Phát triển Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước - Thực tiễn và cách làm - Kỳ 2: Nhận diện và tháo gỡ điểm nghẽn

Một trong những nguyên nhân dẫn đến khó phát triển đảng viên và tổ chức Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước (DNNNN) là công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của chủ doanh nghiệp còn hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp quy mô nhỏ, thường xuyên biến động lao động, đặc biệt, chủ doanh nghiệp và người lao động chưa thực sự quan tâm đến công tác phát triển Đảng; nhận thức về vai trò của tổ chức Đảng còn hạn chế, e ngại sinh hoạt mất thời gian, giảm hiệu suất lao động, thậm chí có chủ doanh nghiệp còn lo ngại tổ chức Đảng can thiệp vào hoạt động sản xuất kinh doanh...

Chủ doanh nghiệp chưa quan tâm, quần chúng chưa mặn mà

Đồng chí Ninh Viết Thủy - Phó Bí thư Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh Phú Thọ chia sẻ: Trước đây, khi tôi làm Trưởng Ban Tổ chức của Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), từng năm lần, bảy lượt đến một số doanh nghiệp FDI, DDI nhưng vẫn ra về “tay trắng” vì không gặp được chủ doanh nghiệp, bởi họ không muốn thành lập tổ chức Đảng, mặc dù trong doanh nghiệp đang có hàng chục đảng viên. Điển hình như Công ty TNHH Piaggio Việt Nam, xã Bình Nguyên - doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, chuyên sản xuất, kinh doanh xe máy cao cấp với hàng nghìn công nhân lao động. Mặc dù có đảng viên làm quản lý nhưng doanh nghiệp không muốn thành lập tổ chức Đảng bởi chủ doanh nghiệp là người nước ngoài, không phải đảng viên, lo ngại khi có tổ chức Đảng sẽ phát sinh thêm các hoạt động hội họp, báo cáo định kỳ về hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đề cập về vấn đề thành lập tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân, đảng viên Nguyễn Văn Biện - Giám đốc Công ty cổ phần Thép Trường Biện, xã Tề Lỗ cho biết: Công ty có 2 nhà máy sản xuất phôi thép ở tỉnh Phú Thọ và Ninh Bình, hiện có hơn 200 công nhân làm việc thường xuyên, trong đó có hàng chục đảng viên. Tôi muốn thành lập tổ chức Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên trong công ty, nhưng các đảng viên lại chưa muốn sinh hoạt tại đây. Lao động là đảng viên thường xuyên biến động, trong khi những người làm việc ổn định lại ngại chuyển sinh hoạt từ quê sang công ty, một phần vì mức đóng đảng phí cao hơn, trung bình khoảng 100 nghìn đồng/tháng/người. Công nhân, lao động hầu hết làm việc theo ca, trực tiếp đứng máy sản xuất, thời gian làm việc liên tục từ 8 - 10 giờ mỗi ngày, nên phần nhiều chưa dành thời gian nghiên cứu văn bản cũng như phấn đấu để được kết nạp Đảng.

Đảng ủy xã Bình Xuyên họp với Ban Xây dựng Đảng bàn giải pháp phát triển Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước trên địa bàn.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Xuân Lãng Nguyễn Văn Độ thẳng thắn chia sẻ: Trên địa bàn xã có 375 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, nhưng đến nay chỉ có 4 chi bộ Đảng trong doanh nghiệp trực thuộc Đảng bộ xã. Phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy mô hộ gia đình, số lượng công nhân ít lại thường xuyên biến động, nhân lực để phát triển lực lượng chính trị vừa thiếu vừa yếu. Bên cạnh đó, chủ doanh nghiệp cũng không muốn thành lập tổ chức Đảng vì lo ngại họp hành triển khai nhiều chỉ thị, nghị quyết ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh. Từ ngày thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã cũng chưa thành lập được tổ chức Đảng nào trong doanh nghiệp. Hiện, Ban Xây dựng Đảng của xã đang rà soát, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, phấn đấu đến năm 2027 sẽ thành lập mới 1 đến 2 tổ chức Đảng trong DNNNN.

Ở xã Bình Xuyên, công tác phát triển Đảng trong DNNNN cũng không khả quan hơn. Đồng chí Đỗ Quang Hà - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã cho biết: Trên địa bàn hiện có 3 khu công nghiệp, 414 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó có 110 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, thu hút hàng chục nghìn lao động làm việc. Tiếp xúc với các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp FDI để bàn thành lập tổ chức Đảng rất khó khăn. Bởi nhiều chủ doanh nghiệp là người nước ngoài, không biết tiếng Việt nên khó kết nối, đặt lịch hẹn. Mỗi khi cán bộ xã đến gặp gỡ trao đổi trực tiếp thì chủ doanh nghiệp chỉ cử người đại diện làm việc, trong khi người đại diện không phải là đảng viên, không hiểu về tổ chức Đảng và không có quyền quyết định... nên mất nhiều thời gian chờ phản hồi của chủ doanh nghiệp. Mặt khác, theo quy định, đối tượng được kết nạp Đảng phải là quần chúng ưu tú của các tổ chức đoàn thể nhưng nhiều doanh nghiệp không có, hoặc hoạt động của đoàn thể hạn chế nên rất khó tạo nguồn phát triển đảng viên, thực tế phải có đảng viên mới thành lập được tổ chức Đảng, có tổ chức Đảng thì việc phát triển đảng viên mới dễ dàng. Ngoài ra, đảng viên ở một số doanh nghiệp FDI không được đãi ngộ hơn người lao động bình thường, trong khi đảng viên phải ràng buộc nhiều điều kiện, đồng thời phải đóng đảng phí theo thu nhập ở mức cao nên người lao động chưa mặn mà.

