Đổi mới mô hình tăng trưởng - cơ hội để bứt phá

Tăng trưởng kinh tế luôn là mục tiêu quan trọng của mỗi địa phương. Tuy nhiên, trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống dần bộc lộ giới hạn, yêu cầu phát triển xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, bài toán đặt ra không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn phải tăng trưởng bằng chất lượng, năng suất, khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo (ĐMST). Với Phú Thọ, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết để khai thác hiệu quả các nguồn lực mới, tạo nền tảng thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới.

Nhờ chú trọng đầu tư công nghệ hiện đại, Lumi Smart Factory (Khu công nghiệp Bình Xuyên) là nhà máy sản xuất thiết bị điện tử hàng đầu Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế.

6 tháng đầu năm 2026, mặc dù bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, tỉnh vẫn duy trì đà phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở các chỉ tiêu tăng trưởng mà còn ở sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy phát triển. Nhiều chủ trương lớn của Trung ương về phát triển KHCN, ĐMST, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân đã được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, đề án và kế hoạch triển khai, hướng tới xây dựng nền kinh tế dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và năng suất lao động.

Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế của Phú Thọ chủ yếu được tạo nên từ mở rộng đầu tư, khai thác lợi thế về vị trí địa lý, quỹ đất, lao động và phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo. Những yếu tố này vẫn tiếp tục phát huy hiệu quả, song nếu chỉ dựa vào tăng vốn đầu tư hoặc mở rộng quy mô sản xuất thì dư địa tăng trưởng sẽ ngày càng thu hẹp. Thực tiễn phát triển trong nước và quốc tế cho thấy, địa phương nào làm chủ được KHCN, ĐMST và nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh bền vững.

Đó cũng là lý do Phú Thọ xác định đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn phát triển mới. Không chỉ hướng tới tăng quy mô nền kinh tế, tỉnh đặt trọng tâm nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng năng suất các nhân tố tổng hợp, phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, kinh tế số, kinh tế xanh và thúc đẩy ĐMST trong doanh nghiệp. Đây là những định hướng đã được cụ thể hóa trong Đề án tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030 và các chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phát biểu chỉ đạo tại các hội nghị điều hành phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đặc biệt là tại Kỳ họp HĐND tỉnh ngày 30/6 và cuộc họp ngày 1/7 về chuyển đổi tư duy điều hành, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông yêu cầu các cấp, các ngành phải đổi mới mạnh mẽ tư duy điều hành theo hướng quản trị bằng kết quả, lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo; đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển KHCN và ĐMST để tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Tinh thần chỉ đạo đó đang được cụ thể hóa bằng những giải pháp đồng bộ từ cải cách hành chính, phát triển hạ tầng số đến thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao và thân thiện với môi trường.

Sự chuyển dịch mô hình tăng trưởng thể hiện rõ nhất trong công tác thu hút đầu tư. Nếu trước đây ưu tiên chủ yếu là tăng số lượng dự án thì hiện nay, tỉnh hướng tới lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực tài chính, công nghệ hiện đại, khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước và tạo giá trị gia tăng cao. Đây cũng là xu hướng phù hợp với yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao năng suất lao động và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với đó, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng. Việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh. Khi doanh nghiệp phát triển bằng công nghệ và sáng tạo thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất, chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế cũng được nâng lên.

Động lực quan trọng khác chính là KHCN và ĐMST. Sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã được tỉnh tập trung thực hiện, từ phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu, chính quyền số đến hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất, kinh doanh. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển của kinh tế số trong những năm tới. Theo Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Minh Tường, KHCN và ĐMST không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà đang trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng. Trọng tâm của tỉnh là xây dựng hệ sinh thái ĐMST, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và tạo ra nhiều sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, nền kinh tế sẽ tăng trưởng theo chiều sâu thay vì phụ thuộc vào mở rộng các yếu tố đầu vào.

Đổi mới mô hình tăng trưởng cũng đồng nghĩa với việc nâng cao chất lượng quản trị nhà nước. Cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền số, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đồng hành cùng doanh nghiệp... đang góp phần giảm chi phí xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các tỉnh, thành phố ngày càng gay gắt, chất lượng điều hành sẽ trở thành lợi thế quan trọng không kém hạ tầng hay vị trí địa lý.

Không gian phát triển mới sau hợp nhất mở ra cho Phú Thọ nhiều cơ hội để bứt phá. Tuy nhiên, lợi thế về quy mô chỉ thực sự phát huy khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh mới dựa trên tri thức, công nghệ, ĐMST và chất lượng nguồn nhân lực. Đó cũng là con đường ngắn nhất để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao đời sống Nhân dân và xây dựng Phú Thọ trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn phát triển mới.

Quang Nam