Chuyến xe nghĩa tình của những nữ chiến sĩ Trường Sơn Đất Tổ

Trong không khí hào hùng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, những ký ức về một thời đấu tranh, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc lại được nhắc nhớ. Chúng tôi có dịp đồng hành cùng những nữ chiến sĩ Trường Sơn năm xưa trên một chuyến xe nghĩa tình trở về thăm, động viên, tặng quà những đồng đội có hoàn cảnh khó khăn. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi ngày nào nay đã lên chức bà, chức cụ, mỗi người một hoàn cảnh, một cuộc sống, nhưng tình đồng chí, đồng đội được tôi luyện giữa tuyến lửa năm xưa vẫn vẹn nguyên, trở thành sợi dây gắn kết họ trong cuộc sống hôm nay.

Các nữ chiến sĩ Trường Sơn thăm hỏi, động viên đồng đội Phạm Thanh Bình. Chiếc xe lăn được trao gửi cùng tình cảm, sự sẻ chia của những người đồng đội năm xưa.

5 giờ sáng, chiếc xe khởi hành từ thị xã Phú Thọ cũ. Trời mưa lất phất do ảnh hưởng của hoàn lưu bão. Có người vui miệng nói, “ông Ngâu, bà Ngâu” cũng lưu luyến ngày hội ngộ của những người đồng đội sau nhiều năm xa cách. Mưa không làm chuyến đi bị gián đoạn. Xe đi các hướng để đón từng thành viên.

Những mái tóc đã bạc, những khuôn mặt in hằn dấu vết thời gian lần lượt xuất hiện, ai ai cũng hồ hởi. Bởi với họ, đây không chỉ là một chuyến đi mà còn là dịp trở lại bên những người từng cùng mình chia sẻ những năm tháng gian khổ nhất của tuổi trẻ. Cùng tham gia chuyến đi có đồng chí Vũ Tiến Đặng - Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh và đồng chí Vi Văn Định - Trưởng Ban Liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 355 tỉnh.

Trong lời ca, tiếng hát cùng những câu chuyện cũ được nhắc lại đã nhanh chóng đưa chúng tôi đến điểm đầu tiên của chuyến đi là gia đình hội viên Phạm Thanh Bình ở xã Dân Chủ. Bà Bình hoàn cảnh còn nhiều khó khăn và đang phải chống chọi với bệnh tật. Ngôi nhà nhỏ đã cũ nằm giữa vùng đồng đất trung du. Hôm ấy, sự yên tĩnh thường ngày được thay bằng tiếng nói cười, lời thăm hỏi ân cần của đồng đội. Những người phụ nữ từng cùng nhau đi qua chiến tranh lại quây quần bên bà Bình, hỏi thăm sức khỏe, chuyện gia đình, con cháu, rồi nhắc về những năm tháng chiến trường. Ban Liên lạc nữ chiến sĩ Trường Sơn trao tặng bà Bình một chiếc xe lăn, giúp bà thuận tiện hơn trong đi lại, sinh hoạt hằng ngày. Món quà giản dị nhưng thiết thực, thể hiện sự quan tâm của đồng đội đối với một hội viên gặp nhiều khó khăn.

Bà Bình sinh năm 1958. Những năm tháng bệnh tật khiến mái tóc bạc phơ, khuôn mặt hằn sâu dấu vết thời gian, giọng nói cũng run rẩy hơn. Thế nhưng khi đồng đội đến thăm, bà vui mừng, xúc động hỏi han từng người, nhắc con cháu lấy nước mời khách. Bà chia sẻ, sự thăm hỏi, động viên của đồng đội chính là “liều thuốc bổ” vô giá, giúp bà có thêm sức mạnh để chiến đấu với bệnh tật và hy vọng tiếp tục được tham gia các hoạt động cùng đồng đội.

Khoảnh khắc Trưởng Ban Liên lạc nữ chiến sĩ Trường Sơn Mai Thị Thọ cúi xuống, nhẹ nhàng nhấc chân bà Bình đặt lên bệ để chân của chiếc xe lăn khiến những người có mặt không khỏi xúc động. Động tác ấy làm ký ức chiến trường trở về. Bà Thọ nhắc lại những trận sốt rét rừng mà các nữ chiến sĩ từng trải qua: “Các đồng đội còn nhớ không, mỗi lần có đồng đội bị cơn sốt rét rừng hành hạ, chị em chúng mình lại chia nhau ra chăm sóc. Người đắp chăn, người chườm bụng... ấy thế mà vẫn run bần bật. Cuối cùng phải nằm đè lên nhau để bớt run, bớt lạnh... Hôm nay, sự chăm sóc ấy vẫn tiếp tục...”. Trước lúc chia tay, những nữ chiến sĩ lại hát. Họ hái những bông hoa dại ven đường trao tặng bà Bình, gửi theo lời chúc sức khỏe.

