Giữ nhịp tăng trưởng - Thử thách sau cú bứt phá đầu năm

Những con số tăng trưởng ấn tượng trong quý I/2026 đang tạo đà tâm lý tích cực cho tỉnh Phú Thọ. Tuy nhiên, phía sau bức tranh sáng màu ấy là áp lực không nhỏ, làm sao để duy trì nhịp tăng trưởng trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động và dư địa dễ khai thác đã dần thu hẹp.

Từ cú bứt phá đầu năm

Quý I/2026, kinh tế Phú Thọ ghi nhận những con số thực sự nổi bật. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt gần 35,9 tỷ USD, trong đó xuất khẩu khoảng 15,4 tỷ USD, đưa địa phương vào nhóm dẫn đầu cả nước.

Sản xuất linh kiện điện tử tiếp tục là mũi nhọn trong phát triển công nghiệp, mang lại nguồn thu ngân sách quan trọng cho tỉnh Phú Thọ trong quý I năm 2026

Không chỉ thương mại, sản xuất công nghiệp tiếp tục là điểm sáng với chỉ số IIP tăng trên 25%, nhiều sản phẩm chủ lực tăng mạnh như gạch ốp lát tăng hơn 50%, máy tính xách tay tăng trên 35%, xe máy tăng gần 18%.

Đặc biệt, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký cấp mới và điều chỉnh tăng thêm trong quý 1 đạt gần 700 triệu USD, gấp gần 8 lần so với cùng kỳ năm trước, qua đó đạt khoảng 46% so với kế hoạch thu hút FDI của cả năm.

Ở góc độ ngân sách, bức tranh cũng rất tích cực. Tổng thu ngân sách 3 tháng đầu năm đạt 17.050 tỷ đồng, bằng khoảng 30% dự toán năm, cho thấy sức khỏe của nền kinh tế đang phục hồi rõ nét.

Đáng chú ý, GRDP quý I tăng khoảng 10,7%, tiệm cận mục tiêu tăng trưởng cả năm 11% mà tỉnh đặt ra.

Những con số này không phải ngẫu nhiên. Ngay từ tháng 1/2026, sản xuất công nghiệp đã tăng tới 49,2% so với cùng kỳ, tạo đà rất mạnh cho cả quý.

Có thể thấy, động lực tăng trưởng đang đến từ ba trụ cột rõ nét: công nghiệp chế biến, dòng vốn FDI và sự cải thiện môi trường đầu tư.

Áp lực giữ đà tăng trưởng

Tuy nhiên, chính những con số cao lại đặt ra áp lực lớn hơn cho các quý tiếp theo. Khi mặt bằng tăng trưởng đã được nâng lên, việc duy trì đà này không còn dễ dàng.

Trước hết là áp lực từ bên ngoài. Thị trường xuất khẩu toàn cầu được dự báo phục hồi chậm, nhu cầu tiêu dùng chưa ổn định, trong khi cạnh tranh ngày càng gay gắt. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp trên địa bàn có thể đối mặt nguy cơ giảm đơn hàng trong thời gian tới.

Ở trong nước, dù thu ngân sách đạt gần 30% dự toán sau quý I, nhưng để hoàn thành mục tiêu hơn 58.000 tỷ đồng cả năm vẫn là thách thức không nhỏ.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ cấu tăng trưởng. Khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong thu ngân sách, riêng khu vực này đóng góp gần 7.200 tỷ đồng trong quý I, cho thấy sự phụ thuộc nhất định vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, bài toán về chất lượng tăng trưởng, đổi mới sáng tạo vẫn còn dư địa lớn. Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương của tỉnh mới xếp 15/34, phản ánh việc chuyển hóa từ nền tảng sang giá trị gia tăng còn hạn chế.

Giữ nhịp bằng những “động cơ mới”

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo chiều rộng dần thu hẹp, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng. Điều này đòi hỏi Phú Thọ phải chủ động tái cấu trúc các động lực phát triển, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào những yếu tố truyền thống.

Công ty TNHH BHflex (Khu công nghiệp Khai Quang) là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực ứng dụng và phát triển công nghệ cao của tỉnh Phú Thọ.

Trước hết, đầu tư công cần được xác định rõ vai trò vốn mồi dẫn dắt toàn bộ nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở việc giải ngân nhanh, vấn đề cốt lõi là nâng cao hiệu quả đầu tư, lựa chọn đúng các dự án có tính lan tỏa cao, đặc biệt là hạ tầng giao thông liên kết vùng, hạ tầng khu công nghiệp và logistics. Khi dòng vốn công được sử dụng đúng điểm rơi, sẽ tạo hiệu ứng kéo theo mạnh mẽ đối với đầu tư tư nhân.

Cùng với đó, khu vực doanh nghiệp trong nước cần được kích hoạt mạnh mẽ hơn, như phân tích của ông Hoàng Long Biên - Trưởng Ban quản lý các Khu Công nghiệp tỉnh: Thực tế cho thấy, dù khu vực FDI đang đóng góp lớn vào tăng trưởng và thu ngân sách, nhưng nếu thiếu sự tham gia sâu của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị, nền kinh tế sẽ khó đạt được tính tự chủ.

Do đó, việc phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp nhỏ và vừa, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cần được xem là một hướng đi chiến lược.

Một trụ cột quan trọng khác là chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Khi doanh nghiệp chuyển từ “gia công” sang “tạo giá trị”, từ “sản xuất” sang “sản xuất thông minh”, tăng trưởng sẽ không còn phụ thuộc quá nhiều vào quy mô mà dựa vào chất lượng.

Bên cạnh đó, việc khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau sáp nhập cần được đặt trong tư duy liên kết vùng và phân vai phát triển. Những khu vực có lợi thế công nghiệp cần được tập trung thu hút đầu tư chiều sâu, trong khi các địa bàn khác có thể phát triển dịch vụ, du lịch hoặc nông nghiệp chất lượng cao, tạo nên một cấu trúc kinh tế hài hòa, bổ trợ lẫn nhau.

Đáng chú ý, cải cách hành chính cần tiếp tục đi vào chiều sâu, không chỉ dừng ở rút ngắn thời gian xử lý thủ tục mà phải chuyển sang phục vụ chủ động, đồng hành cùng doanh nghiệp. Khi môi trường đầu tư thực sự minh bạch, ổn định và thân thiện, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh bền vững của tỉnh trong thu hút dòng vốn mới.

Chia sẻ về định hướng phát triển thời gian tới, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh: Phú Thọ sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực; phát huy vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; nâng cao hiệu quả điều hành và kỷ luật thực thi.

Quang Nam