Hiệu quả bước đầu từ sáp nhập thôn, xóm, tổ dân phố

Sáp nhập thôn, xóm, tổ dân phố (TDP) không đơn thuần là phép trừ cơ học để giảm đầu mối, tiết kiệm ngân sách, mà thực sự là “phép nhân” sức mạnh đại đoàn kết sau khi các thôn, xóm, TDP mới chính thức đi vào hoạt động. Từ đó nâng cao chất lượng tự quản cộng đồng, kiến tạo hệ thống chính trị cơ sở theo hướng tinh, gọn, mạnh, sát dân, phục vụ Nhân dân ngày một tốt hơn.

Người dân tổ dân phố Bà Triệu, phường Vĩnh Phúc chung tay làm đẹp cảnh quan môi trường đô thị.

Đồng thuận từ những cách làm sáng tạo

Sắp xếp, sáp nhập thôn, xóm, tổ dân phố là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Nhận thức rõ điều này, các địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động với phương châm “mưa dầm thấm lâu”. Việc không chạy theo mục tiêu giảm đầu mối bằng mọi giá, chú trọng giữ gìn sự gắn kết cộng đồng, các giá trị văn hóa truyền thống đã góp phần tạo đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân.

Điển hình như xã Nguyệt Đức đã sắp xếp giảm từ 32 khu dân cư còn 12 thôn. Quá trình sáp nhập tại vùng đất giàu truyền thống này không chỉ dựa trên tiêu chí cứng về dân số, diện tích, mà còn được xem xét kỹ các yếu tố lịch sử, văn hóa. Đặc biệt, xã đã ưu tiên khôi phục các tên làng cổ truyền thống để đặt tên cho các thôn mới. Đồng chí Nguyễn Thị Huấn - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyệt Đức cho biết: “Trước khi sáp nhập, bà con còn băn khoăn việc giữ tên gọi truyền thống, lo ngại việc đi lại, sinh hoạt xa hơn hoặc phong tục bị pha trộn. Thấu hiểu tâm tư của người dân, Đảng ủy, chính quyền xã chủ động tổ chức các hội nghị, mời các đồng chí cán bộ lão thành, người có uy tín họp bàn để lắng nghe ý kiến. Chúng tôi xác định, mọi vướng mắc phải được tháo gỡ ngay từ cơ sở, đặt quyền lợi và tâm tư của Nhân dân lên hàng đầu”.

Sự chỉ đạo sát sao ấy được cụ thể hóa tại thôn Đinh Xá - địa bàn được hợp nhất từ 5 thôn cũ, với 1.050 hộ dân. Chia sẻ về “bí quyết” vận động quần chúng, đồng chí Tạ Quang Định - Bí thư Chi bộ thôn Đinh Xá phấn khởi nói: “Đội ngũ cán bộ thôn, xã đã kiên trì thực hiện phương châm”đi từng ngõ, gõ từng nhà“để giải thích cho bà con hiểu lợi ích lâu dài của việc sáp nhập. Nhờ sự chân thành và phát huy tốt dân chủ, tỷ lệ cử tri đồng thuận với chủ trương sáp nhập thôn đạt 97,8%. Hiện bà con rất đoàn kết, các phong trào thi đua của thôn được triển khai nhanh chóng, hiệu quả hơn trước”.

Không chỉ khu vực nông thôn, ở địa bàn đô thị, việc sáp nhập gắn liền với mục tiêu xây dựng chính quyền đô thị vững mạnh, hiện đại. Tại phường Vĩnh Phúc, trước sắp xếp có 66 TDP, sau sắp xếp còn 41 TDP. Đồng chí Nguyễn Trung Hải - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường khẳng định: “Sáp nhập TDP là bước đột phá quan trọng để phường kiện toàn hệ thống chính trị ở cơ sở. Ngay sau sáp nhập, Đảng ủy phường đã khẩn trương chỉ đạo sắp xếp lại các chi bộ, ban công tác mặt trận và các chi hội đoàn thể, đảm bảo không có sự gián đoạn trong công tác lãnh đạo. Quy mô lớn hơn, yêu cầu năng lực quản lý cao hơn, nhưng bù lại, tiếng nói của tổ dân phố có trọng lượng hơn, việc huy động các nguồn lực xã hội hóa để chỉnh trang đô thị cũng thuận lợi và đạt hiệu quả rõ nét”.