Rời xã Dân Chủ, chuyến xe tiếp tục đến xã Đào Xá thăm hội viên Hoàng Thị Hùng. Bà Hùng không may bị nhiễm chất độc da cam. Bà không lập gia đình nhưng lại có một gia đình đặc biệt với 30 người con nuôi, con dâu, con rể. Sau khi phục viên, mang trong mình thương tích và những mặc cảm của người lính trở về sau chiến tranh, bà Hùng dành tình yêu thương cho những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt và làm việc tại Làng trẻ SOS. Đến tuổi nghỉ hưu, mong muốn lớn nhất của bà là có một căn nhà để những người con có thể trở về, nhưng điều đó vượt quá khả năng của bà. Biết hoàn cảnh của đồng đội, Ban Liên lạc nữ chiến sĩ Trường Sơn đã kết nối, vận động hỗ trợ để bà Hùng xây dựng được căn nhà tình nghĩa. Nhìn đồng đội sống trong căn nhà khang trang, nhìn những người con khôn lớn, trưởng thành và trở về bên bà, những nữ chiến sĩ Trường Sơn ai cũng vui. Với họ, đó là sự bù đắp cho một cuộc đời đã dành nhiều yêu thương cho những đứa trẻ không cùng huyết thống.

Gần trưa, chuyến xe trở về nhà bà Mai Thị Thọ ở phường Âu Cơ. Sau những cuộc thăm hỏi, động viên, đây là khoảng thời gian để đồng đội ngồi lại bên nhau, cùng xem những kỷ vật được gìn giữ hơn nửa thế kỷ và ôn lại những năm tháng chiến tranh. Những đồ vật đã cũ, nhiều thứ không còn nguyên vẹn nhưng được giữ gìn cẩn thận như báu vật. Tất cả được cất trong một chiếc hòm tôn. Chiếc hòm chỉ được mở vào những dịp đặc biệt. Hôm nay, trước sự có mặt của đồng đội cũ, chiếc hòm được mở ra. Với những người từng sống ở Trường Sơn, mỗi kỷ vật đều gắn với một câu chuyện, một người đồng đội và một phần tuổi trẻ.

Phía trong nắp chiếc hòm tôn là bức ảnh đen trắng chụp những nữ chiến sĩ Trường Sơn năm xưa. Những khuôn mặt tuổi mười tám, đôi mươi, mái tóc dài, nụ cười trong trẻo. Nhìn ngắm bức ảnh, những người phụ nữ tóc bạc hôm nay như được gặp lại chính mình của hơn nửa thế kỷ trước.

Ngôi nhà tình nghĩa là mái ấm của nữ chiến sĩ Trường Sơn Hoàng Thị Hùng ở xã Đào Xá, được xây dựng với sự kết nối, hỗ trợ của đồng đội.

Đại tá Vi Văn Định - Trưởng Ban Liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 355 tỉnh Phú Thọ trong bài thơ “Trường Sơn - Một thời con gái” viết:

“Tuổi 18, đôi mươi ngày ấy có gì đẹp hơn

Những cô gái tóc dài, mặt trái xoan... nụ cười hiền dịu

Mới ngày nào thơ ngây bên mẹ còn nũng nịu

Chưa kịp lớn, chưa kịp yêu... chiến tranh, em tình nguyện lên đường...”

Những câu thơ càng trở nên có sức nặng khi được đọc giữa căn phòng với những người từng trực tiếp trải qua năm tháng ấy. Bởi đằng sau vẻ đẹp của những cô gái trong bức ảnh là một thời tuổi trẻ đã được gửi lại nơi chiến trường. Bên cạnh những kỷ vật là hình ảnh “nhánh lan rừng tím” - biểu tượng cho sức sống bền bỉ, sự kiên cường, thủy chung của những nữ chiến sĩ Trường Sơn.

Những câu chuyện cứ nối dài. Người nhớ một địa danh, người nhớ một trận sốt rét, người nhớ một đồng đội đã hy sinh, người kể chuyện những ngày hành quân, những lần trú bom hay những phút hiếm hoi được cất tiếng hát giữa chiến trường. Có chuyện khiến mọi người cười, cũng có chuyện khiến cả căn phòng lặng đi. Nhưng sau tất cả vẫn là tiếng hát.

Chuyến xe nghĩa tình khép lại trong lời ca, tiếng hát và điệu múa. Những người phụ nữ đã đi qua chiến tranh vẫn giữ được tinh thần lạc quan, yêu đời. Tình đồng đội được hình thành trong những năm tháng gian khổ nhất vẫn là điểm tựa để họ tìm đến nhau, sẻ chia và động viên nhau trong cuộc sống hôm nay. Chiếc xe trở về sau một ngày ý nghĩa. Những kỷ vật lại được cất vào chiếc hòm tôn. Những bông hoa dại rồi sẽ úa tàn, nhưng nghĩa tình của người lính Trường Sơn vẫn còn đó. Như lời thơ của Đại tá Vi Văn Định:

“Những cô gái Trường Sơn đẹp tựa trăng rằm

Bao kỷ niệm về Trường Sơn một thời chống Mỹ

Rất đỗi tự hào với bao điều trân quý

Tổ quốc gọi tên mình - Nữ chiến sĩ Trường Sơn”.

Khánh Duy