Đổi mới sản xuất, mở hướng tiêu dùng xanh

Trong xu hướng phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, sản xuất và tiêu dùng xanh trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại Phú Thọ, từ các làng nghề truyền thống đến những mô hình sản xuất mới, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX), cơ sở sản xuất chủ động đổi mới phương thức sản xuất, tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có để nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.

Nghề mộc truyền thống tại thôn Bích Chu, xã Vĩnh Phú được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ.

Tại làng nghề mộc Bích Chu, xã Vĩnh Phú, nghề mộc với lịch sử hơn 400 năm vẫn được gìn giữ và phát triển. Hiện làng nghề có khoảng 600 hộ làm mộc, tạo việc làm và thu nhập cho hàng nghìn lao động địa phương. Từ những khúc gỗ thô, qua bàn tay khéo léo và kinh nghiệm của người thợ, nhiều sản phẩm đồ gỗ có giá trị được tạo ra, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Trước yêu cầu cạnh tranh, các cơ sở từng bước kết hợp kỹ thuật truyền thống với máy móc hiện đại, giúp giảm sức lao động, rút ngắn thời gian và nâng cao chất lượng sản phẩm. Nghệ nhân Nguyễn Văn Dích (thôn Bích Chu) chia sẻ: “Hiện nay, nhiều người trẻ theo nghề mộc với mong muốn gìn giữ nghề của ông cha để lại”. Từ những công đoạn trước đây chủ yếu thực hiện thủ công, nhiều cơ sở đã đưa máy móc vào sản xuất, nhất là các khâu đòi hỏi sức lao động và độ chính xác cao. Ông Nguyễn Văn Trường (thôn Bích Chu) cho biết:”Trước đây, chúng tôi phải đẽo xong mới bào tay, nhưng bây giờ đã có máy tiện. Dù vậy, chất lượng sản phẩm vẫn phụ thuộc nhiều vào tay nghề và kinh nghiệm của người thợ. Từ lựa chọn nguyên liệu, kỹ thuật chế tác đến hoàn thiện, mỗi công đoạn đều phải đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật và thị hiếu khách hàng".

Không chỉ những người thợ lâu năm, lao động trẻ cũng góp phần duy trì sức sống cho làng nghề. Anh Khuất Văn Quy, làng nghề Thủ Độ, xã Vĩnh Phú sau khi học xong lớp 12 đã lựa chọn tiếp nối nghề của gia đình. Hiện cơ sở của anh có hơn 10 lao động, chuyên sản xuất giường, tủ, bàn ghế và các sản phẩm nội thất phục vụ nhà ở, công trình xây dựng. Với anh Nguyễn Tiến Hưng (xã Vĩnh Tường), hơn 10 năm gắn bó với nghề mộc cũng mang lại công việc và thu nhập tương đối ổn định.

Tuy nhiên, để làng nghề phát triển lâu dài, bên cạnh đổi mới kỹ thuật, các cơ sở còn cần được hỗ trợ về vốn, mặt bằng và đào tạo lao động. Ông Kiều Đức Khoa - Trưởng thôn Thủ Độ mong muốn địa phương có thêm chính sách hỗ trợ vay vốn, thu hút lao động trẻ tham gia sản xuất, góp phần duy trì và phát triển nghề truyền thống.

Nếu nghề mộc Bích Chu cho thấy sự đổi mới trên nền tảng truyền thống thì mô hình sản xuất từ mo cau tại phường Vân Phú lại mở ra hướng đi mới trong tận dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên. Những chiếc mo cau thường bị bỏ đi sau thu hoạch, nay được thu gom, xử lý và tạo hình thành các sản phẩm bát, đĩa, khay, hộp... dùng một lần. Từ phụ phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế thấp, mo cau trở thành nguyên liệu sản xuất hàng hóa, tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Trong bối cảnh rác thải nhựa đang tạo áp lực đối với môi trường, các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên mở thêm lựa chọn cho người tiêu dùng. Ông Trần Vũ Thành - Giám đốc HTX sản xuất mo cau, phường Vân Phú cho biết: “Không chỉ nước ta mà thế giới rất quan tâm đến vấn đề biến đổi khí hậu, rác thải rắn và rác thải nhựa. Đây là những vấn đề ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của người dân. Vì vậy, tôi quyết tâm thành lập cơ sở sản xuất để góp phần giảm bớt rác thải rắn”. Để sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường, HTX chú trọng hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, tính tiện dụng và đa dạng mẫu mã. Chị Nguyễn Thị Hoa (phường Vân Phú) chia sẻ: “Tôi thấy những sản phẩm bát, đĩa dùng một lần rất hữu ích cho môi trường. Công việc ở đây phù hợp với những người ở độ tuổi như chúng tôi”.

Cùng với đầu tư máy móc, HTX đang tìm kiếm thêm các kênh phân phối, trong đó có thương mại điện tử và xúc tiến xuất khẩu. Chị Trần Thị Minh - HTX sản xuất mo cau cho biết, đơn vị tiếp tục ứng dụng công nghệ mới để nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu khách hàng và đưa sản phẩm tiếp cận thị trường quốc tế.

Từ đổi mới kỹ thuật tại các làng nghề truyền thống đến tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tạo ra sản phẩm tiêu dùng, các mô hình sản xuất từng bước chuyển đổi theo hướng hiệu quả và thân thiện hơn với môi trường. Để xu hướng này phát triển bền vững, cần sự chủ động của các cơ sở trong cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và sự ưu tiên lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng. Qua đó góp phần thúc đẩy sản xuất xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.

Bích Liên