Nông nghiệp tuần hoàn - lực đẩy phát triển bền vững

Sau hợp nhất, không gian phát triển nông nghiệp của Phú Thọ được mở rộng với quy mô gần 774 nghìn ha đất nông nghiệp (chiếm 82,8% diện tích tự nhiên). Sự hội tụ đầy đủ các tiểu vùng sinh thái từ miền núi phía Tây Bắc, trung du đồi gò đến đồng bằng châu thổ sông Hồng, mở ra tiềm năng để ngành Nông nghiệp bứt phá. Trước đòi hỏi khắt khe của thị trường, việc phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị chính là “kim chỉ nam” cho phát triển bền vững của địa phương giai đoạn 2026 - 2030.

Từ đa dạng sinh thái đến áp lực chuyển đổi sản xuất

Nông dân xã Lập Thạch ứng dụng quy trình sản xuất an toàn trên cây thanh long giúp giảm chi phí đầu vào, bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

Giai đoạn 2021 - 2025, ngành Nông nghiệp của tỉnh đạt nhiều kết quả ấn tượng khi duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 3,6%/năm, nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt 140 triệu đồng (tăng 24 triệu đồng so với năm 2020). Tỉnh đã hình thành các vùng sản xuất tập trung: Diện tích trồng chè đạt 14,47 nghìn ha (đứng thứ 3 cả nước); cây bưởi đạt 11,7 nghìn ha; cây mía 6,46 nghìn ha; cây cam 3,65 nghìn ha... Trong chăn nuôi, tổng đàn lợn đạt 1,82 triệu con; đàn bò sữa 18,6 nghìn con (lớn nhất khu vực trung du, miền núi phía Bắc); hơn 6,4 nghìn lồng cá phát triển ổn định trên các thủy vực lớn. Về lâm nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng đạt 43,5%, với 26,8 nghìn ha rừng gỗ lớn mang lại dư địa phát triển kinh tế sinh thái vững chắc.

Tuy nhiên, bên cạnh những con số ấn tượng, ngành Nông nghiệp tỉnh vẫn đối mặt với không ít rào cản. Quy mô sản xuất chủ yếu là kinh tế hộ nhỏ lẻ (chiếm 66,67%). Đáng chú ý, khoảng 25 - 30% chất thải chăn nuôi chưa được xử lý triệt để, gây áp lực nặng nề lên môi trường nông thôn. Các mối liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; ứng dụng công nghệ tuần hoàn mới dừng lại ở quy mô thí điểm, chuỗi tích hợp đa giá trị giữa nông nghiệp với du lịch vẫn mang tính tự phát, đơn điệu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và lao động nông thôn đang già hóa, yêu cầu tối ưu hóa tài nguyên thông qua kinh tế tuần hoàn đã trở thành đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn.

Khơi thông dòng chảy tuần hoàn, tích hợp đa giá trị nông sản

Nhận thức rõ tầm quan trọng của nông nghiệp tuần hoàn, vừa qua, tỉnh đã xây dựng, ban hành Đề án “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030”. Đề án tập trung ưu tiên các nhóm sản phẩm có lợi thế cao của tỉnh nhằm đồng bộ và khép kín chu trình sản xuất, biến phụ phẩm của ngành Nông nghiệp thành nguyên liệu đầu vào cho ngành khác.

Cụ thể, đối với trồng trọt và chăn nuôi, đích đến là ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, như xử lý phụ phẩm bằng vi sinh nồng độ cao, nuôi côn trùng xử lý rác thải hữu cơ để xử lý triệt để chất thải, sản xuất phân bón hữu cơ trả lại cho đất. Chuỗi tuần hoàn này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản xuất mà còn tạo ra những nông sản sạch, an toàn tuyệt đối.

Phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm giúp nâng cao thu nhập trên cùng diện tích canh tác. Ảnh chụp tại vườn nho của gia đình anh Trần Duy Đoan, xã Hải Lựu.

Song song với khép kín chu trình, việc tích hợp đa giá trị kinh tế - sinh thái - văn hóa sẽ được đẩy mạnh thông qua Chương trình OCOP và du lịch nông nghiệp. Theo đó, từ nền tảng các sản phẩm đạt OCOP, tỉnh đã, đang gắn kết các sản phẩm đặc sản với các tour du lịch trải nghiệm, biến các vùng nông nghiệp sinh thái tiêu biểu như đồi chè Long Cốc, vùng bưởi Đoan Hùng, vùng cam Cao Phong... thành các điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn. Khách du lịch đến đây không chỉ để thưởng ngoạn cảnh sắc mà còn tiêu thụ nông sản tại chỗ, trải nghiệm không gian văn hóa bản địa, từ đó nhân lên gấp nhiều lần giá trị trên cùng một diện tích canh tác.

Đồng chí Nguyễn Văn Quân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: Phát triển nông nghiệp tuần hoàn không còn là một mô hình khuyến khích đơn thuần, mà là giải pháp cốt lõi để hiện thực hóa chiến lược “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân thông minh” của tỉnh. Giai đoạn 2026 - 2030, ngành Nông nghiệp tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Các đơn vị chuyên môn phải khẩn trương rà soát, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ và bản đồ số về thổ nhưỡng, vùng sinh thái để điều tiết sản xuất một cách khoa học. Đồng thời, cần ưu tiên hỗ trợ, nhân rộng các công nghệ xử lý phụ phẩm tiên tiến; chủ động kiến tạo các chuỗi liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, nhằm xây dựng các mô hình tuần hoàn khép kín quy mô lớn. Có như vậy mới nâng cao được năng lực cạnh tranh của nông sản Đất Tổ, bảo vệ môi trường nông thôn và nâng cao thu nhập bền vững cho nông dân.

Quyết tâm của chính quyền cùng tư duy đổi mới của người dân đang tạo nên xung lực mới, đưa nông nghiệp tuần hoàn trở thành bệ đỡ vững chắc thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển bền vững.

Trần Tỉnh