Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng - Điểm hẹn cội nguồn linh thiêng

Đền Hùng - nơi thờ tự các Vua Hùng đã có công dựng nước, tổ tiên chung của dân tộc Việt Nam; là không gian thiêng liêng, hội tụ và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Trên vùng đất cội nguồn, nơi các Vua Hùng dựng nước Văn Lang, Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng trở thành điểm hẹn tâm linh của đồng bào cả nước; nơi mỗi người Việt tìm về để tri ân công đức Tổ tiên, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Đông đảo người dân, du khách đến thăm Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng.

Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng có hệ thống di tích, công trình văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan thiên nhiên hài hòa, bao gồm Đền Hạ, Chùa Thiên Quang, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Hùng Vương, Đền Giếng, Đền Quốc Tổ Lạc Long Quân, Đền Tổ Mẫu Âu Cơ và các công trình văn hóa phụ trợ. Mỗi di tích, mỗi không gian thờ tự đều gắn với truyền thuyết, dấu tích và lớp trầm tích văn hóa của thời đại Hùng Vương, tạo nên chiều sâu lịch sử, bản sắc và sức hấp dẫn riêng có của Đền Hùng.

Cùng với giá trị lịch sử, Đền Hùng còn được bao bọc bởi không gian rừng phong phú, trong đó có 636 loài thực vật, nhiều cây cổ thụ, cây quý như cây Vạn tuế gần 800 năm tuổi, cây Đại trên 300 năm tuổi, những cây Chò thẳng tắp... tạo nên không gian xanh, tĩnh lặng, tôn nghiêm. Sự hòa quyện giữa di sản, cảnh quan thiên nhiên và đời sống tín ngưỡng cộng đồng đã tạo nên sức sống đặc biệt, riêng có của Đền Hùng.

Đền Hùng càng có ý nghĩa đặc biệt khi là nơi ghi dấu hai lần Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Ngày 19/9/1954, Người căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Ngày 19/8/1962, Người căn dặn phải “bảo vệ, trồng thêm hoa, cây cối” để Đền Hùng ngày càng trang nghiêm, đẹp đẽ, trở thành “công viên lịch sử” cho các thế hệ mai sau.

Khắc ghi lời Bác dạy, hơn 70 năm qua, Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân tỉnh Phú Thọ cùng Khu Di tích lịch sử Đền Hùng luôn chú trọng bảo vệ, tôn tạo cảnh quan, phát triển rừng, từng bước hiện thực hóa mong muốn xây dựng Đền Hùng trở thành công viên lịch sử văn hóa.

Đến nay, trong không gian quy hoạch 845ha, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng tiếp tục quan tâm trồng bổ sung rừng, chăm sóc vườn hoa, thảm cảnh và hệ thống cây xanh. Năm 2025, đơn vị trồng trên 3.000 cây các loại, trong đó hơn 1.200 cây do các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân công đức. Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ 2026 tiếp tục được triển khai trồng gần 1.170 cây, góp phần tạo dựng cảnh quan xanh, bền vững, đồng thời lan tỏa ý thức trách nhiệm bảo vệ di sản trong cộng đồng.

Cùng với bảo tồn cảnh quan, công tác quản lý và phát huy giá trị di tích được đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Ngay từ đầu năm 2026, Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã chủ động tham mưu, phối hợp tổ chức thành công Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ, bảo đảm trang nghiêm, an toàn, văn minh, thu hút đông đảo đồng bào và du khách.

Công tác tuyên truyền, quảng bá được tăng cường trên cả phương thức truyền thống và nền tảng số. Trong 6 tháng đầu năm 2026, hàng nghìn lượt tin được phát trên hệ thống phát thanh; gần 1.000 tin, bài được đăng tải trên trang thông tin điện tử và fanpage; hơn 500 pano, băng rôn cùng gần 1.000 cờ hội, hồng kỳ được lắp đặt. Từ đó, hình ảnh Đền Hùng và các giá trị văn hóa vùng Đất Tổ càng được lan tỏa. Chuyển đổi số từng bước trở thành công cụ hữu hiệu trong quản lý và phục vụ du khách. Bản đồ số, hệ thống chỉ dẫn thông minh, camera an ninh và màn hình LED 53m² tại Cổng Trung tâm lễ hội góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, cung cấp thông tin, hỗ trợ du khách và quảng bá hình ảnh Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng. Các hoạt động văn hóa, dịch vụ, du lịch cũng được đổi mới, tạo thêm sức hấp dẫn cho điểm đến. Hội trại văn hóa và trưng bày sản phẩm của 18 cụm xã, phường; Festival tinh hoa văn hóa võ thuật; biểu diễn Lân - Sư - Rồng; trưng bày hoa lan nghệ thuật và “Tour đêm Đền Hùng - Linh thiêng nguồn cội” đã góp phần đa dạng sản phẩm phục vụ Nhân dân, du khách. Riêng tour đêm đã phục vụ gần 500 lượt khách. Trong 6 tháng đầu năm, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng đón trên 6,5 triệu lượt người về tham quan, thăm viếng.

Công tác bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường và quản lý quy hoạch được tăng cường. Hơn 500 tấn rác thải sinh hoạt được thu gom, xử lý kịp thời, góp phần giữ gìn cảnh quan xanh, sạch, đẹp. Công tác quản lý tài chính, tài sản được thực hiện chặt chẽ, tiết kiệm, công khai, bảo đảm nguồn lực cho hoạt động thường xuyên của đơn vị và các nhiệm vụ phục vụ Nhân dân, du khách.

Trong thời gian tới, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng tập trung phối hợp hoàn thiện các thủ tục điều chỉnh Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng đến năm 2040; hoàn thiện Đề án tổ chức lại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng theo chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý, đáp ứng yêu cầu bảo tồn và phát huy di sản trong giai đoạn mới.

Đền Hùng là nơi kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với tương lai. Vì vậy, bảo tồn di tích phải luôn đi đôi với phát huy giá trị, giữ gìn tính thiêng, tính nguyên gốc của di sản, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa của Nhân dân, du khách và kiều bào.

Phát huy những kết quả đạt được, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng tiếp tục đoàn kết, đổi mới, nâng cao năng lực quản lý, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, bảo vệ cảnh quan, môi trường và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Qua đó, từng bước xây dựng Đền Hùng thực sự trở thành điểm hẹn cội nguồn linh thiêng, văn minh, hấp dẫn; nơi hội tụ niềm tự hào, tình cảm và sức mạnh đại đoàn kết của đồng bào cả nước, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị trường tồn của văn hóa dân tộc Việt Nam.

Phạm Tiến Đạt - Giám đốc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng