Xây dựng mạng lưới an sinh y tế vững chắc từ cơ sở

Trong hệ thống chăm sóc sức khỏe Nhân dân, y tế cơ sở luôn được xác định là tuyến đầu, là “cánh tay nối dài” của ngành y tế đến từng khu dân cư. Nếu trạm y tế (TYT) xã là hạt nhân của mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu thì đội ngũ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố chính là những người gần dân, sát dân nhất, góp phần đưa các chủ trương, chính sách y tế đi vào cuộc sống, trở thành điểm tựa quan trọng trong xây dựng mạng lưới an sinh y tế vững chắc từ cơ sở.

Toàn tỉnh hiện có 4.724 thôn, tổ dân phố với 4.119 nhân viên y tế thôn và 605 nhân viên y tế tổ dân phố. Đây là lực lượng trực tiếp thực hiện công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, giám sát dịch bệnh, quản lý đối tượng tiêm chủng, chăm sóc bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi, người mắc bệnh không lây nhiễm và triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế tại cộng đồng.

Không chỉ làm nhiệm vụ chuyên môn, nhân viên y tế thôn, tổ dân phố còn là cầu nối giữa người dân với cơ sở y tế. Họ nắm chắc tình hình dân cư, theo dõi sát các biến động về sức khỏe, dịch bệnh trên địa bàn, kịp thời phát hiện các trường hợp có nguy cơ để báo cáo, phối hợp xử lý. Trong những chiến dịch tiêm chủng, uống vitamin A, phòng chống dịch bệnh hay vận động người dân tham gia bảo hiểm y tế, lực lượng này luôn đóng vai trò nòng cốt.

Nhân viên y tế khu Chiềng, xã Lai Đồng hỗ trợ người dân kích hoạt, tích hợp thông tin trên Sổ sức khỏe điện tử VNeID.

Sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính, TYT xã Quảng Yên được hình thành trên cơ sở hợp nhất các TYT: Quảng Yên, Đông Lĩnh và Đại An. Địa bàn quản lý mở rộng với hơn 14.400 người dân sinh sống tại 31 khu dân cư, khiến khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Trong điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, mạng lưới 31 nhân viên y tế thôn vẫn duy trì hiệu quả hoạt động, phối hợp chặt chẽ với cán bộ TYT triển khai các chương trình y tế cộng đồng.

Đây là lực lượng trực tiếp đến từng hộ gia đình để tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh, vận động tiêm chủng, theo dõi người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai và trẻ em; đồng thời hỗ trợ thu thập thông tin dân số, cập nhật dữ liệu sức khỏe và triển khai các chương trình y tế dự phòng.

Bác sĩ CKI Lã Văn Dũng - Giám đốc Trạm Y tế xã cho biết: Nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa TYT và đội ngũ nhân viên y tế thôn, công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân trên địa bàn được duy trì ổn định. Chúng tôi đang quản lý 1.680 người tăng huyết áp và 220 người mắc đái tháo đường; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 84,4%. Đây đều là những nhóm đối tượng cần được theo dõi thường xuyên tại cộng đồng, đòi hỏi sự đồng hành liên tục của mạng lưới y tế cơ sở.

Trên phạm vi toàn tỉnh, những đóng góp của đội ngũ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố đã góp phần quan trọng giúp nhiều chỉ tiêu y tế đạt và vượt kế hoạch. Tỷ lệ trẻ từ 6-36 tháng tuổi được uống vitamin A duy trì ở mức 99% mỗi năm; tỷ lệ tiêm chủng mở rộng đạt 97,9%, cao hơn mục tiêu Bộ Y tế giao; tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm còn 10,1%; tỷ lệ người dân từ 18 tuổi trở lên được khám sàng lọc phát hiện tăng huyết áp đạt khoảng 50% dân số.

Đặc biệt, trong giai đoạn dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, nhân viên y tế thôn, tổ dân phố đã tham gia tích cực vào các tổ COVID-19 cộng đồng, thực hiện giám sát, truy vết, hỗ trợ cách ly, chăm sóc F0 tại nhà, lấy mẫu xét nghiệm và tuyên truyền phòng, chống dịch. Những đóng góp thầm lặng ấy đã góp phần quan trọng vào thành công của công tác phòng, chống dịch trên địa bàn tỉnh.

Năm 2026, tổng kinh phí ngân sách Nhà nước giao hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh là 45 tỷ đồng. Chính sách hỗ trợ hằng tháng cho nhân viên y tế thôn, tổ dân phố được thực hiện theo quy định, đã động viên kịp thời đối tượng này tham gia các hoạt động y tế ở thôn, tổ dân phố.

Trung tâm Y tế khu vực Đoan Hùng tập huấn nâng cao năng lực cho 220 nhân viên y tế thôn trên địa bàn về quản lý thai sớm, chăm sóc thai kỳ khoẻ mạnh và nuôi con bằng sữa mẹ.

Tuy nhiên, hoạt động của lực lượng này vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều địa bàn rộng, dân cư phân tán, người dân thường xuyên đi làm xa khiến việc tiếp cận, quản lý đối tượng gặp trở ngại. Mức hỗ trợ hiện hành còn thấp so với khối lượng công việc và yêu cầu thực tế, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng khó khăn.

Nhận thức rõ vai trò quan trọng của nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, các nghị quyết, chương trình hành động của Trung ương và của tỉnh đều xác định nhiệm vụ duy trì, củng cố lực lượng này nhằm bảo đảm mạng lưới an sinh y tế vững chắc từ cơ sở. Tỉnh cũng đang nghiên cứu ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp theo quy định mới của Chính phủ để tiếp tục động viên, tạo điều kiện cho đội ngũ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố yên tâm công tác.

Với sự tận tâm, trách nhiệm và tinh thần bám cơ sở, đội ngũ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố đang góp phần quan trọng đưa các dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân và xây dựng mạng lưới an sinh y tế bền vững.

Hồng Nhung