“Hạ tầng mềm” cho phát triển khu công nghiệp

Hàng trăm nghìn công nhân, lao động (CNLĐ) đang làm việc trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp (KCN, CCN) không chỉ là con số về quy mô nhân lực, mà còn là bài toán cho sự phát triển chung của các KCN, CCN trên địa bàn tỉnh. Nếu đời sống người lao động (NLĐ) không được bảo đảm, mọi nỗ lực thu hút đầu tư hay mở rộng sản xuất đều khó giữ được độ bền. Từ tiền lương, bữa ăn ca, chỗ ở, đến những chương trình phúc lợi khác như: Tết Nguyên đán, Tháng Công nhân, nghỉ mát..., các chính sách tưởng như rất đời thường ấy đang góp phần hình thành một “hạ tầng mềm” - nơi NLĐ yên tâm gắn bó, doanh nghiệp giữ được nhịp sản xuất ổn định và địa phương tạo dựng được niềm tin với nhà đầu tư dài hạn.

Lãnh đạo Liên đoàn Lao độngtỉnh trao quà Tết tặng công nhân, người lao động.

Đời sống ổn định - sản xuất bền vững

Trong số gần 349 nghìn CNLĐ đang làm việc tại các KCN, CCN của tỉnh, có hơn 329 nghìn người trực tiếp tham gia sản xuất - kinh doanh, đời sống của lực lượng này không còn là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà đã trở thành yếu tố quyết định đến sự ổn định và sức bền của toàn bộ khu vực công nghiệp. Thực tế cho thấy, khi thu nhập và các điều kiện sống cơ bản được bảo đảm, NLĐ yên tâm gắn bó; khi đời sống bấp bênh, mọi kế hoạch mở rộng sản xuất đều đứng trước nguy cơ đứt gãy.

Những năm gần đây, cùng với cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, việc thực hiện chính sách tiền lương, bảo hiểm cho NLĐ tại các KCN, CCN được triển khai đồng bộ hơn. Các đợt điều chỉnh lương tối thiểu vùng được doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc, giúp thu nhập bình quân của công nhân duy trì xu hướng tăng. Hiện nay, thu nhập bình quân của CNLĐ trên địa bàn tỉnh đạt 7,1 triệu đồng/người/tháng, tăng 1,1 triệu đồng so với mức bình quân chung của ba tỉnh trước sáp nhập (năm 2023) - một con số không chỉ mang ý nghĩa thống kê, mà phản ánh trực tiếp sự cải thiện đời sống hằng ngày của NLĐ.

Thu nhập ổn định là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Những nhu cầu thiết yếu khác của công nhân đang được quan tâm thực chất hơn, đặc biệt là bài toán chỗ ở - “nút thắt” lớn nhất tại các KCN. Trên địa bàn tỉnh, hàng chục dự án nhà ở xã hội dành cho công nhân đã được phê duyệt, nhiều dự án đang triển khai, từng bước tháo gỡ áp lực “an cư” cho NLĐ.

Ở một góc rất đời thường khác, bữa ăn ca - yếu tố gắn trực tiếp với sức khỏe và năng suất lao động cũng được nâng chất rõ rệt. Đến hết tháng 10/2025, đã có 1.102 doanh nghiệp hỗ trợ bữa ăn ca từ 15.000 đồng/suất trở lên, chiếm 92,4% số doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn; trong đó, 936 doanh nghiệp hỗ trợ mức từ 18.000 đồng/suất trở lên. Những con số ấy cho thấy một sự chuyển biến quan trọng trong nhận thức: Chăm lo bữa ăn không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà là đầu tư trực tiếp cho chất lượng nguồn nhân lực.

Cùng với đó, chất lượng nguồn lao động tiếp tục được nâng lên. Tỷ lệ lao động qua đào tạo và truyền nghề đạt 70,7%; cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Đây là nền tảng để công nhân thích ứng với yêu cầu sản xuất mới, đồng thời giúp doanh nghiệp ổn định lực lượng lao động trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Từ thu nhập, chỗ ở đến bữa ăn ca và đào tạo nghề, những chính sách cụ thể, rất gần với đời sống ấy đang tạo nên lớp nền vững chắc cho các KCN, CCN. Khi đời sống NLĐ được bảo đảm từng bước, nhịp sản xuất được giữ ổn định - đó cũng là tiền đề để Phú Thọ hướng tới tăng trưởng dài hạn, không chỉ bằng số lượng dự án, mà bằng chất lượng nguồn nhân lực gắn bó với địa phương.

