Chả cuốn lá bưởi - tinh túy ẩm thực xứ Mường

Cùng với đặc sản mâm cỗ lá truyền thống, chả cuốn lá bưởi là món ngon, lạ miệng, làm nên tinh túy ẩm thực xứ Mường ở vùng miền núi khu vực Hòa Bình.

Du khách khám phá ẩm thực đặc trưng của người Mường được bày trên lá chuối đẹp mắt, hấp dẫn.

Sự kết hợp hoàn hảo giữa chả và lá bưởi

Công thức làm ra món ngon này không quá cầu kỳ, là sự kết hợp hoàn hảo giữa 2 nguyên liệu chính là chả và lá bưởi. Bí quyết của món chả cuốn lá bưởi đậm đà hương vị được mế Bùi Thị Thực ở xóm Mường Lồ (xã Mường Bi) tiết lộ: "Nguyên liệu là yếu tố quan trọng hàng đầu. Thành phần nguyên liệu chính ở đây là thịt lợn ba chỉ hoặc phần sườn non tươi ngon. Đồng bào Mường thường sử dụng thịt lợn nuôi lâu theo phương thức dân dã chứ không chọn thực phẩm bán tràn lan ngoài chợ. Sau khi sơ chế, người ta thường cắt chúng thành những miếng mỏng và đều nhau, đảm bảo cho việc cuốn chả sau này không bị vỡ hoặc khó khăn trong quá trình cuốn".

Một trong những điểm đặc biệt của chả cuốn lá bưởi đó là sự ngậy của lá bưởi. Lá được lựa chọn từ cây bưởi ta, thường là giống bưởi chua có tuổi đời trung bình, không quá già hoặc quá non, bề mặt lá rộng, màu xanh bóng. Điều này giúp cho lá có độ dẻo dai và không quá cứng hay quá mềm khi cuốn chả vào bên trong. Ngoài ra, lá bưởi còn có mùi thơm đặc trưng và có tính hỗn hợp tự nhiên, giúp cho chả khi cuốn vào trong sẽ có hương vị độc đáo và hấp dẫn.

Sau cùng, bằng đôi bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ, thịt lợn được cuộn tròn vào lá bưởi và xếp ngay ngắn trên phên nướng hoặc que xiên trước khi đưa lên nướng bếp than hoa. Quá trình nướng, xiên chả được từ từ lật dở đều 2 mặt để thịt được chín đều, vàng ngon, đẹp mắt mà không bị khô. Khi bề ngoài chả lá bưởi chuyển sang màu hơi tím là có thể mang ra thưởng thức.

Ở vùng cao xã Vân Sơn, chả cuốn lá bưởi được nướng trên bếp lửa hồng làm dậy hương vị đặc trưng.

Món chả cuốn lá bưởi ngon nhất khi ăn nóng, lá bưởi giòn có vị hơi đắng hoà quyện cùng vị béo ngọt mềm của thịt và một chút vị cay thơm nồng của các loại gia vị tạo nên một món ăn vô cùng lạ miệng, càng ăn càng cuốn. Người Mường tâm niệm, vị đắng của tinh dầu từ lá bưởi sẽ là một vị thuốc quý cho tiêu hoá và huyết áp.

Cũng theo chia sẻ của mế Bùi Thị Thực ở xóm Mường Lồ, tùy vào mỗi địa phương, có nơi sử dụng nguyên liệu ướp chả là một chút muối, gia vị hạt dổi nhưng bà con vùng Mường Bi thường không ướp gia vị để khi thành phẩm giữ nguyên mùi thơm, độ ngọt thịt của miếng chả.

Khám phá nguồn gốc

Chả cuốn lá bưởi là món ăn xuất hiện từ thời xưa ở vùng Hòa Bình. Theo các nhà nghiên cứu, món ăn này được tạo ra từ nhu cầu của các dân tộc bản địa trong việc sử dụng lá bưởi làm vỏ bọc cho các thực phẩm. Quá trình lưu thông và giao lưu với nhau, họ đã học hỏi cách cuốn chả vào trong lá bưởi để tăng thêm hương vị và độ ngậy cho món ăn.

Với đồng bào Mường ở khu vực Hòa Bình, chả cuốn lá bưởi không chỉ là một sản phẩm ẩm thực đặc sắc của vùng núi, mà còn là một phần tinh hoa của văn hóa ẩm thực dân tộc. Món ăn này tồn tại từ lâu trong tiềm thức và là hương vị quê hương cho nhiều thế hệ.

Món chả cuốn lá bưởi không thể thiếu trong mâm cỗ của người Mường Lồ, xã Mường Bi.

Ngày nay, cùng với việc hình thành các điểm đến du lịch nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, rất nhiều món ngon, nổi tiếng nhất là mâm cỗ lá, trong đó không thể thiếu món chả cuốn lá bưởi lạ miệng được giới thiệu, quảng bá tới du khách trong và ngoài nước. Không chỉ tham quan, trải nghiệm các hoạt động, du khách còn được thưởng thức văn hóa ẩm thực xứ Mường. Mâm cỗ lá thịt lợn Mường trình bày khéo léo, đẹp mắt cùng món chả cuốn lá bưởi mang hương vị đậm đà của núi rừng, thể hiện sự mộc mạc, tinh tế về ẩm thực được du khách ưa chuộng, góp phần làm tăng sức hấp dẫn cho các điểm đến.

Bùi Minh