Phát huy giá trị Đền Hùng và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong phát triển du lịch

Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ là biểu tượng thiêng liêng của dân tộc mà còn là lợi thế đặc biệt trong phát triển du lịch. Mỗi năm, hàng triệu lượt đồng bào và du khách hành hương về Đất Tổ đã khẳng định sức hút bền vững của di sản, đồng thời mở ra dư địa lớn để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh theo hướng chuyên nghiệp, bền vững, đưa giá trị cội nguồn trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Du khách thập phương nô nức về dâng hương, chiêm bái tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng.

Đứng trên đỉnh Nghĩa Lĩnh, giữa không gian linh thiêng của Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng, mỗi người con đất Việt đều cảm nhận sâu rắc ý nghĩa của hai tiếng “cội nguồn”. Từ bao đời nay, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” đã hun đúc nên sức sống bền bỉ của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đưa Đền Hùng trở thành điểm hội tụ tinh thần của dân tộc và là điểm đến đặc biệt trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Thực tế cho thấy sức hút của di sản ngày càng lớn. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026, Phú Thọ đón khoảng 6,5 triệu lượt người dân và du khách về dâng hương, tham quan, tăng khoảng 12% so với mùa lễ hội năm 2025. Không chỉ trong mùa lễ hội, những ngày cuối tuần, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng cũng được đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm bái, tìm hiểu giá trị văn hóa cội nguồn.

Anh Bùi Thanh Xuân (Hà Nội) chia sẻ: “Gia đình tôi thường chọn dịp nghỉ hè để đưa các con về Đền Hùng. Đây không chỉ là chuyến đi tâm linh mà còn giúp các cháu hiểu thêm về lịch sử dân tộc, bồi đắp lòng tự hào và ý thức giữ gìn truyền thống".

Khách quốc tế thích thú trải nghiệm gói bánh chưng truyền thống tại không gian nhà cổ làng Hùng Lô – một mô hình du lịch cộng đồng tiềm năng, hiện thực hóa giải pháp gắn kết du lịch tâm linh với trải nghiệm văn hóa bản địa vùng ven Đền Hùng.

Bên cạnh giá trị tâm linh, Đền Hùng còn là hạt nhân kết nối nhiều tài nguyên văn hóa đặc sắc như Hát Xoan, làng cổ Hùng Lô, các lễ hội truyền thống, làng nghề, ẩm thực và cảnh quan sinh thái. Đây là lợi thế hiếm có để hình thành chuỗi sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của vùng Đất Tổ.

Tuy nhiên, để biến lợi thế văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế, việc khai thác di sản phải gắn chặt với bảo tồn. Giá trị của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ nằm ở các nghi lễ truyền thống mà còn cần được chuyển hóa thành những trải nghiệm văn hóa hấp dẫn, giúp du khách hiểu sâu hơn về lịch sử dựng nước, về bản sắc dân tộc và những giá trị nhân văn được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là tiếp tục xây dựng các sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn cội nguồn, kết hợp giữa tham quan, trải nghiệm và giáo dục truyền thống.

Cùng với việc thực hiện hiệu quả Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, cần mở rộng các không gian trải nghiệm văn hóa, tăng cường hoạt động trình diễn Hát Xoan, giới thiệu nghệ thuật dân gian, nghề truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa Đền Hùng với các điểm đến như làng cổ Hùng Lô, Vườn quốc gia Xuân Sơn, khu du lịch nước khoáng Thanh Thủy cùng nhiều điểm du lịch văn hóa, sinh thái khác để hình thành các tuyến, tour đa dạng. Sự liên kết này không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú mà còn nâng cao giá trị gia tăng của ngành du lịch địa phương.

Nghệ nhân và du khách quốc tế cùng giao lưu Hát Xoan tại Đình Hùng Lô, một trong những giải pháp nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng.

Tại Hội thảo Khoa học quốc gia “Kết nối, phát huy giá trị và nguồn lực văn hóa tỉnh Phú Thọ phục vụ phát triển du lịch, kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới”, Thạc sỹ Phạm Thị Hoàng Oanh - Phó Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng nhấn mạnh: “Phát huy giá trị di sản Đền Hùng phải gắn với phát triển bền vững và liên kết đa chiều. Cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời khuyến khích người dân tham gia xây dựng sản phẩm du lịch, trở thành chủ thể sáng tạo, trực tiếp hưởng lợi và chung tay bảo vệ di sản”.

Trong quá trình đó, cộng đồng địa phương giữ vai trò quan trọng. Khi người dân trở thành những người gìn giữ, kể chuyện và lan tỏa giá trị di sản bằng chính tình yêu quê hương, mỗi làng quê, mỗi không gian văn hóa quanh Đền Hùng sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với du khách.

Di sản chỉ thực sự phát huy giá trị khi được gìn giữ bằng trách nhiệm và khai thác bằng tư duy phát triển bền vững. Khi các cấp, các ngành, doanh nghiệp và cộng đồng cùng chung tay, Đền Hùng và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương sẽ tiếp tục là nguồn lực đặc biệt, góp phần đưa du lịch Phú Thọ phát triển xứng tầm, đồng thời lan tỏa bền vững những giá trị cội nguồn của dân tộc.

Lê Hoàng