Những chuyển biến tích cực ấy được thể hiện rõ tại TDP Bà Triệu. Đồng chí Bùi Văn Tân - Bí thư Chi bộ TDP Bà Triệu cho biết: “TDP được hợp nhất từ TDP Bà Triệu cũ và TDP 18, với sự đồng thuận của 100% cử tri. Sau hợp nhất, quy mô lớn hơn, hiện chi bộ có 382 đảng viên, tạo thêm nguồn lực để phát huy sức mạnh cộng đồng. Trên cơ sở thống nhất cao, chi bộ đã lãnh đạo triển khai hiệu quả 21 mô hình văn minh tự quản. Thủ tục hành chính được giải quyết nhanh gọn, an ninh trật tự chuyển biến rõ nét, niềm tin của người dân đối với đội ngũ cán bộ ngày càng được củng cố”.

Tinh gọn bộ máy để nâng cao hiệu lực

Trên bình diện chung, trước khi sắp xếp, Phú Thọ có 5.049 thôn, TDP. Sau quá trình rà soát, đánh giá toàn diện, toàn tỉnh còn 3.071 đơn vị (giảm 1.979 đơn vị, tương đương 39,19%). Bên cạnh đó, tỉnh linh hoạt đề nghị giữ nguyên 80 đơn vị có yếu tố đặc thù nhằm bảo đảm phù hợp lịch sử, địa hình và bản sắc văn hóa. Việc giảm quy mô đầu mối đã giúp ngân sách địa phương tiết kiệm được nguồn kinh phí khổng lồ để dồn lực tái đầu tư phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Cùng với việc giảm mạnh số lượng, bài toán sắp xếp cán bộ dôi dư được xem là một thách thức không nhỏ. Đánh giá về “chiến dịch” kiện toàn bộ máy ở cơ sở, đồng chí Đặng Mai Sơn - Tỉnh ủy viên, Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho biết: “Thành công lớn nhất của tỉnh trong đợt sắp xếp này là bài toán nhân sự được giải quyết thấu tình, đạt lý. Trước sắp xếp, toàn tỉnh có 13.429 người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở; sau sắp xếp chỉ cần bố trí 9.213 người. Dù có hàng nghìn người chịu tác động trực tiếp và dôi dư, nhưng nhờ có cơ chế, chính sách hỗ trợ kịp thời của HĐND tỉnh và làm tốt công tác tư tưởng, đội ngũ cán bộ nghỉ việc đều vui vẻ chấp hành. Bộ máy cơ sở hiện nay không chỉ tinh gọn, giảm đáng kể gánh nặng chi ngân sách mà còn quy tụ được những cán bộ có năng lực, tâm huyết, nâng cao rõ rệt hiệu lực, hiệu quả hoạt động”.

Dù những kết quả bước đầu đã rõ nét, song chặng đường phía trước của các đơn vị hành chính mới sáp nhập vẫn còn không ít thách thức. Quy mô diện tích và dân số tăng lên đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở phải không ngừng rèn luyện, nâng cao kỹ năng quản lý, năng lực chuyển đổi số. Cùng với đó, hệ thống thiết chế văn hóa, đặc biệt là nhà sinh hoạt cộng đồng ở nhiều nơi đã xuống cấp, chật chội, không đáp ứng đủ sức chứa. Tại các địa bàn miền núi, dân cư phân tán, việc đi lại sinh hoạt còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm, đầu tư ngân sách thỏa đáng từ các cấp để mở rộng, xây mới các thiết chế văn hóa... Đây là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết, từng bước hoàn thiện để các thôn, tổ dân phố phát huy tốt hơn vai trò, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.

Ngọc Thắng