Khi cán bộ xã “học lại” để phục vụ dân

Sau sáp nhập tỉnh, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của các xã, phường trên địa bàn tỉnh, hình ảnh dễ bắt gặp nhất là cán bộ vừa tiếp nhận hồ sơ cho người dân, vừa tranh thủ trao đổi nghiệp vụ, cập nhật quy trình xử lý trên máy tính hoặc tìm hiểu những phần mềm mới được đưa vào vận hành.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính quyền cơ sở bước vào một giai đoạn vận hành hoàn toàn mới. Cùng với sự thay đổi về địa giới, quy mô dân số và khối lượng công việc, đội ngũ cán bộ cơ sở cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ về tư duy, kỹ năng và phương thức làm việc.

Lãnh đạo phường Vĩnh Phúc họp bàn triển khai các biện pháp xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ.

Đằng sau những chuyển động của cải cách hành chính là một cuộc “học lại” thầm lặng nhưng đầy áp lực của đội ngũ cán bộ cấp xã. Trước đây, nhiều công việc ở cấp xã chủ yếu được xử lý theo phương thức truyền thống. Hồ sơ giấy chiếm tỷ lệ lớn, dữ liệu còn phân tán, việc trao đổi thông tin giữa các cơ quan chủ yếu thực hiện trực tiếp hoặc thông qua văn bản giấy.

Tuy nhiên, cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu xây dựng chính quyền số, phần lớn quy trình hiện nay đã được chuyển lên môi trường điện tử. Hồ sơ được số hóa, văn bản được ký số, dữ liệu được liên thông và nhiều thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến. Điều đó đồng nghĩa với việc cán bộ cơ sở không chỉ nắm vững chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải thành thạo công nghệ.

Đồng chí Nguyễn Bá Thủy - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Sơn Đông cho biết: Nhiều phần mềm chuyên ngành trước đây chưa từng sử dụng nên cán bộ phải tự học mỗi ngày. Có thời điểm vừa làm vừa nghiên cứu tài liệu hướng dẫn để kịp xử lý công việc cho người dân. Nếu không cập nhật kiến thức mới sẽ rất khó hoàn thành nhiệm vụ.

Áp lực càng lớn hơn đối với đội ngũ cán bộ có tuổi đời cao. Những thao tác như xử lý hồ sơ trực tuyến, ký số, quản lý dữ liệu điện tử hay khai thác các hệ thống thông tin dùng chung vốn không phải là thế mạnh của nhiều người. Thế nhưng yêu cầu công việc không cho phép chậm lại.

Trong khi đó, sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô quản lý ở nhiều địa phương tăng lên đáng kể. Một số cán bộ phải đảm nhận thêm nhiều lĩnh vực hoặc phụ trách địa bàn rộng hơn trước. Khối lượng công việc tăng nhưng yêu cầu về chất lượng phục vụ người dân ngày càng cao.

Đồng chí Nguyễn Thị Lương - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Vĩnh Phúc chia sẻ: Trước đây phụ trách lĩnh vực văn hóa của địa phương, nay ở cương vị mới phải đảm trách thêm nhiều lĩnh vực như khuyến nông, khuyến ngư, quản lý chợ... Điều đó đòi hỏi bản thân phải nỗ lực nhiều hơn cả về thời gian, tinh thần, sức lực và trách nhiệm. Với những lĩnh vực chưa từng kinh qua, cách duy nhất là tự học, tự tìm hiểu để có đủ kiến thức phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và triển khai nhiệm vụ.

Tỉnh Phú Thọ đã và đang đi đúng hướng trong việc mang lại tối đa sự hài lòng cho người dân thông qua các hình thức chăm sóc và phục vụ Nhân dân.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, việc tinh gọn bộ máy hành chính đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, giảm tầng nấc trung gian và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi cán bộ cơ sở phải thích ứng nhanh hơn, chủ động hơn và chuyên nghiệp hơn.

Nếu như trước đây, nhiều người dân thường quen với cảnh đi lại nhiều lần để hoàn thiện hồ sơ thì nay cách làm việc ở bộ phận hành chính công đã có những thay đổi rõ rệt.

