Chủ động nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai

Thời gian qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng việc chủ động kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực dự báo, phát huy phương châm “4 tại chỗ” của các ngành, địa phương đã góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra, bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân; nhanh chóng ổn định đời sống, sản xuất.

Các lực lượng huy động xuồng máy, thuyền sắt để hỗ trợ người dân di dời tài sản ra khỏi vùng ngập lụt do ảnh hưởng của cơn bão số 10 (tháng 9 năm 2025).

Chủ động phòng ngừa, ứng phó từ sớm

Năm 2025, được đánh giá là năm thiên tai diễn biến phức tạp với nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra trên địa bàn tỉnh. Chỉ trong một năm, tỉnh phải ứng phó với 5 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp, 13 đợt mưa lớn diện rộng cùng nhiều đợt dông lốc, nắng nóng và rét đậm, rét hại. Thiên tai làm 6 người tử vong, hơn 17.000ha cây trồng bị thiệt hại và tổng giá trị thiệt hại ước khoảng 1.550 tỷ đồng.

Trước tình hình đó, công tác phòng, chống thiên tai tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh. Đặc biệt, ngay sau khi chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, bộ máy chỉ đạo phòng thủ dân sự được kiện toàn kịp thời, bảo đảm không làm gián đoạn công tác chỉ huy, điều hành ứng phó thiên tai.

Hệ thống các chỉ thị, công điện, phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai được ban hành kịp thời, tạo cơ sở để các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai nhiệm vụ. Nhiều cơ chế, chính sách về quản lý Quỹ phòng, chống thiên tai, hỗ trợ khôi phục sản xuất, quản lý đê điều, bảo đảm an toàn công trình, nhà ở và hạ tầng kỹ thuật cũng được ban hành, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác phòng ngừa thiên tai trong điều kiện mới.

Song song với kiện toàn tổ chức, tỉnh tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo. Sau khi hợp nhất, toàn tỉnh duy trì vận hành hiệu quả hơn 186 trạm đo mưa tự động, 15 trạm đo mực nước sông, hệ thống cảnh báo sạt lở đất, camera giám sát mực nước và nhiều nền tảng số phục vụ theo dõi diễn biến thời tiết.

Việc xây dựng hệ thống kết nối thông tin trực tuyến từ tỉnh đến cơ sở thông qua các nhóm Zalo chuyên ngành được xác định là điểm mới trong công tác chỉ đạo phòng chống thiên tai và đã phát huy tính hiệu quả. Toàn bộ 148 xã, phường đều tham gia hệ thống này, góp phần rút ngắn thời gian truyền đạt chỉ đạo, cập nhật diễn biến thiên tai và báo cáo thiệt hại theo thời gian thực.

Các ngành chức năng cũng chủ động xây dựng phương án ứng phó theo lĩnh vực quản lý, chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện, bảo đảm thông tin liên lạc, y tế, giao thông, điện lực, thủy lợi và nguồn hàng thiết yếu phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn và ổn định đời sống người dân khi có thiên tai xảy ra.

Ở cơ sở, việc củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai tiếp tục được quan tâm. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 148 đội xung kích tại 148 xã, phường với trên 9.600 thành viên. Các địa phương chủ động rà soát khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập úng, xây dựng phương án sơ tán dân, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư và phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý tình huống ngay từ giờ đầu.

Đồng chí Nguyễn Văn Kỳ, Chủ tịch UBND xã Đào Xá, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã cho biết: “Ngay sau khi thành lập xã mới, chúng tôi đã kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, phân công rõ nhiệm vụ cho từng thành viên, duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong mùa mưa bão. Xã thường xuyên rà soát các khu vực có nguy cơ ngập úng, sạt lở; kiểm tra hệ thống tiêu thoát nước, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ” để chủ động xử lý khi có tình huống xảy ra, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân.”

Nâng cao năng lực để thích ứng với thiên tai cực đoan

Từ năm 2025 đến nay tỉnh liên tiếp chịu ảnh hưởng của các cơn bão gây thiệt hại lớn về sản xuất và hạ tầng, song nhờ chủ động triển khai đồng bộ các phương án ứng phó, nhiều khu vực nguy hiểm đã được sơ tán kịp thời.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo; tổ chức kiểm tra trực tiếp tại những khu vực trọng điểm; duy trì chế độ trực ban 24/24 giờ; chỉ đạo các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ đê điều, hồ đập, sơ tán dân và khắc phục hậu quả sau thiên tai.

Cùng với đó, ngành, đơn vị chuyên môn đã ban hành hàng chục lệnh báo động lũ, lệnh vận hành hồ chứa; thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, tổng hợp tình hình thiệt hại để tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo ứng phó kịp thời. Lực lượng vũ trang tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong công tác cứu hộ, cứu nạn, giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống sau mưa bão...

Thực tiễn ứng phó trong năm qua cho thấy sự phối hợp giữa các cấp, các ngành ngày càng chặt chẽ, phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục phát huy hiệu quả, đặc biệt là vai trò chủ động của chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai vẫn còn nhiều khó khăn.

Là tỉnh có địa hình trải dài từ vùng đồng bằng, trung du đến miền núi, bị chia cắt bởi nhiều sông, suối, Phú Thọ thường xuyên phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai khác nhau như lũ quét, sạt lở đất, ngập úng và sự cố đê điều. Trong khi đó, nhiều công trình đê điều, hồ đập đã xuống cấp, một số điểm sạt lở nguy hiểm chưa được xử lý dứt điểm do thiếu nguồn lực đầu tư; lực lượng xung kích ở cơ sở còn thiếu trang thiết bị, kinh phí và điều kiện huấn luyện...

Từ thực tiễn đó, tỉnh xác định công tác phòng, chống thiên tai phải luôn được chuẩn bị từ sớm, từ xa; lấy phòng ngừa là chính, chủ động ứng phó trên cơ sở dự báo chính xác, chỉ huy thống nhất và phát huy tối đa sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Cùng với việc nâng cao năng lực của chính quyền cơ sở và lực lượng xung kích, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong dự báo, cảnh báo; xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp với từng vùng, từng loại hình thiên tai; đồng thời nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng tránh cho cộng đồng để mỗi người dân thực sự trở thành chủ thể trong công tác phòng ngừa thiên tai.

Chỉ đạo tại hội nghị tổng kết công tác phòng, chống thiên tai năm 2025; triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, đồng chí Trần Duy Đông - Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh nhấn mạnh: Năm 2026, tỉnh Phú Thọ tiếp tục triển khai đồng bộ các chủ trương, chiến lược quốc gia về phòng, chống thiên tai; hoàn thành Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030; kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. các cấp, các ngành quán triệt và thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”, lấy cấp xã làm lực lượng nòng cốt trong ứng phó, cấp tỉnh giữ vai trò chỉ đạo, điều phối; đồng thời bảo đảm thông tin dự báo, cảnh báo thiên tai được truyền tải nhanh, chính xác đến từng địa bàn, nhất là các khu vực có nguy cơ cao... Cùng với đó, tập trung nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo; đầu tư xử lý các công trình đê điều, hồ đập xung yếu; củng cố lực lượng xung kích cấp xã; tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về đê điều, thủy lợi; chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư, phương tiện và nguồn lực tài chính để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống thiên tai.

Lệ Oanh