Phòng tránh sớm để hạn chế thiệt hại do sạt lở đất

Sau những ngày mưa lớn, đất đá tại nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh đã ở trạng thái bão hòa, nguy cơ sạt lở cao. Vụ sạt lở tại thôn Tú Lý, xã Đà Bắc làm 3 người tử vong là cảnh báo đau xót.

Dù mưa đã ngớt nhưng nguy cơ sạt lở đất vẫn rất cao ở một số khu vực vùng núi.

Khi đất đá không còn đứng yên

Mưa đã ngớt nhưng những triền núi vẫn sẫm màu nước. Taluy dương phía sau nhà ông Đinh Công Bảy ở thôn Mường Khung, xã Mường Bi vẫn còn nguyên dấu vết của vụ sạt lở.

Đất đá từ phía trên trượt xuống phía sau căn nhà gia đình ông sinh sống. Đứng nhìn cả chục m³ đất vừa sạt xuống, ông Bảy không khỏi rùng mình, may mắm thay đất đá không trôi ụp xuống căn nhà của gia đình. Căn nhà còn đó, nhưng gia đình ông chưa thể trở về.

UBND xã Cao Phong đã căng dây, cắm biển cảnh báo nguy hiểm để người dân không đến gần khu vực sạt lở.

Cũng giống nhà ông Bảy, trước nguy cơ sạt lở đất, đá, 18 hộ với 75 người dân ở thôn Mường Khời xã Mường Bi cũng phải di dời khỏi khu vực nguy hiểm.

Nhiều hộ dân ở xã Tân Mai phải di dời khẩn cấp vì tình trạng sạt lở đất nguy hiểm.

Không chỉ Mường Bi, sạt lở xuất hiện tại nhiều khu vực ở xã Nật Sơn. Tại thôn Khăm, nhà bà Bùi Thị Nhinh, Bùi Thị Hoan và ông Quách Văn Sơn xảy ra sạt lở, đất đá có nguy cơ tiếp tục trượt xuống khu vực nhà ở.

Khu vực Đồi Mặc bị sạt lở, ảnh hưởng đến nhà ông Bùi Văn Hùng, Bùi Văn Sáu, Bùi Văn Sạn, Bùi Ngọc Hạ và bà Bùi Thị Giang.

Tại thôn Thượng Bì, taluy phía sau nhà ông Bùi Văn Luân, Bùi Văn Tính, Bùi Văn Lộc và bà Bùi Thị Thu đã sạt xuống. Các hộ phải di chuyển đến nơi tránh trú an toàn.

Khu vực Gò Rổm cũng xuất hiện điểm sạt taluy dương gây ảnh hưởng trực tiếp đến hộ ông Bùi Văn Miên.

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 814 - Bộ CHQS tỉnh triển khai công tác giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai, sạt lở đất.

Tại thôn Đằng Long, nhà bà Triệu Thị Tâm bị ảnh hưởng bởi 50m3 đất sạt lở. Ám ảnh nhất là thôn

Tại thôn Đằng Long, khoảng 50m3 đất sạt lở đã ảnh hưởng đến nhà bà Triệu Thị Tâm. Đáng lo ngại hơn, tại thôn Liên Kế, sạt lở tác động đến 11 hộ dân, với tổng diện tích đất và taluy bị ảnh hưởng khoảng 2.430m2.

Trong đó, gia đình ông Triệu Duyên Thắng chịu thiệt hại nặng khi khoảng 300m3 đất sạt xuống, tràn sát tường nhà. Tương tự, đất taluy tại khu vực nhà ông Bàn Sinh Chấn sạt xuống sát nhà; gia đình ông Lý Kim Chung cũng bị khoảng 50m3 đất sạt vào...

Những ngày qua, trên địa bàn xã Cao Phong có mưa lớn liên tục, nhiều hộ bị đất đá sạt trượt gây nguy hiểm.

Từ những điểm sạt nối tiếp nhau, xã Nật Sơn đã yêu cầu 20 hộ di dời đến nơi an toàn. Đồng chí Bạch Công Ban - Phó Chủ tịch UBND xã Nật Sơn cho biết: “UBND xã đã chỉ đạo Ban CHQS xã, Công an xã, Ban quản lý các thôn và các lực lượng liên quan phối hợp hỗ trợ các hộ dân di chuyển người và tài sản đến nơi an toàn. Đồng thời, theo dõi chặt chẽ diễn biến sạt lở, không để người dân quay trở lại khu vực nguy hiểm khi chưa bảo đảm an toàn”.

Xã Quy Đức huy động lực lượng tại chỗ để giúp dân xử lý nguy cơ sạt lở đất.

Hiểm họa vẫn treo trên đầu

Không chỉ ở Nật Sơn, những dấu hiệu sạt lở đất, đá cũng xuất hiện tại nhiều địa phương khác. Ở Lạc Sơn, khoảng 200m3 đất từ sườn đồi phía sau một nhà dân đã sạt xuống, nguy cơ tiếp tục sạt nếu mưa kéo dài.

