Định hình chiến lược thu hút FDI thế hệ mới

Thời gian qua, tỉnh Phú Thọ nổi lên là một cực tăng trưởng mới về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Lợi thế vị trí cửa ngõ kết nối vùng Tây Bắc với Thủ đô Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cùng quá trình cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh đã giúp địa phương gia tăng sức hấp dẫn đối với các tập đoàn quốc tế. Dòng vốn FDI tăng trưởng nhanh không chỉ thúc đẩy phát triển công nghiệp, mở rộng xuất khẩu, tạo việc làm, mà còn tạo động lực quan trọng cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong chuỗi sản xuất khu vực.

Mô hình trung tâm điều hành, thương mại, dịch vụ của dự án Khu công nghiệp Nam Bình Xuyên Green Park.

Bứt phá về quy mô và chất lượng dòng vốn FDI

Hiện nay, Phú Thọ có 734 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 12,8 tỷ USD, đưa địa phương trở thành một trong những trung tâm thu hút đầu tư lớn của khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Quy mô này cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ của tỉnh trong tiến trình công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Nhiều dự án quy mô lớn của các tập đoàn Toyota, Honda, BYD hay JNTC... đã hình thành năng lực sản xuất công nghiệp quy mô lớn, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm nghìn lao động. Đáng chú ý, cơ cấu FDI của tỉnh dịch chuyển tích cực sang các lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp xanh; riêng nhóm điện tử và linh kiện đã chiếm hơn 60% tổng vốn FDI thu hút trong 5 năm gần đây, trở thành động lực tăng trưởng chủ lực của địa phương.

Tính riêng 4 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ đã thu hút hơn 1,2 tỷ USD vốn FDI, đạt khoảng 75% kế hoạch cả năm và tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh xu hướng dịch chuyển đầu tư ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp quốc tế vào các địa phương có lợi thế hạ tầng, chi phí cạnh tranh và quỹ đất công nghiệp dồi dào.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, thành công trong thu hút FDI của Phú Thọ thời gian qua gắn liền với quá trình cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực điều hành. Tỉnh kiên trì thực hiện phương châm đồng hành cùng doanh nghiệp, lấy hiệu quả phục vụ và mức độ hài lòng của nhà đầu tư làm thước đo năng lực quản trị.

Các khu công nghiệp (KCN) tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng và là hạt nhân thu hút dòng vốn quốc tế. Nhiều KCN như Phú Hà, Cẩm Khê, Bá Thiện, Bình Xuyên..., được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn sản xuất lớn. Đơn cử như KCN Phú Hà đã thu hút 28 dự án FDI thứ cấp với tổng vốn gần 1,3 tỷ USD, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động địa phương. Không chỉ đóng góp lớn cho tăng giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất khẩu, khu vực FDI còn tạo hiệu ứng lan tỏa về chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song công tác thu hút vốn FDI của tỉnh vẫn đối mặt với không ít thách thức. Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao và sản xuất thông minh. Nguồn lao động kỹ thuật cao, kỹ sư công nghệ và chuyên gia quản trị còn thiếu hụt, trong khi nhu cầu của các doanh nghiệp FDI ngày càng lớn. Hệ sinh thái logistics và công nghiệp hỗ trợ được cải thiện nhưng vẫn thiếu tính đồng bộ. Nguy cơ thu hút các dự án có giá trị gia tăng thấp nếu thiếu cơ chế sàng lọc phù hợp về công nghệ, môi trường và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước...

Hướng tới trung tâm FDI công nghệ cao

Giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ định hướng chuyển mạnh từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chiến lược lựa chọn dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh và có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng và phát triển công nghiệp theo hướng bền vững.

Theo định hướng phát triển giai đoạn này, Phú Thọ đặt mục tiêu trở thành trung tâm tiếp nhận FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh và dịch vụ công nghệ của khu vực Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô Hà Nội. Tỉnh hướng tới tham gia sâu hơn vào các khâu có hàm lượng công nghệ cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ về công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp nội địa.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh dự kiến thu hút từ 7 - 8 tỷ USD vốn FDI mới trong giai đoạn 2026 - 2030. Khoảng 60 - 70% tổng vốn đăng ký sẽ tập trung vào các lĩnh vực FDI thế hệ mới như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu - phát triển (R&D), công nghiệp xanh và các dự án phát triển bền vững.

Cơ cấu thu hút đầu tư sẽ được tái định hình theo hướng chuyên sâu và chọn lọc hơn. Khoảng 80% dự án FDI mới dự kiến tập trung vào các ngành công nghiệp chế tạo, điện tử, bán dẫn, ô tô - xe máy điện, cơ khí chính xác, thiết bị y tế, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ. Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ dẫn dắt tăng trưởng công nghiệp, tạo việc làm chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Song song với thu hút đầu tư, Phú Thọ xác định phát triển hạ tầng công nghiệp hiện đại là điều kiện nền tảng để đón dòng vốn FDI thế hệ mới. Trong giai đoạn tới, tỉnh dự kiến hình thành ít nhất 1 KCN công nghệ cao, 3 KCN hỗ trợ, 3 KCN chuyên đề cùng 1 Trung tâm đổi mới sáng tạo cấp vùng... Hệ thống KCN sẽ được đầu tư đồng bộ về hạ tầng số, xử lý môi trường và năng lượng sạch, trong đó mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo tại các KCN đạt tối thiểu 50%.

Cùng với đó, địa phương đặt mục tiêu tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ. Phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI, trong đó khoảng 20 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn nhà cung ứng cấp 1.

Nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục được xác định là yếu tố then chốt trong chiến lược thu hút đầu tư của tỉnh. Theo kế hoạch, Phú Thọ sẽ đào tạo tối thiểu 20.000 lao động kỹ thuật cao phục vụ các ngành công nghiệp công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu của cả doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Với định hướng phát triển rõ ràng, cùng lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng kết nối và nền tảng công nghiệp đang hình thành, Phú Thọ được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, xanh và hiện đại của vùng Trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn phát triển mới.

Ngọc Tuấn