Mương bị lấp, người dân nhiều lần kiến nghị

Một số hộ dân ở tổ dân phố 22, xã Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ phản ánh việc san lấp, cải tạo mặt bằng của một số hộ đã làm bồi lấp mương thoát nước, đất đá xô xuống ruộng, ảnh hưởng đến sản xuất. Chính quyền địa phương xác định phản ánh của người dân là có cơ sở, song việc lựa chọn phương án khắc phục vẫn cần được tính toán để không phát sinh ảnh hưởng đối với các hộ liền kề.

Mương thoát nước bị bồi lấp sau quá trình san lấp mặt bằng

Báo và phát thanh, truyền hình Phú Thọ nhận được đơn của các ông Nguyễn Xuân Định, Nguyễn Văn Huấn và bà Nguyễn Thị Thêm, trú tại tổ dân phố 22, xã Phù Ninh, phản ánh việc một số hộ dân san lấp, cải tạo mặt bằng làm ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước và diện tích đất sản xuất.

Theo nội dung đơn, gia đình ông Nguyễn Xuân Định có hơn 700 m2 đất trồng lúa tại khu vực Lớm; gia đình bà Nguyễn Thị Thêm có 240 m2 đất sản xuất cùng khu vực. Ông Nguyễn Văn Huấn có khoảng 720 m2 đất trồng cây lâu năm tại khu vực Cây Thiều. Các hộ dân cho biết, trước đây, khu vực canh tác có tuyến mương đất làm nhiệm vụ tiêu thoát nước từ khu vực Cây Thiều xuống cánh đồng phía dưới. Từ năm 2023, một số hộ phía trên tiến hành san lấp, cải tạo mặt bằng. Trong quá trình này, đất đá xô xuống, bồi lấp một phần lòng mương và diện tích ruộng phía dưới.

Khu vực ruộng bị xô lấp.

Sau khi tuyến thoát nước bị ảnh hưởng, dòng chảy không còn theo hướng cũ. Mỗi khi có mưa lớn, nước tràn qua diện tích sản xuất, gây ngập úng và khiến việc canh tác gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Nguyễn Xuân Định, khi phát hiện đất đá tràn xuống ruộng, gia đình mới biết một số hộ phía trên đã san lấp mặt bằng. Khối lượng đất xô xuống không chỉ ảnh hưởng đến mương thoát nước mà còn bồi lấp một phần diện tích ruộng. Các hộ bị ảnh hưởng đã tự khơi thông được khoảng một nửa tuyến mương, nhưng phần còn lại có khối lượng đất bồi lớn, địa hình thấp và liên quan đến đất của nhiều hộ nên không thể tự khắc phục.

Ông Nguyễn Văn Huấn cũng cho rằng việc hệ thống mương không còn giữ được chức năng tiêu thoát nước như trước đã gây ngập úng diện tích trồng cây lâu năm của gia đình, trong đó, khoảng 2 sào bạch đàn bị ảnh hưởng. Từ khi vụ việc phát sinh, các hộ dân đã nhiều lần gửi đơn đến chính quyền địa phương và các cơ quan có thẩm quyền. Nhiều cuộc kiểm tra, làm việc, tiếp công dân đã được tổ chức nhưng đến nay, các bên vẫn chưa thống nhất được phương án khắc phục.

Nguyện vọng của các hộ có đơn là hệ thống tiêu thoát nước cần sớm được khôi phục, phần diện tích bị đất đá bồi lấp được xử lý để người dân tiếp tục sản xuất. Các hộ cho biết không đặt vấn đề yêu cầu bồi thường mà mong muốn những ảnh hưởng do quá trình san lấp gây ra được khắc phục.

Các hộ san lấp cho rằng đã được địa phương đồng ý

Trong khi các hộ phía dưới cho rằng quá trình san lấp làm thay đổi dòng chảy và ảnh hưởng đến sản xuất, những hộ thực hiện cải tạo mặt bằng lại có cách nhìn khác.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, một trong những hộ liên quan, khu đất trước đây thấp, trũng, khó canh tác nên các hộ đã đề nghị chính quyền địa phương thời điểm đó cho phép san lấp để cải tạo, phục vụ trồng trọt. Việc san lấp chỉ được tiến hành sau khi có sự đồng ý của địa phương, không phải do các hộ tự ý thực hiện. Tuy nhiên, khi đồng ý cho cải tạo mặt bằng, vấn đề xử lý hệ thống thoát nước chưa được đặt ra cụ thể. Chỉ sau khi xuất hiện tình trạng ngập úng, phương án làm cống, khơi thông dòng chảy mới được bàn đến.

