Ứng dụng công nghệ số trong chăn nuôi tập trung

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 lan tỏa mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành trang trại không còn là xu thế mà trở thành giải pháp then chốt của ngành chăn nuôi, tạo bước chuyển mạnh mẽ từ lượng sang chất, từ nông hộ quy mô nhỏ sang công nghiệp quy mô lớn, vừa bảo đảm an toàn sinh học, nâng cao hiệu quả quản lý, giảm rủi ro dịch bệnh và tiết kiệm chi phí cho người chăn nuôi.

Ứng dụng công nghệ cho ăn tự động giúp giảm chi phí và tỷ lệ hao hụt thức ăn, tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà thịt và gà đẻ trứng tại Công ty TNHH Dũng Minh, xã Cẩm Khê.

Trang trại chăn nuôi lợn gia công cho Công ty cổ phần tập đoàn Mavin của anh Nguyễn Văn Hùng ở xã Thanh Thủy luôn duy trì tổng đàn khoảng 6.000 con lợn thịt và 600 con lợn nái. Để thuận lợi trong việc quản lý, chăm sóc đàn lợn, trang trại đã tích hợp hệ thống giám sát và điều khiển khí hậu chuồng nuôi tự động. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, đi bất kỳ đâu, anh Hùng đều có thể theo dõi và điều khiển không khí chuồng nuôi; giám sát nhiệt độ, độ ẩm và đo các khí NH3, CO2, O2, bụi mịn, tốc độ gió, áp suất trong chuồng; tự động chạy quạt dự phòng khi xảy ra sự cố quá tải động cơ; tự động cảnh báo sự cố mất điện, nhiệt độ quá ngưỡng...

Bên cạnh đó, với phần mềm quản lý trang trại, hệ thống điều khiển theo các giai đoạn chăn nuôi, anh có thể kiểm soát thời gian cho ăn, chế độ ăn và quá trình sinh trưởng của đàn lợn. Qua đó, giúp tiết kiệm lượng thức ăn dư thừa, giảm chi phí khoảng 80 đồng/kg cám từ việc không dùng vỏ bao cám và giảm khoảng 30% nhân công. Quan trọng hơn, đàn lợn luôn khỏe mạnh, sinh trưởng và phát triển tốt, giảm nguy cơ dịch bệnh, tạo ra sản phẩm an toàn, xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng.

Phú Thọ hiện là một trong những trung tâm chăn nuôi lớn của miền Bắc, với hơn 163 nghìn con trâu, hơn 251 nghìn con bò, gần 1,86 triệu con lợn, hơn 40 triệu con gia cầm, sản lượng trứng các loại khoảng 1.600 triệu quả/năm. Ước hết năm 2025, tổng sản lượng thịt hơi các loại của tỉnh đạt 470 nghìn tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ, trứng gia cầm tăng 5,7%, sữa tươi tăng 0,4% so với năm 2024. Quy mô đàn vật nuôi lớn tạo nguồn lực quan trọng cho sản xuất hàng hóa nhưng cũng đặt ra bài toán về kiểm soát dịch bệnh, tiêu chuẩn vệ sinh thú y, năng lực quản lý đàn, chất lượng đầu ra và truy xuất nguồn gốc - những yếu tố đòi hỏi phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Hệ thống chăn nuôi khép kín được tích hợp công nghệ giám sát tại trại nuôi gia công của Công ty cổ phần tập đoàn Mavin.

Để thúc đẩy các nhóm sản phẩm chủ lực trong chăn nuôi như bò, lợn, gia cầm, trâu và các vật nuôi đặc sản mang tính bản địa (gà nhiều cựa, vịt trời, dê, thỏ, ong...) phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển đổi số trong chăn nuôi nhằm tối ưu quản lý, nâng cao hiệu quả sản xuất, xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý gắn với chương trình “mỗi xã một sản phẩm” (OCOP).

Đặc biệt, từ năm 2019, Phú Thọ là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện kiểm dịch động vật trên nền tảng số, với hơn 32.000 tem QR được kích hoạt, giúp theo dõi lô hàng trực tuyến, truy xuất nguồn gốc nhanh chóng, giảm thủ tục hành chính và hạn chế gian lận thương mại. Nhiều trang trại chăn nuôi quy mô lớn, hiện đại đã ứng dụng phần mềm giám sát, công nghệ giữ nhiệt độ ấm vào mùa đông, mát vào mùa hè, hay lắp đặt các thiết bị cảnh báo mất điện, cháy nổ, băng tải phân loại trứng tự động và xử lý chất thải bằng khí sinh học...

Ông Hoàng Mạnh Thông - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản cho biết: "Bước vào giai đoạn phát triển mới, tỉnh xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng giúp người chăn nuôi nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cho sản phẩm. Ngành Nông nghiệp đang tiếp tục rà soát, tham mưu tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ, thúc đẩy chuyển đổi số các quy trình kỹ thuật chăn nuôi, thú y; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tự động hóa, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong chăn nuôi. Khuyến khích phát triển các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm của tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, từ đó tạo việc làm, tăng thu nhập cho người chăn nuôi, đồng thời phù hợp với xu thế công nghiệp 4.0 trong nông nghiệp."

Không chỉ các doanh nghiệp lớn mà nhiều hộ chăn nuôi quy mô trung bình cũng đầu tư công nghệ chế biến thức ăn chăn nuôi, giảm chi phí đầu vào, thực hiện tốt chăn nuôi an toàn.

Thực tiễn cho thấy, ứng dụng công nghệ số đã giúp Phú Thọ định hình lại các mô hình chăn nuôi truyền thống, tạo ra những cơ hội tăng trưởng theo hướng bền vững. Với vai trò là trụ cột của sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi không chỉ bảo đảm an ninh lương thực mà còn góp phần đáng kể vào tăng trưởng GDP của tỉnh. Tuy nhiên, đây là ngành chịu áp lực lớn do sản xuất còn nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều, ứng dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế và khó kiểm soát dịch bệnh. Ngoài ra, các vấn đề về giết mổ không tập trung, nguồn thức ăn phụ thuộc vào nhập khẩu, rủi ro thiên tai... cũng đang là những thách thức.

Để thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong ngành, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan nhằm thu hút, khuyến khích đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ để phát triển chăn nuôi hiện đại, theo chuỗi khép kín. Đồng thời chú trọng công tác đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về chuyển đổi số kết hợp với kiến thức chăn nuôi hiện đại.

Quân Lâm