Khi giáo dục trở thành mệnh lệnh phát triển

Ngay sau khi Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025, giáo dục và đào tạo không còn là một lĩnh vực “đi cùng” mà đã trở thành một trục phát triển trung tâm, gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của các địa phương. Tại Phú Thọ, tinh thần đó không dừng lại ở quán triệt mà đang dần chuyển hóa thành hành động cụ thể, với những con số và kết quả bước đầu cho thấy một hướng đi rõ ràng, bài bản.

Từ định hướng đến hành động

Một trong những điểm đáng chú ý là cách triển khai Nghị quyết 71 tại Phú Thọ đã đi khá nhanh từ “học tập” sang “thực thi”. Chỉ trong thời gian ngắn sau khi ban hành, toàn ngành giáo dục đã tổ chức quán triệt với quy mô lớn, thu hút trên 60.000 cán bộ quản lý, giáo viên của gần 2.000 cơ sở giáo dục tham gia, kết nối đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở.

Cô trò trường THPT Nguyễn Viết Xuân (xã Vĩnh Hưng) thi đua dạy tốt, học tốt.

Quan trọng hơn, 100% cơ sở giáo dục đã đưa nội dung nghị quyết vào sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên môn và hoạt động quản lý hằng ngày, tạo nên sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức. Việc quán triệt đang gắn trực tiếp với nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị, từng cấp học.

Trên nền tảng đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu ban hành chương trình hành động của Tỉnh ủy; đồng thời cụ thể hóa bằng nhiều kế hoạch, đề án gắn với các lĩnh vực then chốt như phát triển đội ngũ, chuyển đổi số, đầu tư cơ sở vật chất và sắp xếp mạng lưới trường lớp.

Cách làm này cho thấy rõ một sự thay đổi trong tư duy điều hành, nghị quyết không chỉ để học mà phải tạo ra sản phẩm cụ thể, có thể kiểm đếm và đánh giá.

Nếu chỉ nhìn vào định hướng, khó thấy hết mức độ chuyển động. Nhưng qua những con số cụ thể, bức tranh giáo dục Phú Thọ đang hiện lên rõ nét hơn.

Năm 2025, tổng kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục ước đạt khoảng 527 tỷ đồng, cho thấy sự ưu tiên nguồn lực khá rõ ràng. 100% đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc đã được phê duyệt phương án tự chủ, từng bước nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và tính chủ động trong vận hành.

Ở góc độ đội ngũ, việc tuyển dụng 1.334 giáo viên, nhân viên đã góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt sau sáp nhập; đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ trong giai đoạn tới. Đây là yếu tố then chốt, bởi mọi cải cách giáo dục nếu không bắt đầu từ con người sẽ rất khó đi đến đích.

Chuyển đổi số cũng đang trở thành một trụ cột quan trọng. Đến nay, 100% trường học trong tỉnh đã kết nối Internet, toàn ngành cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu dùng chung, 100% trường triển khai tuyển sinh trực tuyến và trên 30% cơ sở giáo dục đã ứng dụng quản trị trên nền tảng số.

Những con số này cho thấy quá trình số hóa không còn là thử nghiệm mà đã bước sang giai đoạn triển khai thực chất.

Sự gần gũi, hòa đồng và thường xuyên tương tác giữa giáo viên và học sinh giúp chất lượng giáo dục của Trường THCS Tam Hợp (xã Bình Nguyên) không ngừng được nâng cao.

Đặc biệt, giáo dục mũi nhọn tiếp tục giữ vị thế với kết quả xếp thứ 3/34 tỉnh, thành về học sinh giỏi quốc gia, vượt mục tiêu đề ra; có học sinh tham gia đội tuyển Olympic và đạt giải khoa học kỹ thuật cấp quốc gia. Đây không chỉ là thành tích, mà còn là chỉ dấu cho thấy chất lượng giáo dục của tỉnh đang được nâng lên theo chiều sâu.

Hướng mạnh sang giáo dục phục vụ phát triển

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trịnh Thế Truyền, điểm đột phá lớn nhất là sự thay đổi trong cách nhìn về giáo dục của Phú Thọ. Nếu trước đây, mục tiêu chủ yếu là phổ cập và nâng cao dân trí, thì nay giáo dục được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với phát triển kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế.

Tỉnh đã xây dựng các đề án lớn như đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp trọng điểm, định hướng nâng cấp Trường Đại học Hùng Vương, hình thành các cơ sở đào tạo chất lượng cao gắn với nhu cầu thị trường lao động.

Song song với đó là mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 24%, trong đó nhóm ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ chiếm tối thiểu 35%.

Những định hướng này cho thấy giáo dục không còn đứng độc lập mà đã trở thành đầu vào chiến lược của phát triển kinh tế - xã hội, là mệnh lệnh phát triển chứ không chỉ là một nhiệm vụ ngành.

Vượt qua điểm nghẽn

Dù vậy, thực tiễn cũng đặt ra không ít thách thức. Báo cáo mới nhất của ngành Giáo dục Phú Thọ về tình hình thực hiện Nghị quyết 71 đã thẳng thắn chỉ rõ một số nhiệm vụ triển khai chưa tạo chuyển biến rõ nét; công tác kiểm tra, giám sát ở một số nơi còn thiếu chiều sâu; việc tổ chức thực hiện ở cơ sở có lúc còn lúng túng, thiếu đồng bộ...

Nguồn lực vẫn là bài toán lớn, nhất là ở khu vực miền núi, vùng khó khăn. Trong khi đó, yêu cầu đổi mới lại mang tính toàn diện, từ chương trình, phương pháp đến quản trị và hạ tầng. Nếu không có bước đi phù hợp, rất dễ rơi vào tình trạng đổi mới nửa vời.

Đặc biệt, nguy cơ hình thức hóa nghị quyết vẫn luôn hiện hữu nếu thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả một cách thực chất. Đây là điểm mấu chốt quyết định việc nghị quyết có thực sự đi vào cuộc sống hay không.

Điểm tích cực là ngành đã nhận diện khá rõ những nút thắt và đang từng bước tháo gỡ bằng cách làm bài bản, có trọng tâm. Việc gắn triển khai Nghị quyết 71 với chuyển đổi số, cải cách hành chính và phát triển nguồn nhân lực cho thấy một tư duy điều hành đang thay đổi theo hướng hiện đại, thực chất hơn.

Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực ngày càng gay gắt, địa phương nào tạo được đột phá trong giáo dục, địa phương đó sẽ nắm lợi thế phát triển dài hạn. Với những bước đi bài bản như hiện nay, Phú Thọ đang dần chuyển hóa nghị quyết thành hành động, biến giáo dục thành động lực nội sinh cho tăng trưởng.

Khi những con số không chỉ dừng lại trên báo cáo mà tiếp tục được hiện thực hóa trong từng lớp học, từng nhà trường, thì đó cũng là lúc Nghị quyết 71 thực sự “sống” trong đời sống phát triển của địa phương.

Quang Nam