Người giữ lửa nghề gốm

Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm gốm ở làng gốm Hương Canh, xã Bình Nguyên, cha mẹ đều là những nghệ nhân có tiếng trong làng, tuổi thơ của Nguyễn Hồng Quang gắn liền với mùi đất sét, khói lò và tiếng gõ nhịp của những đôi bàn tay nặn gốm. Với nhiều người trẻ, rời quê để tìm kiếm cơ hội phát triển là lựa chọn phổ biến, nhưng Nguyễn Hồng Quang, sau khi tốt nghiệp ngành Điêu khắc, Trường Đại học Mỹ thuật, anh quyết định trở về quê hương để tiếp tục hành trình cùng nghề gốm truyền thống, với khát vọng đưa gốm Hương Canh bước vào đời sống nghệ thuật đương đại.

Nhà điêu khắc Nguyễn Hồng Quang sáng tạo tác phẩm trên chất liệu gốm truyền thống Hương Canh.

Với Nguyễn Hồng Quang, giữ nghề không có nghĩa chỉ lặp lại những khuôn mẫu cũ. Muốn nghề sống được thì phải thích ứng với nhu cầu và hơi thở của cuộc sống hôm nay. Chính vì vậy, anh đem tư duy của một nhà điêu khắc áp dụng vào những sản phẩm quen thuộc của làng nghề để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc bản, mang dấu ấn riêng của người nghệ sĩ mà vẫn giữ nguyên hồn cốt của gốm Hương Canh.

Khác với nhiều dòng gốm sử dụng men phủ để tạo màu sắc, gốm Hương Canh là gốm sành không men. Vẻ đẹp của sản phẩm được tạo nên từ chính chất đất, lửa và hình khối điêu khắc. Vì thế, mọi sai sót trong quá trình tạo hình hay nung đều hiện rõ trên bề mặt sản phẩm. Để có được những tác phẩm gốm đương đại thành công, Nguyễn Hồng Quang phải chấp nhận những mẻ gốm hỏng, những tháng ngày thử nghiệm đầy tốn kém khi lựa chọn kết hợp điêu khắc với gốm truyền thống.

Chia sẻ về cơ duyên gắn bó với nghề, anh Nguyễn Hồng Quang tâm sự: “Bản thân tôi sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống làm gốm, hiện gia đình đang có bốn trong năm anh em tiếp nối nghiệp cha ông. Tôi xác định đây không chỉ là nghề để mưu sinh mà còn là trách nhiệm gìn giữ làng nghề truyền thống của quê hương. Gốm Hương Canh có màu nâu trầm rất đặc biệt nên khi kết hợp với nghệ thuật điêu khắc đã tạo nên những nét rất riêng”.

Là hội viên Chi hội Mỹ thuật thuộc Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, nhà điêu khắc Nguyễn Hồng Quang đã đưa gốm Hương Canh xuất hiện tại nhiều cuộc triển lãm mỹ thuật, trở thành một phần trong các bộ sưu tập của những người yêu gốm và mỹ thuật. Những chiếc chum, chiếc bình mang màu nâu trầm đặc trưng giờ đây không chỉ kể câu chuyện về một làng nghề lâu đời mà còn phản ánh sự sáng tạo không ngừng của những người nghệ sĩ hôm nay. Không dừng lại ở việc sáng tạo sản phẩm và xây dựng thương hiệu “Gốm Quang”, anh còn dành nhiều tâm huyết để truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.

Hiện nay, xưởng gốm của Nguyễn Hồng Quang trở thành điểm trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên và du khách yêu thích nghệ thuật tạo hình từ gốm. Tại đây, nhiều em nhỏ lần đầu được chạm tay vào đất sét, tự tay nặn nên những sản phẩm đầu tiên, hiểu thêm về giá trị của nghề gốm truyền thống. Những buổi trải nghiệm ấy không chỉ mang ý nghĩa du lịch mà còn góp phần gieo mầm tình yêu di sản cho thế hệ trẻ. Khi hiểu được sự công phu phía sau mỗi sản phẩm, người tham quan càng thêm trân trọng giá trị của nghề thủ công đã được gìn giữ suốt hàng trăm năm.

Hơn 300 năm tồn tại, gốm Hương Canh từng trải qua nhiều thăng trầm, song với sự kiên trì, bền bỉ, tình yêu với đất, với nghề và sự sáng tạo không ngừng của những người làng nghề gốm như Nguyễn Hồng Quang thì ngọn lửa nghề sẽ luôn được gìn giữ. Từ đôi bàn tay của những người yêu nghề, sắc nâu trầm của gốm Hương Canh tiếp tục kể câu chuyện về bản sắc văn hóa quê hương, để một làng nghề cổ không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà còn hiện diện đầy sức sống trong đời sống đương đại. Làng gốm hôm nay không chỉ là nơi sản xuất ra các sản phẩm gốm sành chất lượng cao, mà còn là điểm đến hấp dẫn du khách muốn khám phá văn hóa và lịch sử làng nghề.

Phương Thanh