Khi rừng được “nuôi lớn”

Phát triển rừng gỗ lớn đang được Phú Thọ xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị kinh tế của rừng, cải thiện sinh kế cho người dân và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Tại những địa bàn có diện tích rừng lớn, cấp ủy, chính quyền địa phương đang phát huy vai trò của chi bộ, cán bộ, đảng viên trong tuyên truyền, vận động Nhân dân thay đổi tập quán sản xuất, từng bước chuyển từ trồng rừng chu kỳ ngắn sang kinh doanh rừng gỗ lớn.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Thanh Sơn kiểm tra rừng trồng gỗ lớn.

Hạt Kiểm lâm Thanh Sơn hiện quản lý hơn 42.000 ha rừng và đất lâm nghiệp. Đây là địa bàn có diện tích rừng tương đối lớn, giữ vai trò quan trọng trong phát triển lâm nghiệp của tỉnh. Hằng năm, đơn vị phối hợp với các xã triển khai trồng mới trên 2.500 ha rừng tập trung. Cùng với việc mở rộng diện tích rừng, công tác chuyển hóa và phát triển rừng gỗ lớn ngày càng được chú trọng, đến nay, đã có 12.000 ha rừng gỗ lớn chủ yếu tại các xã: Khả Cửu, Hương Cần, Võ Miếu, Yên Sơn, Văn Miếu. Các loài cây chủ yếu được lựa chọn là keo tai tượng hạt ngoại, mỡ, dổi và một số loài cây gỗ có giá trị khác.

Để chủ trương phát triển rừng gỗ lớn đi vào thực tế, các địa phương đã xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện từng khu vực, đồng thời xác định rõ vai trò của tổ chức cơ sở đảng. Tại nhiều thôn, chi bộ đưa nội dung phát triển rừng gỗ lớn vào sinh hoạt, phân công đảng viên tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức về hiệu quả kinh tế lâu dài của rừng. Cán bộ, đảng viên được khuyến khích gương mẫu thực hiện trước.

Một trong những nguyên nhân khiến người dân còn lựa chọn khai thác rừng ở tuổi còn non là nhu cầu thu hồi vốn nhanh. Tuy nhiên, nếu tính toán trong cả chu kỳ sản xuất, rừng gỗ lớn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với trồng rừng gỗ nhỏ. Với cây keo - loài cây trồng phổ biến ở các địa phương miền núi nếu khai thác vào năm thứ 5-6, sản phẩm chủ yếu được bán làm dăm gỗ, giá trị đạt khoảng 60-80 triệu đồng/ha, tương đương mức thu nhập bình quân khoảng 10-12 triệu đồng/ha/năm.

Trong khi đó, nếu được duy trì đến chu kỳ 10-12 năm, rừng keo có thể trở thành rừng gỗ lớn, hầu hết cây đạt đường kính từ 20cm trở lên. Khi đó, gỗ không còn chỉ phục vụ sản xuất dăm mà có thể bán cho các cơ sở chế biến gỗ xẻ, các sản phẩm gỗ chế biến, với giá trị bình quân trên 150 triệu đồng/ha. Giá trị thực tế còn có thể cao hơn tùy thuộc tuổi rừng, đường kính, chất lượng cây và thị trường tại thời điểm khai thác.

Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, trồng rừng gỗ lớn còn mang lại nhiều lợi ích về lâu dài. Việc kéo dài chu kỳ khai thác giúp giảm số lần phải đầu tư trồng rừng, từ đó giảm chi phí cây giống, nhân công và chăm sóc trong cả quá trình sản xuất. Cây được giữ lại lâu năm có thời gian sinh trưởng tốt hơn, đường kính lớn hơn, chất lượng gỗ được nâng lên, đáp ứng yêu cầu của ngành chế biến gỗ và tạo điều kiện nâng cao giá trị sản phẩm.

Bên cạnh đó, rừng gỗ lớn với thời gian sinh trưởng dài còn có khả năng giữ đất, nước, hạn chế xói mòn, góp phần cải thiện độ phì nhiêu của đất và bảo vệ hệ sinh thái. Diện tích rừng được duy trì ổn định cũng góp phần tăng tỷ lệ che phủ rừng, hấp thụ carbon, điều hòa khí hậu và tạo cảnh quan xanh cho các khu vực miền núi.

Từ những lợi ích đó, việc thay đổi nhận thức của người dân được xem là yếu tố then chốt để phát triển rừng gỗ lớn. Trong quá trình tuyên truyền, lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền cơ sở hướng dẫn người dân lựa chọn giống có chất lượng, mật độ trồng phù hợp, thực hiện chăm sóc, tỉa thưa đúng kỹ thuật, đồng thời giải thích rõ hiệu quả kinh tế giữa việc khai thác rừng non và duy trì rừng đến tuổi thành thục.

Theo đồng chí Trần Quang Đông - Phó Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh, hiện diện tích rừng gỗ lớn trên địa bàn tỉnh khoảng 28.000 ha, trong đó diện tích chuyển hóa sang rừng gỗ lớn khoảng 4.000 ha. Đây là kết quả từ quá trình vận động, thay đổi phương thức sản xuất lâm nghiệp của người dân, đồng thời cho thấy tiềm năng rất lớn để nâng cao giá trị ngành lâm nghiệp. Thời gian tới, việc phát triển rừng gỗ lớn tiếp tục được quan tâm gắn với nâng cao chất lượng giống, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu cho các cơ sở chế biến lâm sản.

Để phát triển bền vững, bên cạnh sự vào cuộc của ngành chuyên môn, vai trò của cấp ủy, chính quyền và hệ thống chính trị ở cơ sở có ý nghĩa quan trọng. Các địa phương cần tiếp tục xây dựng kế hoạch cụ thể, lựa chọn diện tích phù hợp để phát triển rừng gỗ lớn, đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rằng rừng không chỉ là nguồn thu trước mắt mà còn là tài sản có giá trị lâu dài.

Từ những cánh rừng keo, mỡ, dổi đang được chăm sóc, có thể thấy hướng chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn đang mở ra cơ hội nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích. Khi người dân thay đổi tư duy, cấp ủy và chính quyền đồng hành, cán bộ, đảng viên gương mẫu đi đầu, những cánh rừng sẽ không chỉ xanh hơn mà còn tạo ra sinh kế bền vững hơn. Đây cũng là nền tảng để Phú Thọ khai thác hiệu quả tiềm năng đất lâm nghiệp, nâng cao giá trị kinh tế rừng gắn với bảo vệ môi trường, phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Hoàng Hương