; đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục. CĐS được triển khai song hành với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục STEM. Năm học 2025-2026, có 88 cán bộ, giáo viên thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành; 243 giáo viên tham gia hướng dẫn khoa học; 141 giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các dự án khởi nghiệp, STEM, robotics cấp quốc gia. Kết quả tại các sân chơi khoa học, công nghệ cho thấy sức sáng tạo của giáo viên, học sinh Phú Thọ ngày càng được phát huy. Tại Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, Phú Thọ có 7 dự án đoạt giải, gồm 3 giải Nhì, 1 giải Ba và 3 giải Tư, xếp thứ 3 toàn quốc về số lượng giải. Tại Cuộc thi khởi nghiệp cấp quốc gia, tỉnh có 1 dự án đoạt giải Nhất và một dự án đoạt giải Ba, xếp thứ 4 toàn quốc. Đặc biệt, tại Cuộc thi Sản phẩm tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, Phú Thọ vượt qua 7.700 sản phẩm của 34 tỉnh, thành phố, giành 1 giải Nhất và 1 giải Nhì, xếp thứ 2 toàn quốc. Tỉnh cũng đạt giải Á quân tại Cuộc thi AI & Robotics Challenge 2025. Những thành tích đó cho thấy, khoa học công nghệ trong trường học đang dần chuyển từ những hoạt động mang tính phong trào sang chiều sâu, gắn với nghiên cứu, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Ngành đã kết nối với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; tiếp nhận tài trợ 3 phòng học STEM đạt chuẩn quốc tế và 250 máy tính, trị giá gần 3 tỷ đồng, hỗ trợ cho 10 trường trung học. Trong năm học 2026-2027, giáo dục STEM tiếp tục được mở rộng theo hướng mỗi trường thành lập một câu lạc bộ STEM, tổ chức hoạt động thường xuyên, gắn với học liệu, thiết bị thực hành, thiết kế sản phẩm, nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp. Cùng với đó, ngành phấn đấu hoàn thành hệ thống đăng nhập một lần (SSO), quản lý thống nhất các phần mềm sử dụng trong nhà trường; vận hành dashboard tại sở và các phân hệ AI phục vụ quản trị theo thời gian thực. 100% cơ sở giáo dục sẽ triển khai hệ thống quản trị, điều hành thông minh; 100% giáo viên được cung cấp và hướng dẫn khai thác công cụ AI phục vụ dạy học. Nền tảng dayhocso.phutho.edu.vn sẽ được khai thác tại 100% trường học; kho học liệu số dùng chung tiếp tục được xây dựng, cập nhật và chia sẻ. Ngành đồng thời mở rộng kiểm tra, đánh giá trên máy tính, phấn đấu 100% học sinh bậc THPT được tham gia kiểm tra, đánh giá trên máy tính; đẩy mạnh giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp và chương trình “Bình dân học vụ số”.

Ông Trịnh Văn Mừng - Trưởng Phòng Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Sở GD&ĐT cho biết, ngành đang hướng tới mục tiêu kép: Khai thác hiệu quả thành tựu công nghệ trong quản lý, dạy học, đồng thời nâng cao năng lực số và trí tuệ nhân tạo cho người học và đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.

Từ những nền tảng được tạo dựng, ngành GD&ĐT Phú Thọ đang từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục số thống nhất, hiện đại, an toàn, tạo thêm động lực nâng cao chất lượng GD&ĐT nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Hương Giang