Lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường

Cùng với nỗ lực bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa cốt lõi, cộng đồng Mường xã Mường Hoa tạo được nguồn tài nguyên độc đáo cho ngành du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Xã Mường Hoa khai thác lợi thế cảnh quan kết hợp bản sắc văn hóa dân tộc Mường để phát triển kinh tế du lịch trên vùng lòng hồ Hòa Bình.

Mường Hoa là địa bàn sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó dân tộc Mường chiếm 98,5%. Ở đây, người dân vẫn giữ không gian sinh hoạt trong những nếp nhà sàn truyền thống lợp bằng lá cọ. Di sản chiêng Mường gắn liền với đời sống tâm linh, nhạc cụ giao tiếp với thần linh và được cộng đồng trân trọng, phát huy trong ngày Tết, các dịp lễ hội, sự kiện trọng đại của xóm, bản. Những nét văn hóa đẹp trong lời ăn, tiếng nói, trang phục truyền thống, ẩm thực... cũng được người dân tiếp nối, trao truyền từ đời này sang đời khác.

Một trong những điểm nhấn về bản sắc văn hóa ở Mường Hoa là bản Ngòi - ngôi làng Mường hoang sơ nằm bên hồ Hòa Bình và gần như chưa bị tác động bởi nhịp sống hiện đại. Anh Khuất Thanh Đức - du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: Bản Ngòi để lại trong tôi những ấn tượng về không gian yên bình, tình người mộc mạc và nét đẹp văn hóa bản địa. Hành trình khám phá nơi đây, tôi đã trải nghiệm lưu trú tại nhà dân; tham gia các hoạt động nuôi cá lồng bè, cùng ngư dân cất vó cá lúc 3h sáng; thưởng thức những tiết mục văn nghệ trình tấu chiêng Mường, các làn điệu dân ca Mường đặc sắc.

Năm 2016, lễ hội Chùa Kè chính thức được chính quyền, Nhân dân địa phương phục dựng và tổ chức thường niên với quy mô cấp xã. Không chỉ đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân, lễ hội còn là dịp tri ân cội nguồn, nhắc nhở giữ gìn phong tục đẹp, gắn kết cộng đồng và thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Người dân bản Ngòi - xã Mường Hoa biểu diễn văn nghệ và giao lưu đón du khách đến trải nghiệm văn hóa Mường.

Trong tâm thức của người dân địa phương, Chùa Kè là một ngôi cổ tự, minh chứng cho tín ngưỡng thờ Bụt đá rất phổ biến tại các vùng miền núi trong tỉnh. Lễ hội Chùa Kè được tổ chức vào ngày 16/2 âm lịch hàng năm với 2 phần, gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi lễ cúng Phật bà và các vị thần linh. Phần hội có các hoạt động văn hóa, văn nghệ, như: Thi sắc bùa, hát đối đáp, Thường rang - Bộ mẹng; các trò chơi dân gian sôi nổi như ném còn, kéo co, đi cà kheo, bắn nỏ...

Nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các hội thi, hội diễn lồng ghép với hoạt động chào mừng các ngày lễ lớn, thu hút đông đảo Nhân dân đến xem, cổ vũ; đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức để lớp trẻ hiểu và có ý thức gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường.

Việc lưu giữ bản sắc văn hóa còn gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm văn hóa, thúc đẩy phát triển dịch vụ - du lịch vùng lòng hồ sông Đà, kết hợp bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa di tích quốc gia Động Thác Bờ, Động Hoa Tiên và mô hình du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng Homstay tại bản Ngòi. Cùng với tài nguyên thiên nhiên, văn hóa bản địa được xác định là giá trị cốt lõi để thu hút khách du lịch.

Theo đồng chí Đinh Sơn Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mường Hoa lần thứ I xác định 1 trong 4 đột phá chiến lược của nhiệm kỳ mới là phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, sau sáp nhập, địa phương tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như: Triển khai có hiệu quả các dự án liên quan đến công tác bảo tồn, phát huy bản sắc, không gian văn hóa dân tộc Mường trên địa bàn; tập trung khôi phục các phong tục tập quán, lễ hội, nghề thủ công, mo Mường, chữ viết, tiếng nói, trang phục truyền thống, kiến trúc nhà sàn, các làn điệu dân ca. Tăng cường đào tạo người dân địa phương làm du lịch cộng đồng, giúp bà con vừa giữ gìn văn hóa, vừa nâng cao thu nhập. Chú trọng công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm văn hóa; tuyên truyền quảng bá tiềm năng, thế mạnh để thu hút du khách.

Đặc biệt, địa phương tập trung thúc đẩy phát triển dịch vụ - du lịch vùng hồ sông Đà đi đôi với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Mường, kết hợp khai thác tiềm năng du lịch tự nhiên hiện có. Năm 2025, hoạt động du lịch của xã có nhiều khởi sắc với trên 70.100 lượt khách tham quan, trải nghiệm; trong đó có gần 67.500 khách nội địa, trên 2.600 khách quốc tế, tổng doanh thu từ các hoạt động du lịch, dịch vụ ước đạt trên 14 tỷ đồng.

Bùi Minh