Chuyển đổi sản xuất mở hướng thoát nghèo ở xã Thu Cúc

Từ một xã miền núi đặc biệt khó khăn, với 84% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, xã Thu Cúc hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới với những gam màu tươi sáng của no ấm và hy vọng. Những triền đồi được phủ xanh xen lẫn sắc vàng cam, quýt đã khẳng định hiệu quả của chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất sạch, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

Vườn cam canh đường sai trĩu quả tại xã Thu Cúc đang cho thu hoạch.

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng - hướng đi mở lối thoát nghèo

Xã Thu Cúc có diện tích hơn 100km² với 17 khu dân cư, trong đó 10 khu thuộc diện đặc biệt khó khăn. Địa hình đồi núi chia cắt, dân cư phân tán từng là những rào cản lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, những năm gần đây, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước cùng tinh thần nỗ lực, chủ động vươn lên, Thu Cúc đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống giao thông nông thôn từng bước được cứng hóa; trường học, trạm y tế được xây dựng khang trang; các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng để người dân yên tâm sản xuất, ổn định đời sống.

Thực hiện các nghị quyết của Đảng và chương trình phát triển kinh tế - xã hội, Thu Cúc tập trung khai thác lợi thế về đất đai, khí hậu để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp, nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển sang sản xuất hàng hóa, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

Trên các sườn đồi ở khu Cón, khu Ngả Hai, những vườn cam, quýt trĩu quả nhuộm vàng không gian, xua tan cái giá lạnh và sương mù mùa đông. Không khí thu hoạch diễn ra nhộn nhịp, người dân tất bật cắt quả, đóng gói để kịp giao cho thương lái. Nhiều nhà vườn phấn khởi khi cam, quýt năm nay được mùa, được giá, chất lượng vượt trội so với trước.

Gia đình bà Đặng Thị Yến ở khu Cón đầu tư trồng cam V2, quýt Thái từ hơn chục năm trước. Kiên trì cải tạo đất, áp dụng kỹ thuật canh tác an toàn, không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học, vườn cây của gia đình bà nhiều năm liền cho năng suất ổn định. Hiện nay, gần 9ha cam, quýt đã cho thu hoạch, riêng năm nay, dự kiến thu khoảng 80 tấn quả, với giá bán từ 30.000 - 35.000 đồng/kg. Không chỉ làm giàu cho gia đình, bà Yến còn từng bước xây dựng thương hiệu “Cam, quýt Mường Cúc”, kết hợp du lịch trải nghiệm vườn quả, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và quảng bá hình ảnh địa phương.

Tại khu Ngả Hai, ông Hà Văn Đoan - người dân tộc Mường cũng là điển hình tiêu biểu trong chuyển đổi cây trồng. Năm 2020, ông quyết định chuyển diện tích chè cho thu nhập thấp sang trồng hơn 600 gốc cam đường Canh trên diện tích 1,2ha. Đến nay, vườn cam cho thu hoạch hơn 30 tấn quả mỗi năm, được thương lái các tỉnh đến thu mua tận vườn. Riêng vụ cam năm nay, gia đình ông thu lãi gần 200 triệu đồng.

Thành công của những mô hình này đang tạo hiệu ứng lan tỏa, khích lệ nhiều hộ dân trong xã và các địa phương lân cận mạnh dạn làm theo.

Bảo đảm an sinh xã hội, tạo nền tảng phát triển bền vững

Cùng với phát triển kinh tế, công tác an sinh xã hội ở Thu Cúc cũng được triển khai kịp thời, đồng bộ. Năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm còn 12,7%; 139/139 căn nhà tạm, nhà dột nát đã được xây mới, sửa chữa, giúp người dân “an cư” để từng bước “lạc nghiệp”. Những kết quả này không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Ngôi nhà mới của gia đình ông Sùng A Tủa được hỗ trợ xây dựng kịp hoàn thành trước Tết Nguyên đán.

Bản Mỹ Á - địa bàn vùng cao của xã, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Mông từng là khu vực khó khăn nhất. Trước đây, phần lớn nhà ở đều tạm bợ, sinh kế phụ thuộc vào nương rẫy, giao thông đi lại cách trở. Nhờ sự hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia và chính sách an sinh xã hội, diện mạo bản làng nay đã có nhiều khởi sắc. Hơn 40 căn nhà mới được hỗ trợ xây dựng; hệ thống đường giao thông, điện lưới, trường học từng bước được đầu tư, hoàn thiện.

Trong căn nhà mới khang trang, ông Sùng A Tủa chia sẻ niềm vui khi gia đình không còn nỗi lo mưa dột, gió lùa. Với bà con vùng cao, mái nhà kiên cố không chỉ che mưa nắng, mà còn là điểm tựa tinh thần để yên tâm sản xuất, gắn bó với bản làng.

Chị Mùa Thị Là ở bản Mỹ Á, xã Thu Cúc đầu tư máy thêu, may trang phục truyền thống mang lại thu nhập ổn định cho gia đình.

Bên cạnh đó, nhiều mô hình sinh kế mới cũng đang được hình thành. Là người đầu tiên trong bản Mỹ Á đầu tư đồng bộ máy thêu, máy may để may trang phục truyền thống của dân tộc Mông, chị Mùa Thị Là cho biết: "Từ khi đầu tư máy thêu, thời gian hoàn thiện mỗi bộ trang phục được rút ngắn đáng kể. Tôi mong muốn sản phẩm của mình sẽ được tiêu thụ ở nhiều địa phương hơn, qua đó nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho phụ nữ trong bản."

Từ những đồi cam, quýt trĩu quả đến những mái nhà mới kiên cố, xã Thu Cúc đang từng bước khẳng định hướng đi đúng trong nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống Nhân dân. Dù phía trước còn nhiều khó khăn, song với sự quan tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cùng tinh thần chủ động, dám nghĩ dám làm của người dân, vùng cao Thu Cúc đang vững vàng hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Phương Thanh