Chợ quê giữa lòng phố thị

Giữa nhịp sống ngày càng sôi động của phường Việt Trì, vẫn có một góc chợ bình dị lưu giữ hồn quê và những giá trị văn hóa lâu đời. Đó là chợ Nú - ngôi chợ đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân vùng Đất Tổ. Như bao đời nay, chợ Nú vẫn họp theo phiên, trở thành điểm hẹn quen thuộc và là một phần ký ức không thể thiếu đối với những người con Việt Trì.

Chợ Nú vẫn giữ nét mộc mạc, chân quê giữa lòng đô thị Việt Trì.

Với nhiều người, chợ Nú không đơn thuần là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là một địa danh mang đậm dấu ấn lịch sử. Theo truyền tụng của người dân địa phương, chợ Nú được hình thành từ thời đại Hùng Vương, khi vùng Minh Nông xưa được xem là một trong những cái nôi của nền nông nghiệp lúa nước. Nơi đây, các Vua Hùng đã dạy dân khai khẩn đất đai, gieo cấy lúa nước, truyền dạy kỹ thuật canh tác để người dân ổn định cuộc sống. Khi lúa gạo ngày càng phong phú, nhu cầu trao đổi hàng hóa giữa các vùng cũng hình thành.

Từ đó, một khu chợ chuyên trao đổi lúa gạo ra đời, được người dân gọi là chợ Lúa và họp theo phiên. Người dân trong vùng mang thóc, gạo đến đổi lấy muối, cá khô, thịt, đồ gốm, vải vóc và những dụng cụ sản xuất như cày, bừa, cuốc, liềm, quang gánh... Người từ khắp nơi mang theo sản vật của địa phương mình về đổi lấy lương thực. Theo thời gian, chợ Lúa được người dân gọi chệch thành chợ Nú và cái tên ấy được lưu truyền qua hàng nghìn năm, trở thành một phần không thể tách rời trong lịch sử vùng đất Minh Nông.

Ngày nay, chợ không còn là nơi giao dịch lúa gạo lớn như thuở ban đầu nhưng dấu ấn của nền văn minh lúa nước vẫn hiện hữu trong từng phiên chợ. Vào ngày họp phiên, từ tinh mơ, người dân các khu dân cư và vùng lân cận đã gánh đến chợ những bao gạo mới xay xát, cùng đủ loại ngô, đỗ, lạc, rau, củ, quả vừa thu hoạch ngoài đồng. Xen giữa những sạp hàng nông sản là các gian bán nông cụ sản xuất. Những mặt hàng bình dị ấy giúp chợ Nú vẫn giữ được dáng dấp của một chợ quê truyền thống giữa lòng phố thị.

Một nét hấp dẫn khác của chợ Nú là những thức quà dân dã mang đậm hương vị quê hương. Đó là món bánh tai, bánh hòn, bánh tẻ, ngô luộc, bún, bánh cuốn nóng hay những mẹt chè lam, kẹo lạc, bánh đa được làm thủ công. Không ít người tìm đến chợ từ sáng sớm chỉ để thưởng thức bát bún nóng hay gói vài chiếc bánh quê mang về. Những món ăn giản dị không chỉ làm ấm lòng thực khách mà còn gợi nhớ hương vị tuổi thơ của biết bao người con Đất Tổ.

Đã hơn 20 năm gắn bó với chợ Nú, chị Nguyễn Thị Thắng đều đặn có mặt từ khi trời còn tờ mờ sáng để bày bán gạo và các nông sản của gia đình. Chị cho biết, mẹ chị trước đây cũng bán hàng tại chợ, rồi đến chị tiếp nối công việc. “Có nhiều khách quen gắn bó hàng chục năm, cứ đến phiên là tìm đến quầy hàng của chị để mua gạo, rau quả rồi ngồi trò chuyện. Với chúng tôi, chợ không chỉ là nơi buôn bán mà còn là nơi gặp gỡ bà con, chòm xóm” - chị Thắng chia sẻ.

Cách đó không xa, quầy hàng của chị Nguyễn Thị Huyền luôn đông khách bởi có những loại bánh quê và thực phẩm dân dã. Chị kể, gia đình đã có vài thế hệ bán hàng ở chợ Nú. Từ nhỏ, chị đã theo mẹ đi chợ, lớn lên tiếp tục gắn bó với phiên chợ quê. Dù cuộc sống ngày càng hiện đại, nhiều người chuyển sang mua sắm ở siêu thị hay cửa hàng tiện ích, nhưng mỗi phiên chợ vẫn có nhiều khách quen tìm về. Theo chị Huyền, điều níu chân mọi người không chỉ là những món hàng tươi ngon mà còn là không khí thân tình, gần gũi mà khó nơi nào có được.

Chị Nguyễn Thị Huyền gắn bó nhiều năm với nghề bán bún và các loại bánh tại chợ Nú.

Chị Đỗ Thị Thu Hằng - người con của vùng đất Minh Nông xưa, hiện nay đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội - cho biết: “Đối với nhiều người con xa quê như tôi, mỗi lần trở về Việt Trì, ghé chợ Nú đã trở thành một thói quen. Chỉ cần nghe tiếng gọi nhau í ới, nhìn những thúng gạo mới, gánh rau xanh, đồ gia dụng mây tre đan như rổ, rá, thúng, đôi quang gánh... hay thưởng thức món quà quê nóng hổi cũng đủ để ký ức tuổi thơ ùa về”.

Bánh hòn - món ăn dân dã hấp dẫn của chợ Nú mỗi phiên họp.

Theo dòng chảy của thời gian, vùng đất Minh Nông trước đây đã trở thành một phần của phường Việt Trì. Những khu dân cư mới, những tuyến đường rộng mở và các công trình hiện đại nối tiếp nhau mọc lên, làm thay đổi mạnh mẽ diện mạo đô thị. Thế nhưng, giữa sự đổi thay ấy, chợ Nú vẫn giữ nguyên bản sắc với tiếng cười nói rộn ràng, những gánh hàng quê và phong cách mua bán chân tình đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Điều đặc biệt ở chợ Nú là người mua và người bán dường như không chỉ đến để trao đổi hàng hóa. Họ đến để hỏi thăm nhau chuyện đồng áng, mùa màng, chuyện gia đình và cùng nhâm nhi chén trà hay bát bún nóng trong buổi sớm. Phiên chợ vì thế trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, kết nối tình làng, nghĩa xóm giữa đô thị đang phát triển.

Ngày nay, khi nhiều chợ truyền thống dần thu hẹp trước sự phát triển của các loại hình thương mại hiện đại, chợ Nú vẫn giữ được sức sống nhờ những giá trị văn hóa đặc biệt. Đó là không gian lưu giữ dấu ấn của nền văn minh lúa nước, của phong tục họp chợ theo phiên đã tồn tại từ thời các Vua Hùng. Từ một chợ Lúa của hàng nghìn năm trước đến phiên chợ quê giữa lòng đô thị hôm nay, chợ Nú vẫn bền bỉ gìn giữ hồn quê Đất Tổ, để mỗi phiên chợ không chỉ mang theo giá trị kinh tế mà còn chuyên chở những ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Hoàng Hương