Kinh tế xanh - xu hướng tất yếu

Phát triển kinh tế xanh đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cao. Tại Phú Thọ, từ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp đến thu hút đầu tư, “xanh hóa” nền kinh tế không chỉ là mục tiêu dài hạn mà đang dần trở thành yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho tương lai.

Áp lực thị trường

Tư duy tăng trưởng xanh không chỉ xuất hiện trong các nghị quyết hay chương trình hành động mà dần hiện diện trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và người dân.

Theo định hướng phát triển mới, Phú Thọ xác định phát triển nhanh nhưng phải bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh làm động lực cho giai đoạn phát triển mới.

Đó cũng là lý do thời gian gần đây, tỉnh liên tục đẩy mạnh các chương trình cải thiện Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI), xây dựng đề án phát triển kinh tế xanh giai đoạn 2026 - 2030 và ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Nếu như trước đây nhiều cơ sở sản xuất chủ yếu quan tâm tới sản lượng và doanh thu thì nay, yêu cầu từ thị trường đã thay đổi đáng kể. Các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon hay sản xuất tuần hoàn đang dần trở thành tấm vé thông hành quan trọng để hàng hóa tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng lớn.

Khu đô thị Nam Vĩnh Yên được đầu tư xây dựng với các tiện ích dịch vụ nội khu như khu vui chơi, thể thao, dịch vụ y tế, giáo dục... trở thành một trong những khu đô thị kiểu mẫu trên địa bàn tỉnh.

Trong sản xuất chè, nhiều vùng nguyên liệu trên địa bàn tỉnh đang từng bước chuyển sang quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát chất lượng đồng bộ. Bà Bùi Thị Mão - Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung (xã Chí Tiên) chia sẻ: “Nếu không làm sạch, không truy xuất được nguồn gốc thì rất khó cạnh tranh. Bây giờ khách hàng không chỉ đòi hỏi chè ngon mà còn quan tâm quy trình sản xuất có bảo đảm môi trường hay không”.

Lĩnh vực chăn nuôi cũng đang chuyển biến theo hướng xanh hơn. Nhiều trang trại đã đầu tư hệ thống chuồng kín, xử lý chất thải, ứng dụng công nghệ tự động nhằm giảm ô nhiễm và kiểm soát dịch bệnh.

Ở góc độ doanh nghiệp, phát triển xanh không còn đơn thuần là trách nhiệm môi trường mà đã trở thành yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và tồn tại trên thị trường. Anh Nguyễn Văn Sơn - Quản đốc phân xưởng sản xuất linh kiện điện tử, Công ty TNHH Exedy (KCN Khai Quang) cho biết: “Các đối tác nước ngoài yêu cầu chặt chẽ về tiêu chuẩn môi trường. Nếu không đáp ứng được thì gần như doanh nghiệp không thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng”.

Trong bối cảnh nhiều thị trường lớn đang siết chặt các tiêu chuẩn xanh đối với hàng hóa nhập khẩu, áp lực chuyển đổi đang ngày càng rõ nét đối với cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Hướng tới tăng trưởng bền vững

Một trong những thay đổi đáng chú ý là tư duy phát triển đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Nếu trước kia nhiều nơi ưu tiên khai thác tối đa tài nguyên để thúc đẩy tăng trưởng thì nay câu chuyện phát triển bền vững được đặt ra ngày càng mạnh hơn.

Tại nhiều khu vực vùng cao, người dân bắt đầu tham gia các mô hình phát triển sinh kế gắn với bảo vệ rừng, phát triển dược liệu và du lịch cộng đồng. Phú Thọ sở hữu diện tích rừng lớn với độ che phủ cao, tạo lợi thế trong phát triển kinh tế sinh thái và hấp thụ carbon tự nhiên. Theo định hướng mới, tỉnh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ che phủ rừng lên trên 55%, đồng thời mở rộng kinh tế dưới tán rừng và du lịch sinh thái.

KCN Bá Thiện II (xã Bình Xuyên) được đầu tư đồng bộ hạ tầng, cảnh quan môi trường, tạo sức hút đầu tư đối với các doanh nghiệp nước ngoài.

Đồng chí Nguyễn Văn Quân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Phát triển xanh không chỉ là nhiệm vụ của ngành Nông nghiệp mà còn là yêu cầu chung của cả nền kinh tế. Nếu tiếp tục phát triển theo kiểu tận dụng tài nguyên bằng mọi giá thì sẽ khó phát triển bền vững”.

Nhận thức về phát triển xanh cũng đang dần lan tỏa từ chính quyền, doanh nghiệp tới người dân. Nhiều địa phương ưu tiên lựa chọn các dự án đầu tư thân thiện môi trường, hạn chế công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng. Trong lĩnh vực công nghiệp, tỉnh yêu cầu các khu công nghiệp dành tối thiểu 10% diện tích cho cây xanh và mặt nước; khuyến khích tái sử dụng nước thải, sử dụng năng lượng mặt trời và các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Năm 2025, khu vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng của tỉnh khi chiếm khoảng 55,4% cơ cấu kinh tế và đạt tốc độ tăng trưởng 15,4%. Tuy nhiên, định hướng phát triển không còn là “tăng trưởng bằng mọi giá” mà chuyển dần sang lựa chọn các dự án công nghệ cao, ít phát thải và có giá trị gia tăng lớn hơn.

Trong xu thế hội nhập, phát triển xanh không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu. Nhiều thị trường lớn trên thế giới đang áp dụng các cơ chế kiểm soát carbon, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ. Điều đó đồng nghĩa, nếu không chuyển đổi xanh, doanh nghiệp sẽ tự đánh mất cơ hội cạnh tranh.

Với Phú Thọ, đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để tái cơ cấu mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững hơn. Từ vùng chè sạch, nông nghiệp hữu cơ, chăn nuôi tuần hoàn đến các khu công nghiệp sinh thái, những bước chuyển hiện nay có thể chưa tạo ra thay đổi tức thì nhưng đang đặt nền móng cho tương lai phát triển ổn định và lâu dài.

Đặc biệt, trong bối cảnh tỉnh đang hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của vùng Thủ đô với GRDP tăng khoảng 11 - 12%/năm giai đoạn 2026 - 2030, yếu tố xanh sẽ ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong thu hút đầu tư.

Thực tế cho thấy, các nhà đầu tư lớn hiện không chỉ quan tâm tới quỹ đất hay chi phí lao động mà còn chú trọng môi trường phát triển bền vững, chất lượng hạ tầng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Con đường tăng trưởng xanh không dễ dàng bởi đòi hỏi nguồn lực lớn, công nghệ hiện đại và sự thay đổi trong tư duy sản xuất. Tuy nhiên, đó là xu hướng tất yếu.

Từ những chuyển động đang diễn ra hôm nay có thể thấy, Phú Thọ đang từng bước định hình một mô hình phát triển mới: tăng trưởng nhanh hơn nhưng bền vững hơn, hiện đại hơn nhưng cũng trách nhiệm hơn với môi trường và tương lai.

Quang Nam