Đậm đà hương vị tương nếp Thủy Phương

Giữa dòng chảy của thị trường, những hũ tương nếp của Hợp tác xã (HTX) thực phẩm sạch Thủy Phương, xã Tiên Lữ vẫn “níu chân” người tiêu dùng nhờ hương vị đậm đà, thơm dẻo nguyên bản. Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất hiện đại nhưng tôn trọng bí quyết truyền thống đã giúp sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao, mở ra hướng đi mới trong việc gìn giữ nét văn hóa ẩm thực truyền thống và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Bà Khương Thị Lý - Giám đốc HTX thực phẩm sạch Thủy Phương kiểm tra chất lượng các chum tương nếp trong quá trình ủ lên men tự nhiên.

Để tạo nên những giọt tương vàng óng, ngọt thanh và thơm nồng đặc trưng, quy trình sản xuất của HTX thực phẩm sạch Thủy Phương đòi hỏi sự tỉ mỉ, nghiêm ngặt ngay từ khâu đầu vào. Bà Khương Thị Lý - Giám đốc HTX chia sẻ: Đối với nghề làm tương, nguyên liệu chính là linh hồn quyết định đến hơn một nửa sự thành bại của mẻ bánh mốc. Trước đây, chúng tôi thường dùng gạo dẻo hoặc gạo nếp Thái, nhưng hiện nay đã chuyển hẳn sang gạo Nhật. Loại gạo này cho chất lượng tơi xốp, trong dẻo, bên ngoài không bị dính. Nhờ vậy, khi làm mốc, hạt gạo đạt độ tơi hoàn hảo và hoàn toàn không bị bết dính lại với nhau.

Sự thay đổi mang tính đột phá trong việc chọn gạo Nhật giúp cấu trúc hạt mốc thông thoáng, tạo điều kiện tối ưu cho các bào tử nấm men có ích phát triển đều khắp từ trong ra ngoài. Bên cạnh gạo, đỗ tương cũng được tuyển chọn từ những vùng nguyên liệu sạch, hạt phải mẩy đều, không sâu mọt, sau đó được rang chín vừa độ bằng bí quyết riêng để dậy lên mùi thơm thuần khiết mà không bị cháy khét.

Sau khâu chọn lựa nguyên liệu, công đoạn nuôi và làm mốc được đánh giá là thử thách cầu kỳ, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự tinh tế nhất của người thợ. Việc ủ mốc hoàn toàn tự nhiên phụ thuộc rất lớn vào thời tiết, buộc người làm phải liên tục theo dõi sát sao sự thay đổi của nhiệt độ và độ ẩm không khí theo từng giờ. Người thợ phải đảo mốc đều tay, đúng thời điểm để đảm bảo cho từng hạt gạo ngậm đủ dưỡng khí, lên men đồng đều và chuyển hóa thành màu vàng mốc chuẩn.

Khâu làm mốc chính là chìa khóa quyết định toàn bộ chất lượng của vại tương sau này. Nếu mốc non hoặc bị nhiễm khuẩn, tương sẽ bị chua, xỉn màu và nhanh hỏng; ngược lại, một mẻ mốc chuẩn xác, đạt độ chín sinh học hoàn hảo sẽ kích thích quá trình đường hóa tự nhiên diễn ra triệt để, giúp tương có vị ngọt thanh của tinh bột mà không cần đến bất kỳ chất tạo ngọt nhân tạo nào.

Nếu chỉ dựa vào phương pháp thủ công thì khó lòng bảo đảm sự đồng đều khi sản xuất lớn, HTX thực phẩm sạch Thủy Phương đã chủ động đầu tư hệ thống máy móc hiện đại để chuẩn hóa quy trình. Các trang thiết bị tiên tiến như tủ xôi công nghiệp phục vụ làm mốc, máy rang đỗ tự động... đã được đưa vào vận hành. Sự giao thoa giữa công nghệ và kỹ nghệ truyền thống này không chỉ giúp giải phóng sức lao động, nâng cao năng suất mà còn kiểm soát chặt chẽ các tiêu chí vệ sinh an toàn thực phẩm.

Hương vị thanh ngọt, đậm đà của tương nếp Thủy Phương đã chinh phục được đông đảo khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Sự đầu tư bài bản đã mang lại quả ngọt khi sản phẩm tương nếp Thủy Phương đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2019. Tấm “thẻ thông hành” quan trọng này giúp thương hiệu nhanh chóng khẳng định uy tín, duy trì sản lượng ổn định khoảng 2.500 lít/tháng và đóng góp phần lớn vào doanh thu gần 700 triệu đồng/năm của HTX. Đồng thời, sản phẩm không còn bó hẹp ở thị trường truyền thống trong tỉnh, mà đã tiếp cận và chiếm được lòng tin của một bộ phận khách hàng tại nhiều tỉnh, thành phố lân cận.

Dù vậy, hành trình bứt phá của tương nếp Thủy Phương vẫn gặp phải những điểm nghẽn nhất định. Đầu ra của sản phẩm thực tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống đại lý nội tỉnh, trong khi kênh phân phối ngoài tỉnh phần lớn là các mối buôn nhỏ lẻ. Trở ngại này xuất phát từ việc HTX đang thiếu hụt nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất, năng lực xúc tiến thương mại còn mỏng và các cơ chế hỗ trợ tiếp cận thị trường lớn chưa đồng bộ.

Bà Khương Thị Lý chia sẻ thêm: Để sản phẩm tương nếp Thủy Phương nói riêng và các nông sản địa phương nói chung phát triển mạnh mẽ hơn, HTX rất mong các cấp chính quyền, ngành chức năng tiếp tục quan tâm, hỗ trợ nguồn vốn, máy móc chuyên dụng như máy chiết rót tự động. Đồng thời, tạo điều kiện cho HTX tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại, tăng cường tuyên truyền, quảng bá để thương hiệu tiếp cận nhiều đối tượng khách hàng.

Thời gian tới, bên cạnh việc tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng sản phẩm cốt lõi là tương nếp Thủy Phương, HTX thực phẩm sạch Thủy Phương sẽ đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái sản phẩm thế mạnh như dấm cao cấp Thủy Phương, nước mắm truyền thống, thịt thính và cá thính đặc sản. Sự chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng hứa hẹn sẽ là bước đi chiến lược, giúp gia tăng giá trị chuỗi nông sản, nâng cao thu nhập cho các thành viên và làm phong phú thêm bản đồ đặc sản chất lượng cao của tỉnh.

Trần Tỉnh