Mang vị chè Đất Tổ đi xa

Trong bức tranh kinh tế nông nghiệp của vùng trung du Bắc Bộ, Phú Thọ từ lâu đã được ví như “cái nôi” của cây chè Việt Nam. Để các sản phẩm chè không chỉ dừng lại ở giá trị tiêu dùng nội địa hay xuất khẩu thô giá trị thấp, tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh chiến lược nâng tầm giá trị, đưa “vị chè Đất Tổ” vươn xa ra thị trường quốc tế bằng tư duy khoa học, công nghệ hiện đại và bài toán xây dựng thương hiệu bền vững.

Lợi thế tự nhiên làm nên chất lượng

Lịch sử phát triển ngành chè Phú Thọ gắn liền với những đồi chè bát úp cùng truyền thống trồng chè hàng trăm năm. Theo các số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có khoảng 14,5 nghìn ha chè đang cho thu hoạch (đứng thứ 3 cả nước), với tỷ lệ diện tích đạt năng suất và chất lượng cao chiếm trên 95%. Sự chuyển dịch từ canh tác tự do sang áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt như VietGAP, GlobalGAP và hướng hữu cơ chính là bước ngoặt khoa học quan trọng.

Những vùng chè nổi tiếng của Phú Thọ như Long Cốc, Minh Đài, Yên Kỳ, Tu Vũ, Thanh Thủy, Thanh Sơn... có chất lượng phẩm cấp tốt, quản lý quy trình sản phẩm đạt chuẩn... bước đầu đã định vị được thương hiệu của chè Phú Thọ với thị trường trong và ngoài nước.

Việc chuẩn hóa quy trình sinh học từ khâu chọn giống đến chăm sóc tạo nên sự khác biệt rõ rệt về hương vị và hàm lượng dinh dưỡng. Cụ thể, với nhóm giống phục vụ xuất khẩu gồm các giống chè lai như LDP1, LDP2, PH1 có ưu thế sinh trưởng mạnh, búp to, hàm lượng tanin ổn định, đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn chế biến chè đen phục vụ các thị trường quốc tế khắt khe. Các giống chất lượng cao như Kim Tuyên, Bát Vân Tiên, Ô long... chứa hàm lượng L-theanine và catechin cao, tạo nên vị chát dịu, hậu ngọt sâu và hương thơm tự nhiên. Chính sự phân vùng nguyên liệu bài bản theo cơ sở khoa học đã giúp sản phẩm chè Phú Thọ giữ được vị thế vững chắc trên thị trường và khẳng định giá trị thương hiệu đặc trưng của vùng đất Tổ.

Thu hái chè tại Long Cốc - Vùng trọng điểm cây chè gắn phát triển du lịch với chế biến sâu các sản phẩm từ cây chè có hiệu quả.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ xuất khẩu chè thô, giá trị thu về cho người nông dân sẽ rất hạn chế. Để giải bài toán này, các doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh đã tích cực đầu tư đổi mới công nghệ chế biến sâu và hoàn thiện mẫu mã bao bì.

Tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển trà UT, xã Thanh Ba, bà Lê Thị Hồng Phương thông tin: “Đơn vị đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền chế biến hiện đại với công suất trên 1.000 tấn sản phẩm/năm, hợp tác liên kết với người dân trồng chè để kiểm soát độc lập chất lượng từ khâu búp tươi đến thành phẩm nên sản phẩm có đầu ra mạnh, dần khẳng định được chất lượng và thương hiệu”.

Bên cạnh đó, các mô hình như HTX sản xuất và chế biến chè Yên Kỳ, Đá Hen... cũng đang khẳng định hướng đi đúng đắn khi đưa sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và xây dựng thành công nhãn hiệu tập thể.

Xây dựng “tấm hộ chiếu” ra thế giới

Hiện nay, khoảng 80% sản lượng chè Phú Thọ đang được dành cho xuất khẩu và có mặt tại nhiều thị trường trên thế giới như Nhật Bản, Nga, Trung Đông, Pakistan... Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của việc “đi xa” chính là nguy cơ hòa lẫn thương hiệu trên thị trường quốc tế. Để giải quyết triệt để vấn đề này, tỉnh Phú Thọ đã tập trung quản lý và phát triển Nhãn hiệu chứng nhận “Chè Phú Thọ”.

Để xây dựng thương hiệu, giữ vững uy tín trên thị trường, Hợp tác xã (HTX) sản xuất và chế biến chè Đá Hen, xã Đồng Lương luôn chú trọng nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm. Đơn vị có 3 sản phẩm được xếp hạng OCOP, trong đó 1 sản phẩm đạt OCOP 4 sao.

Ông Nguyễn Văn Thanh - Giám đốc HTX cho biết: “Trong xu thế hiện nay, việc hiện đại hóa công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số là yếu tố quyết định chất lượng, giá trị sản phẩm. Chúng tôi canh tác chè theo hướng an toàn, đầu tư hệ thống tưới phun mưa để tiết kiệm nước, bảo đảm chất lượng chè nguyên liệu. Hiện chúng tôi có máy sao chè bằng điện, máy sao sấy bằng tôn, máy hút chân không... Các thiết bị hiện đại, hiển thị thông số kỹ thuật nên sản phẩm làm ra đồng đều, đạt chất lượng”.

Du khách tham quan, thưởng thức các sản phẩm từ chè của xã Long Cốc.

Để mang hương chè Đất Tổ đi xa, theo đồng chí Phùng Xuân Tiến - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành Nông nghiệp nói chung và lĩnh vực sản xuất chè nói riêng, đồng thời cập nhật thông tin về cơ sở, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trên hệ thống bản đồ số nông nghiệp của tỉnh.

Gần 40 sản phẩm chè của Phú Thọ đã đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao trở lên và dần chinh phục thị trường trong và ngoài nước.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp triển khai hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với từng vùng chè. Trước mắt, tập trung chuẩn hóa dữ liệu ngành chè, truy xuất nguồn gốc, thương mại số, tiến tới từng bước áp dụng công nghệ số để phục vụ công tác quản lý, sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, góp phần xây dựng thương hiệu chè Phú Thọ phát triển ổn định, bền vững, đóng góp vào cơ cấu chung của ngành Nông nghiệp tỉnh.

Mang vị chè Đất Tổ đi xa không còn là ước mơ cảm tính, mà đã trở thành mục tiêu hành động cụ thể thông qua sự kết hợp hài hòa giữa khoa học canh tác, công nghệ chế biến và tư duy thị trường. Nhờ sự chủ động của người nông dân, sự đồng hành của doanh nghiệp và định hướng đúng đắn từ chính quyền, những búp chè xanh miền trung du đang tiếp tục hành trình vươn xa, mang theo nét văn hóa ẩm thực đậm đà và niềm tự hào của vùng đất Cội nguồn đi khắp năm châu.

Minh Tự