Khu vực đã bị lấp hiện đang trồng ngô.

Các hộ đã san lấp không phủ nhận hệ thống mương hiện nay đã thay đổi so với trước nhưng cho rằng việc khôi phục nguyên trạng không đơn giản. Khu vực có địa hình trũng, mực nước cao; nếu đào lại mương mà không có phương án tổng thể, dòng nước có thể tiếp tục tác động đến những diện tích đất liền kề. Bà Nga cho biết các hộ từng mua cống để thực hiện phương án thoát nước nhưng gặp khó khăn do điều kiện địa hình. Các hộ đồng ý phối hợp khơi lại mương nếu có phương án phù hợp, đồng thời đề nghị phải tính toán ảnh hưởng có thể phát sinh đối với các diện tích đất xung quanh.

Sự khác biệt về nhận định nguyên nhân, trách nhiệm cũng như phương án khắc phục là một trong những lý do khiến vụ việc kéo dài. Các hộ bị ảnh hưởng mong muốn sớm khôi phục khả năng tiêu thoát nước để bảo đảm sản xuất, trong khi các hộ đã san lấp đề nghị phải có giải pháp tổng thể, tránh xử lý một vị trí nhưng lại phát sinh ảnh hưởng ở vị trí khác.

Chính quyền xác định phản ánh của người dân có cơ sở

Phóng viên làm việc với phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Phù Ninh.

Sau khi tiếp nhận kiến nghị, UBND xã Phù Ninh đã giao cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác minh và tổ chức làm việc với các hộ có đơn, các hộ thực hiện san lấp, cải tạo đất cùng những người có liên quan. Kết quả kiểm tra cho thấy phản ánh của các ông Nguyễn Xuân Định, Nguyễn Văn Huấn và bà Nguyễn Thị Thêm về việc san lấp ảnh hưởng đến hệ thống mương thoát nước và đất sản xuất là có cơ sở.

Theo phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Phù Ninh, hệ thống được người dân phản ánh vốn là mương đất phục vụ tiêu thoát nước cho khu vực sản xuất. Quá trình cải tạo mặt bằng của các hộ phía trên đã làm một phần mương bị lấp. Bên cạnh đó, đất từ khu vực san lấp kết hợp với mưa đã xô bồi xuống một số thửa đất phía dưới.

Vụ việc liên quan đến ba thửa đất ở hai vị trí với hiện trạng và mức độ ảnh hưởng khác nhau. Một vị trí chịu ảnh hưởng do mương bị lấp dẫn đến ngập úng; các thửa đất phía dưới chịu tác động của đất xô bồi từ khu vực cải tạo mặt bằng. Vì vậy, cơ quan chuyên môn cho rằng cần tính toán đồng bộ phương án xử lý, thậm chí xin thêm ý kiến chuyên môn về thủy lợi, nhằm giải quyết lâu dài và không gây ảnh hưởng đến các hộ sử dụng đất liền kề.

UBND xã Phù Ninh cũng xác nhận có việc san lấp, cải tạo đất làm xô sạt xuống diện tích canh tác của một số hộ dân. Chính quyền đã yêu cầu các hộ liên quan có trách nhiệm phối hợp khôi phục mương thoát nước, đồng thời bàn bạc với các hộ bị ảnh hưởng để thống nhất phương án xử lý lượng đất xô bồi, tạo điều kiện khôi phục sản xuất. Quan điểm của UBND xã là ưu tiên đối thoại, hòa giải, tạo điều kiện để các bên tự thỏa thuận phương án khắc phục trên cơ sở quy định của pháp luật. Trường hợp không thể thống nhất và phát sinh yêu cầu bồi thường thiệt hại, người dân có quyền thực hiện các thủ tục pháp lý theo quy định.

Theo Điều 236 Luật Đất đai năm 2024, Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết thông qua hòa giải ở cơ sở trước khi thực hiện các thủ tục tiếp theo. Đến nay, các bên vẫn chưa đạt được sự thống nhất về cách thức khắc phục cũng như trách nhiệm cụ thể của từng hộ. Trong khi đó, tình trạng mương thoát nước bị ảnh hưởng và đất sản xuất bị bồi lấp đã kéo dài trong nhiều năm.

Kết quả kiểm tra của cơ quan chuyên môn đã xác định phản ánh của các hộ dân là có cơ sở. Vì vậy, việc sớm lựa chọn một phương án kỹ thuật phù hợp, xác định rõ trách nhiệm và tổ chức khắc phục những ảnh hưởng đã phát sinh là cần thiết để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, ổn định sản xuất và hạn chế tranh chấp kéo dài.

Liên Phương