Sắp xếp thôn, tổ dân phố: Trưởng thôn gánh vai trò “đứng mũi chịu sào” ở cơ sở

Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố thực sự là người “đứng mũi chịu sào” ở cơ sở, gần dân và kết nối với chính quyền cấp xã.

Thông tin về sắp xếp thôn, tổ dân phố ở xã, phường năm 2026 nhận được nhiều sự quan tâm của bạn đọc. Trong ảnh là 1 góc TP Hà Nội. Ảnh: Hữu Chánh

Sắp xếp thôn, tổ dân phố trong quý II.2026

Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố đang được thúc đẩy mạnh trên phạm vi cả nước, không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý ở cấp cơ sở - nơi trực tiếp gắn với đời sống người dân.

Tại cuộc làm việc với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thanh tra Chính phủ ngày 17/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Việc này được lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo hoàn thành trong quý II.2026.

Từ thực tế địa bàn, ông Trần Văn Lâm (47 tuổi, trú tại tỉnh Phú Thọ), Trưởng thôn kiêm Bí thư Chi bộ một khu dân cư đông đúc, cho biết đội ngũ cán bộ cơ sở đang theo dõi sát các chủ trương này.

Theo ông Lâm, thôn có gần 1.000 hộ dân, xen kẽ khu dân cư với các cơ sở sản xuất nhỏ và lao động thuê trọ, khiến công tác quản lý nhân khẩu, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường luôn trong tình trạng áp lực cao.

“Công việc ở thôn rất nhiều, từ nắm tình hình, hòa giải mâu thuẫn, quản lý người tạm trú đến phối hợp đảm bảo an toàn sản xuất. Khối lượng công việc thực tế lớn hơn nhiều so với hình dung của không ít người” - ông chia sẻ.

Trước chủ trương sắp xếp, ông Lâm cho rằng đây là hướng đi cần thiết nếu được triển khai bài bản, phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, điều ông và nhiều cán bộ cơ sở băn khoăn là chế độ, chính sách đối với đội ngũ này khi có thay đổi.

“Chúng tôi chỉ mong nếu có sắp xếp, điều chỉnh thì chính sách đi kèm phải hợp lý, để những người đã gắn bó với công việc ở cơ sở phần nào được ghi nhận” - ông nói.

Ở góc độ chuyên gia, ThS Chính sách công Nguyễn Tuấn Anh cho rằng việc sắp xếp thôn, tổ dân phố sẽ giúp bộ máy được tinh gọn, đầu mối giảm sẽ giúp tổ chức công việc khoa học, hiệu quả hơn. Mặt khác, quy mô địa bàn lớn hơn, dân số đông hơn, vấn đề phát sinh đa dạng hơn sẽ khiến vai trò của trưởng thôn, tổ trưởng dân phố quan trọng hơn bao giờ hết.

“Sau sắp xếp, họ không còn chỉ làm nhiệm vụ truyền đạt thông tin hay tổ chức họp hành mang tính phong trào, mà phải thực sự là người đứng mũi chịu sào ở cơ sở, nắm dân, gần dân và kết nối với chính quyền cấp xã” - ông phân tích.

Nâng tầm vai trò của đội ngũ gần dân nhất

Theo ông, thay đổi lớn nhất là yêu cầu đối với vị trí này sẽ chuyển dần sang tính chất “quản trị cộng đồng”. Điều đó đòi hỏi không chỉ kỹ năng vận động quần chúng, mà còn khả năng phối hợp xử lý các vấn đề cụ thể như hòa giải mâu thuẫn, đảm bảo an ninh trật tự, quản lý cư trú, tiếp nhận và phản ánh kiến nghị của người dân, cũng như hỗ trợ triển khai các chủ trương, chính sách mới.

“Sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là giảm số lượng đầu mối, mà còn là cơ hội để nhìn lại và nâng tầm vai trò của đội ngũ gần dân nhất” - ông Tuấn Anh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để đội ngũ này yên tâm công tác, theo chuyên gia, chính sách cần được thiết kế theo hướng thực chất, không cào bằng.

ThS Chính sách công Nguyễn Tuấn Anh. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Thực tế hiện nay, ở nhiều nơi, trách nhiệm của trưởng thôn, tổ trưởng dân phố rất lớn nhưng chế độ chưa tương xứng. Vì vậy, khi xây dựng các quy định mới, cần quán triệt nguyên tắc giao việc phải đi kèm điều kiện bảo đảm thực hiện.

Ông Tuấn Anh cho rằng nên phân loại theo đặc thù địa bàn. Những nơi đông dân, phức tạp, áp lực công việc lớn cần có mức hỗ trợ khác với khu vực quy mô nhỏ, ít phát sinh vấn đề.

Bên cạnh phụ cấp hằng tháng, cần tính đến các chính sách bổ sung như bảo hiểm, bồi dưỡng kỹ năng, hỗ trợ kinh phí hoạt động, phụ cấp kiêm nhiệm, chế độ khen thưởng, cũng như cơ chế ghi nhận quá trình công tác để tạo động lực gắn bó lâu dài.

“Chính sách tốt là chính sách khiến người làm ở cơ sở cảm thấy công sức của mình được ghi nhận, được tôn trọng và có ý nghĩa. Khi đó, họ mới thực sự toàn tâm với công việc” - ông nói.

Theo laodong.vn