Những bất cập và tháo gỡ điểm nghẽn

Qua tìm hiểu thực tế tại các doanh nghiệp FDI, DDI và khảo sát ý kiến từ các chuyên gia, chúng tôi nhận thấy có một số bất cập và điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Trước hết là văn bản chính sách, dù đã có Quy định việc thành lập tổ chức Đảng tại Khoản 2, Điều 6, Luật Doanh nghiệp năm 2020; Điều 3, Điều 4, Nghị định số 98/2014/NĐ-CP của Chính phủ “Quy định về việc thành lập tổ chức chính trị - xã hội tại các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế”, nhưng các văn bản hướng dẫn thi hành chưa cụ thể, không có chế tài nên chưa đủ sức mạnh để chủ doanh nghiệp bắt buộc thực hiện.

Bên cạnh đó, nhận thức và trách nhiệm của một số cấp ủy cơ sở, ban, ngành và xã mới về phát triển tổ chức Đảng trong doanh nghiệp chưa đầy đủ, dẫn đến công tác phối hợp triển khai còn hạn chế. Thực tế, công tác tuyên truyền, vận động thuyết phục chủ doanh nghiệp, nhất là chủ doanh nghiệp tư nhân chưa là đảng viên, chủ doanh nghiệp FDI trong việc tạo điều kiện để thành lập và hỗ trợ tổ chức Đảng trong doanh nghiệp cũng chưa thường xuyên, mờ nhạt, hiệu quả chưa cao. Đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác Đảng ở cơ sở còn thiếu ổn định, thường xuyên biến động; một bộ phận hạn chế về nghiệp vụ, kinh nghiệm, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ.

Về thủ tục kết nạp, so với quy trình kết nạp đảng viên thông thường, việc kết nạp chủ doanh nghiệp vào Đảng phải bổ sung nhiều nội dung xác minh về việc chấp hành nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội, quy định môi trường và thông tin nơi doanh nghiệp đóng chân. Đây cũng là một trong những rào cản khiến không ít chủ doanh nghiệp còn e dè.

Thẩm quyền kết nạp chưa được phân cấp mạnh mẽ. Hiện nay, đang giao cho cấp xã, dẫn đến việc thẩm định, xem xét hồ sơ kết nạp chưa được kịp thời. Văn bản hướng dẫn kết nạp Đảng của Ban Tổ chức Trung ương chưa đề cập đến đối tượng chủ doanh nghiệp có quy mô lớn, mới chỉ kết nạp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi đó đối tượng chủ doanh nghiệp có quy mô lớn hiện nay và trong thời gian tới sẽ phát triển nhiều. Thủ tục kết nạp, quy định thẩm tra lý lịch và lấy các ý kiến nhận xét của các tổ chức đối với người được xem xét kết nạp vào Đảng ở DNNNN còn gặp nhiều khó khăn khi thực hiện theo quy định của Điều lệ Đảng...

Những điểm nghẽn trên dẫn đến tỷ lệ đảng viên trong doanh nghiệp rất thấp so với số lượng công nhân lao động. Nhiều doanh nghiệp có 1 hoặc 2 đảng viên, chưa đủ điều kiện để thành lập tổ chức Đảng, nơi sinh hoạt của đảng viên chưa phù hợp, gặp không ít khó khăn. Nhiều doanh nghiệp có quy mô lớn, số lượng lao động đông nhưng lao động là đảng viên hiếm, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong các khu công nghiệp.

Để thực hiện tốt công tác phát triển Đảng trong doanh nghiệp, thời gian qua, Tỉnh ủy đã ban hành các chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch, lãnh đạo, chỉ đạo Đảng bộ các xã, phường về việc xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Đảng và đảng viên trong các doanh nghiệp nhằm triển khai toàn diện các mặt công tác phát triển Đảng, đoàn thể trong các loại hình doanh nghiệp, nhất là DNNNN. Đồng thời giao chỉ tiêu cụ thể cho các Đảng bộ xã, phường, Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh rà soát, tạo nguồn phát triển đảng viên mới trong doanh nghiệp, góp phần giải quyết những vấn đề lý luận, thực tiễn và mối quan hệ biện chứng, hữu cơ giữa việc phát triển đảng viên và phát triển tổ chức Đảng trong các loại hình doanh nghiệp một cách linh hoạt, quyết liệt để thực hiện hiệu quả công tác củng cố, xây dựng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp nói chung, DNNNN nói riêng.

(Còn nữa)

Xuân Hùng