Tại nhiều địa phương, cán bộ không còn chỉ ngồi chờ người dân đến làm thủ tục mà chủ động hướng dẫn ngay từ đầu, hỗ trợ kê khai hồ sơ điện tử, giải thích quy trình thực hiện và theo dõi tiến độ xử lý trên hệ thống.

Nhiều nơi còn thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng, huy động đoàn viên thanh niên hỗ trợ người cao tuổi, người ít tiếp cận công nghệ thực hiện các thủ tục trực tuyến.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Thạch - Phó Chánh Văn phòng UBND xã Tam Hồng, nguyên cán bộ chuyên trách tiếp dân của UBND huyện Yên Lạc (cũ) cho biết: Yêu cầu hiện nay không đơn thuần là giải quyết thủ tục nhanh hơn mà còn phải phục vụ người dân tốt hơn. Cải cách hành chính thực chất là thay đổi tư duy từ quản lý sang phục vụ.

Sự thay đổi ấy được thể hiện từ những việc rất nhỏ như thái độ tiếp dân, cách hướng dẫn hồ sơ, khả năng giải thích quy định pháp luật dễ hiểu cho đến tinh thần đồng hành cùng người dân trong quá trình giải quyết công việc.

Nhiều cán bộ trẻ hiện nay cũng chủ động tự học thêm kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống và kỹ năng ứng dụng công nghệ. Bởi trong môi trường hành chính hiện đại, kiến thức chuyên môn thôi là chưa đủ.

Ở nhiều địa phương, các lớp tập huấn chuyển đổi số, bồi dưỡng kỹ năng số và cập nhật quy trình nghiệp vụ mới được tổ chức thường xuyên. Một số nơi còn triển khai mô hình “bình dân học vụ số”, không chỉ dành cho người dân mà còn trở thành môi trường học tập hiệu quả cho chính đội ngũ cán bộ cơ sở.

Nhìn từ thực tế vận hành bộ máy hiện nay có thể thấy, cải cách hành chính không đơn thuần là sắp xếp lại tổ chức hay tinh giản đầu mối. Điều quan trọng hơn nằm ở sự thay đổi trong cách vận hành của chính quyền cơ sở.

Khi người dân ngày càng có nhiều điều kiện tiếp cận thông tin, yêu cầu về chất lượng dịch vụ công cũng ngày càng cao hơn. Mỗi hồ sơ giải quyết chậm, mỗi phản ánh chưa được xử lý kịp thời hay mỗi thao tác thiếu chính xác trên hệ thống điện tử đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người dân đối với bộ máy hành chính.

Chính vì vậy, quá trình “học lại” của đội ngũ cán bộ cơ sở hôm nay không đơn thuần là học sử dụng một phần mềm hay làm quen một quy trình mới. Đó còn là quá trình thay đổi tư duy quản trị, nâng cao tinh thần trách nhiệm và xây dựng văn hóa phục vụ Nhân dân.

Sự thay đổi ấy không dễ dàng, nhất là trong bối cảnh yêu cầu công việc ngày càng lớn trong khi nguồn nhân lực ở cơ sở vẫn còn nhiều khó khăn. Nhưng chính từ những áp lực ấy, một đội ngũ cán bộ năng động hơn, chuyên nghiệp hơn và gần dân hơn đang từng bước được hình thành.

Có thể những chuyển biến chưa thể nhìn thấy ngay trong ngày một ngày hai. Song phía sau mỗi thao tác trên hệ thống điện tử, mỗi buổi tập huấn nghiệp vụ hay mỗi giờ tự học của cán bộ cơ sở là những nỗ lực âm thầm để bộ máy chính quyền vận hành hiệu quả hơn.

Và chính cuộc “học lại” ấy đang góp phần tạo nên nền tảng quan trọng cho một nền hành chính hiện đại, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Đó cũng là đích đến của cải cách hành chính trong giai đoạn phát triển mới, khi mọi đổi mới cuối cùng đều hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ Nhân dân ngày một tốt hơn.

Quang Nam