Còn tại xã Cao Sơn, 7 hộ với 28 người phải di dời khẩn cấp vì đất đá sạt lở vào nhà. Đến nay, dù mưa đã giảm nhưng vẫn chưa thể về nhà.

Theo thống kê của UBND xã Cao Sơn, tính đến ngày 19/9, toàn xã đã có 74 hộ với 300 người được đưa ra khỏi khu vực có nguy cơ cao về sạt lở đất.

Tuy nhiên, trên địa bàn xã vẫn còn 344 hộ nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở đất, đá cần được di dời nhưng chưa thể di chuyển đến nơi ở khác do chưa có nguồn kinh phí.

Lực lượng chức năng đánh giá nguy cơ sạt lở tại đồi Vòng thôn Trung Sơn xã Liên Sơn.

Trong ngày 18/9, xã Tân Mai khẩn cấp di dời 12 hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao đến nay cũng chưa thể quay về.

Theo đồng chí Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Mai, với người dân nơi đây, việc rời nhà tránh sạt lở không phải câu chuyện mới, do nguy cơ sạt lở đất trên địa bàn xã ở mức rất cao. Địa hình chủ yếu là đồi núi, phức tạp, chia cắt; hầu như năm nào trên địa bàn xã cũng xảy ra sạt lở đất.

Đáng lưu ý, nguy cơ sạt lở đất còn do khi làm nhà, nhiều hộ san gạt đất để tạo mặt bằng, từ đó hình thành taluy dương, taluy âm cao nên nguy cơ sạt lở luôn hiện hữu. Khi mưa lớn kéo dài, đất ngậm nước, trong tình trạng bão hòa nguy cơ ấy càng trở nên rõ rệt.

Những cuộc di dời diễn ra trong vội vã. Người dân chỉ mang theo những thứ thiết yếu nhất, bỏ lại phía sau căn nhà, chuồng trại và cuộc sống quen thuộc.

Nhưng trong thời điểm này, khoảng cách giữa việc rời đi sớm và ở lại thêm một đêm có thể là khoảng cách của sự an toàn. Bởi lượng nước mưa trong những ngày qua đã ở mức rất lớn.

Theo ghi nhận từ ngày 13 - 18/9, nhiều điểm đo ghi nhận tổng lượng mưa đạt trên 500mm. Như khu vực Kim Tiến xã Kim Bôi lượng mưa đo được là 534,4 mm; khu vực Lũng Vân xã Vân Sơn lượng mưa đo được là 526,6mm, ở khu vực Cao Răm xã Liên Sơn lượng mưa đo được 523,6mm, xã Quyết Thắng lượng mưa đo được 512,2 mm, xã Ngọc Sơn lượng mưa đo được 510,2mm và xã Tân Pheo lượng mưa đo được 503,6mm. Độ ẩm đất tại nhiều khu vực đã gần bão hòa hoặc bão hòa; nguy cơ sạt lở đất trên các sườn dốc luôn hiện hữu.

Lực lượng chức năng huy động phương tiện khắc phục sạt lở trên tuyến đường liên kết vùng.

Đồng chí Hoàng Đình Tráng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo: “Trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là các xã, phường có địa hình đồi núi, chia cắt phức tạp, vào mùa mưa lũ luôn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở đất rất cao. Vì vậy, công tác kiểm tra, rà soát, chủ động phòng tránh sớm là yêu cầu bắt buộc để phòng ngừa rủi ro và hạn chế thiệt hại về người và tài sản cho người dân. Nhất là trong điều kiện mưa to kéo dài liên tục trong nhiều ngày như vừa qua”.

Cảnh báo ấy đang được minh chứng bằng những vụ sạt lở liên tiếp xảy ra. Ngày 16/9, tại thôn Tú Lý, xã Đà Bắc, một vụ sạt lở đã cướp đi 3 sinh mạng. Ngay sau vụ việc, UBND tỉnh ban hành Công điện yêu cầu các địa phương không được chủ quan, tiếp tục rà soát, theo dõi chặt chẽ các khu vực có nguy cơ sạt lở; chủ động di dời người dân ra khỏi nơi nguy hiểm.

Công điện lưu ý, sau nhiều ngày mưa, đất tại nhiều khu vực đã bão hòa, sạt lở có thể xảy ra bất ngờ, kể cả khi mưa đã giảm hoặc dừng.

Mưa đã giảm, những triền núi vẫn im lìm. Nhưng sự im lìm ấy không đồng nghĩa với an toàn. Theo đánh giá của các chuyên gia, sau những ngày mưa liên tục, điều đáng sợ nhất không phải là đất đá đã sạt, mà là những khối đất, đá chưa sạt lở nhưng đang ở trạng thái mất ổn định, có thể chuyển động bất cứ lúc nào.

Vì thế, lúc này việc phát hiện và phòng tránh sớm để những mái nhà còn sáng đèn không trở thành nơi bắt đầu của một nỗi đau.

Mạnh Hùng