Lưu giữ Mái đá làng Vành

Nằm nép mình dưới chân núi Khụ Vành thuộc xóm Vành, xã Yên Phú, Mái đá làng Vành từ lâu được xem là “chứng nhân” của nền văn hóa Hòa Bình nổi tiếng. Trải qua hàng nghìn năm, di tích vẫn lặng lẽ tồn tại giữa núi rừng, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương và là điểm nhấn đặc biệt trong hành trình gìn giữ di sản văn hóa dân tộc.

Rất nhiều vỏ ốc núi tại di tích mái đá làng Vành.

Theo các tài liệu khảo cổ, Mái đá làng Vành được nhà khảo cổ học người Pháp M.Colani phát hiện và khai quật từ năm 1929. Đây là di tích cư trú và mộ táng của cư dân thời đại đá, thuộc nền văn hóa Hòa Bình với niên đại kéo dài từ khoảng 17.000 đến 8.000 năm trước. Qua nhiều đợt khai quật, các nhà nghiên cứu đã phát hiện hàng trăm hiện vật đá, xương, vỏ nhuyễn thể cùng tầng văn hóa dày gần 4m, phản ánh rõ nét đời sống của cư dân cổ xưa.

Người dân nơi đây vẫn quen gọi Mái đá là “hang ốc” bởi dưới nền mái đá có rất nhiều vỏ ốc núi tích tụ qua hàng nghìn năm. Với bà con xóm Vành, di tích không đơn thuần là một điểm khảo cổ mà còn là nơi gắn bó với ký ức, đời sống và niềm tự hào của cộng đồng người Mường.

Ông Bùi Văn Hòa, người dân xóm Vành chia sẻ: “Từ nhỏ chúng tôi đã được ông bà kể về mái đá này. Người dân trong xóm luôn có ý thức giữ gìn, không chăn thả gia súc hay tác động làm ảnh hưởng đến khu vực di tích. Ai cũng mong nơi đây được bảo tồn lâu dài để con cháu sau này hiểu hơn về cội nguồn quê hương”.

Dưới nền Mái đá làng Vành có rất nhiều vỏ ốc núi tích tụ qua hàng nghìn năm.

Những năm gần đây, cùng với công tác bảo tồn của ngành văn hóa, chính quyền xã Yên Phú thường xuyên phối hợp tuyên truyền nâng cao ý thức cho người dân về giá trị của di tích. Các tuyến đường vào khu di tích từng bước được cải tạo, vệ sinh môi trường được duy trì nhằm giữ gìn cảnh quan tự nhiên của khu vực.

Xã Yên Phú đang triển khai dự án mở rộng tuyến đường vào khu di tích với tổng kinh phí khoảng 2 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công. Công trình được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, kết nối giao thông và thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu giá trị lịch sử, khảo cổ của Mái đá làng Vành.

Đặc biệt, địa phương đang định hướng khai thác hiệu quả giá trị di tích khảo cổ Mái đá làng Vành gắn với phát triển du lịch sinh thái Hồ chứa nước Cánh Tạng. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm tạo động lực phát triển du lịch - dịch vụ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương theo hướng bền vững.

Với cảnh quan thiên nhiên còn hoang sơ, bản sắc văn hóa Mường đặc sắc cùng giá trị khảo cổ độc đáo, Mái đá làng Vành được kỳ vọng sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá văn hóa - sinh thái của du khách khi đến với vùng hồ Cánh Tạng.

Bí thư Đảng uỷ xã Yên Phú Bùi Văn Thiện cho biết: “Mái đá làng Vành là di sản quý giá không chỉ của địa phương mà còn của quốc gia. Xã luôn xác định việc bảo vệ, giữ gìn nguyên trạng di tích là nhiệm vụ quan trọng. Chúng tôi tăng cường tuyên truyền để người dân cùng tham gia bảo vệ di sản, đồng thời phối hợp với các ngành chức năng đề xuất đầu tư hạ tầng, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch cộng đồng”.

Không chỉ mang giá trị khảo cổ học đặc biệt, Mái đá làng Vành còn chứa đựng chiều sâu văn hóa của xứ Mường Hòa Bình. Những lớp trầm tích còn lưu giữ trên vách đá, những hiện vật đá thô sơ hay dấu tích bếp lửa cổ như kể lại câu chuyện về quá trình sinh tồn, lao động của cư dân tiền sử trên mảnh đất này.

Trải qua hàng nghìn năm, vỏ ốc núi lưu giữ trên vách đá là minh chứng cho di tích khảo cổ

Giữa nhịp sống hiện đại, việc lưu giữ Mái đá làng Vành không chỉ là bảo tồn một di tích khảo cổ, mà còn là gìn giữ ký ức văn hóa, gìn giữ hồn cốt quê hương. Từ ý thức của người dân đến sự vào cuộc của chính quyền địa phương, tất cả đang góp phần để di sản nghìn năm tuổi tiếp tục được bảo vệ, lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa cho hôm nay và mai sau.

Đinh Thắng