Điểm tựa tâm linh giữa lòng đô thị

Giữa nhịp sống đô thị sôi động của phường Vĩnh Phúc vẫn hiện hữu một không gian lắng đọng, trầm mặc - đó chính là chùa Sơn Cao. Không phô trương về quy mô, không ồn ào bởi dòng người tấp nập, ngôi chùa tồn tại như một mạch ngầm văn hóa, bền bỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người dân qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy phát triển và đô thị hóa mạnh mẽ, chùa Sơn Cao không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là biểu tượng của ký ức cộng đồng, nơi kết nối quá khứ và hiện tại bằng những giá trị văn hóa, tâm linh bền vững.

Chùa Sơn Cao nằm yên bình giữa khu dân cư phường Vĩnh Phúc, một khoảng lặng hiếm hoi giữa nhịp sống đô thị.

Theo tư liệu địa phương và lời kể của các bậc cao niên, chùa Sơn Cao được hình thành từ sớm, gắn với quá trình định cư, lập làng của cư dân Việt cổ trên vùng đất Vĩnh Phúc ngày nay.

Chùa Sơn Cao mang dáng dấp kiến trúc truyền thống của chùa làng Bắc Bộ, với bố cục hài hòa, gọn gàng. Mái chùa cong nhẹ, phủ màu thời gian; các hạng mục như tiền đường, hậu cung, nhà thờ Tổ được sắp xếp trang nghiêm, mộc mạc.

Không cầu kỳ trong trang trí, nhưng mỗi chi tiết kiến trúc, mỗi pho tượng thờ đều toát lên vẻ tĩnh tại, từ bi, phản ánh triết lý “hòa mình” của Phật giáo trong đời sống người Việt. Chính sự giản dị ấy tạo nên sức hút đặc biệt, khiến người đến chùa dễ tìm được sự an yên giữa bộn bề lo toan thường nhật.

Đối với người dân phường Vĩnh Phúc, chùa Sơn Cao không chỉ là nơi lễ Phật ngày rằm, mùng một hay các dịp lễ lớn như Phật Đản, Vu Lan, mà còn là điểm tựa tinh thần trong những thời khắc quan trọng của đời sống. Từ việc cầu an, cầu phúc, cầu học hành thi cử, đến những nghi lễ tưởng niệm, tri ân tổ tiên, người dân đều tìm về chùa với tâm thế thành kính.

Tiếng chuông chùa ngân vang mỗi sớm, mỗi chiều như một nhịp đập quen thuộc, góp phần điều hòa đời sống tinh thần trong khu dân cư. Nhiều người dân vẫn giữ thói quen đi chùa Sơn Cao đầu năm, ngày rằm hay những dịp gia đình có việc lớn đã trở thành nếp sinh hoạt văn hóa không thể thiếu.

Mái chùa Sơn Cao cong nhẹ, mang đậm dấu ấn kiến trúc chùa làng Bắc Bộ truyền thống.

Một trong những điểm làm nên giá trị riêng có của chùa Sơn Cao chính là hệ thống di tích, hiện vật cổ vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn qua thời gian. Nổi bật là tháp Tổ, công trình đã hiện diện tại chùa hơn 100 năm, gắn với dấu tích tu hành của các bậc cao tăng tiền bối. Dù đã được kiến tạo, tu bổ lại cách đây 27 năm, nhưng tháp Tổ vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, trầm mặc, trở thành biểu tượng thiêng liêng về sự tiếp nối của dòng mạch Phật giáo nơi đây.

Đặc biệt, tượng Phổ Hiền Thánh Tăng được tạo tác hoàn toàn bằng đất nung, chất liệu truyền thống hiếm gặp trong bối cảnh nhiều ngôi chùa hiện nay đã thay thế bằng tượng đúc công nghiệp. Không chỉ vậy, điện Tam Bảo của chùa vẫn bảo tồn được hệ thống tượng thờ bằng đất nung, mang đậm dấu ấn nghệ thuật dân gian và tinh thần Phật giáo, phản ánh trình độ tạo tác và quan niệm thẩm mỹ của cha ông xưa.

Bên cạnh đó, giếng cổ trong khuôn viên chùa, có niên đại hàng trăm năm, vẫn còn hiện hữu như một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử, gắn bó với sinh hoạt tín ngưỡng và đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ. Những yếu tố này không chỉ làm nên chiều sâu văn hóa cho chùa Sơn Cao, mà còn khẳng định giá trị của một không gian tâm linh cổ truyền giữa lòng đô thị đang không ngừng biến đổi.

Trong bối cảnh phường Vĩnh Phúc ngày càng phát triển theo hướng đô thị, quỹ đất thu hẹp, không gian văn hóa truyền thống đứng trước nhiều thách thức, việc gìn giữ chùa Sơn Cao càng trở nên cấp thiết. Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, sự đóng góp của tăng ni, phật tử và Nhân dân, chùa Sơn Cao đã được tu bổ, tôn tạo theo hướng giữ gìn giá trị gốc, hạn chế bê tông hóa, đảm bảo hài hòa giữa kiến trúc, cảnh quan và không gian sinh hoạt cộng đồng. Bên cạnh chức năng tín ngưỡng, chùa Sơn Cao còn là nơi lan tỏa những giá trị đạo đức truyền thống như hiếu nghĩa, nhân ái, hướng thiện.

Thông qua các hoạt động lễ nghi, sinh hoạt Phật giáo, nhiều người được tiếp cận, hiểu hơn về văn hóa dân tộc, về lối sống nhân văn, lành mạnh. Chùa cũng là nơi diễn ra các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, góp phần sẻ chia khó khăn với những hoàn cảnh kém may mắn trên địa bàn, qua đó củng cố tinh thần đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng dân cư.

Không gian thờ tự trang nghiêm, mộc mạc bên trong chùa Sơn Cao, nơi người dân tìm về sự an yên, tĩnh tại.

Giữa dòng chảy hiện đại, việc bảo tồn và phát huy giá trị chùa Sơn Cao chính là minh chứng sống động cho sự giao hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa nhịp sống mới và chiều sâu văn hóa.

Hoàng Thủy