Công đoàn - điểm tựa của quan hệ lao động

Thực tế tại các KCN, CCN cho thấy, nơi nào tiếng nói của NLĐ được lắng nghe kịp thời, thì nơi đó nhịp sản xuất ít bị xáo trộn.

Những năm gần đây, điều kiện và môi trường làm việc tại doanh nghiệp từng bước được cải thiện, công tác an toàn, vệ sinh lao động được quan tâm đúng mức hơn. Quan hệ lao động vì thế có nhiều chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2023-2025, toàn tỉnh chỉ xảy ra 8 cuộc ngừng việc tập thể tại 8 doanh nghiệp, giảm rất sâu so với 50 cuộc ngừng việc trong giai đoạn 2018-2022. Con số này phản ánh rõ vai trò điều tiết, vào cuộc kịp thời của tổ chức Công đoàn khi phát sinh vướng mắc về quyền lợi NLĐ.

Ở những thời điểm nhạy cảm, Công đoàn không đứng ngoài. Việc phối hợp với cơ quan chức năng, đối thoại trực tiếp với người sử dụng lao động để giải quyết kịp thời các kiến nghị chính đáng đã giúp nhiều vụ việc được tháo gỡ ngay từ cơ sở, giữ ổn định sản xuất và an ninh trật tự tại KCN.

Song song với xử lý tình huống, hoạt động chăm lo đời sống tinh thần cho đoàn viên, NLĐ được triển khai bằng nhiều cách làm cụ thể. Chương trình “Tết sum vầy” trở thành điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp cuối năm. Giai đoạn 2023-2025, các cấp Công đoàn trong tỉnh đã thăm hỏi, hỗ trợ hơn 1 triệu lượt đoàn viên, NLĐ, với tổng kinh phí trên 378 tỷ đồng. Riêng dịp Tết Nguyên đán, hàng nghìn suất quà, phiếu mua hàng 0 đồng, chợ Tết trực tiếp và trực tuyến đã đến tay công nhân, giúp nhiều gia đình giảm bớt áp lực khi năm mới cận kề.

Tháng Công nhân hằng năm tiếp tục là dịp để Công đoàn hướng mạnh về cơ sở. Hơn 25.000 lượt đoàn viên, NLĐ có hoàn cảnh khó khăn được thăm hỏi, hỗ trợ; hàng trăm “Bữa cơm Công đoàn” được tổ chức ngay tại doanh nghiệp không chỉ cải thiện chất lượng bữa ăn mà còn tạo không gian sẻ chia, gắn kết giữa NLĐ với tổ chức đại diện của mình.

Ở những chương trình mang tính lâu dài, các mô hình “Phúc lợi cho đoàn viên Công đoàn”, “Mái ấm Công đoàn”, Quỹ trợ vốn, Vốn vay giải quyết việc làm tiếp tục phát huy hiệu quả. Hàng chục nghìn lượt đoàn viên được hưởng lợi từ các thỏa thuận ưu đãi; nhiều mái nhà được xây mới, sửa sang, giúp công nhân từng bước ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó với doanh nghiệp và địa phương.

Như chia sẻ của Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Hà Đức Quảng, tăng cường đối thoại từ sớm, từ cơ sở chính là cách hạn chế mâu thuẫn phát sinh, xây dựng quan hệ lao động hài hòa - yếu tố then chốt để KCN, CCN phát triển ổn định và lâu dài.

Thực tiễn từ Phú Thọ cho thấy, chăm lo đời sống công nhân không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà đã trở thành một lựa chọn phát triển mang tính chiến lược. Khi “hạ tầng mềm” ấy được bồi đắp đủ vững, tăng trưởng không chỉ được đo bằng số nhà xưởng hay dự án mới, mà bằng chất lượng của nguồn nhân lực - những con người đang trực tiếp làm nên sức bền cho các KCN, CCN hôm nay và mai sau.

Hương Giang