Để câu Xoan Đất Tổ trường tồn trong dòng chảy hội nhập

Kỳ 2: Để di sản trở thành tài sản

Không dừng lại ở việc bảo tồn, Hát Xoan Phú Thọ đang được “đánh thức” như một tài sản văn hóa có giá trị trong phát triển kinh tế - xã hội. Từ việc phục dựng không gian diễn xướng, tổ chức biểu diễn phục vụ du khách, đến xây dựng các sản phẩm trải nghiệm đã giúp di sản lan toả trong đời sống cộng đồng và trở thành điểm nhấn du lịch đặc trưng của Đất Tổ. Cùng với đó, việc đẩy mạnh truyền thông số, quảng bá đa ngôn ngữ, lồng ghép Hát Xoan trong các hoạt động đối ngoại đã mở ra cơ hội đưa di sản vươn ra thế giới, trở thành “tài sản mềm”, góp phần quảng bá hình ảnh, con người Phú Thọ trong thời kỳ hội nhập.

Phát huy giá trị di sản Hát Xoan Phú Thọ gắn với du lịch

Nhằm tuyên truyền, quảng bá di sản Hát Xoan đến gần hơn với công chúng, 5 năm qua, Trung tâm thông tin xúc tiến du lịch (Sở VH-TT&DL) đã hỗ trợ 50 đơn vị truyền thông và sản xuất MV “Xoan cổ Phú Thọ - Bỏ bộ”, hỗ trợ gần 20 đoàn Famtrip, Presstrip khảo sát sản phẩm, quay phim, quảng bá hát Xoan tại các điểm di tích lịch sử gắn với di sản văn hóa Hát Xoan Phú Thọ trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, hướng dẫn 108 đoàn khách quốc tế với hơn 1.800 lượt khách quốc tế, 847 đoàn với gần 40 nghìn lượt khách nội địa tham quan và thưởng thức chương trình “Hát Xoan làng cổ” tại Hùng Lô (phường Vân Phú). Đơn vị đã phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành lớn (Vietravel, Saigontourist, Hanoitourist...) đưa “Hát Xoan làng cổ” vào các chương trình tour, được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đối tượng học sinh, sinh viên, khách đoàn và khách quốc tế quan tâm đến văn hóa truyền thống Việt Nam.

Đồng chí Lê Thị Xuân Hương - Phó Giám đốc Trung tâm thông tin xúc tiến du lịch khẳng định: “Việc các doanh nghiệp lữ hành tích cực khai thác sản phẩm du lịch Hát Xoan làng cổ đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch văn hóa của tỉnh, đồng thời thúc đẩy quảng bá di sản Hát Xoan trở thành điểm nhấn đặc sắc trong hành trình du lịch về miền Đất Tổ”.

Du khách quốc tế trải nghiệm sản phẩm “Hát Xoan làng cổ” tại đình Hùng Lô, phường Vân Phú.

Cùng với “Hát Xoan Làng cổ”, chương trình du lịch “Tour đêm Đền Hùng”, chương trình biểu diễn “Văn hóa Hùng Vương”, “Hùng Vương truyện cổ”, “Đêm Di sản” phục vụ khách du lịch tại Nhà biểu diễn nghệ thuật, múa rối nước - Khu di tích lịch sử Đền Hùng; tour du lịch liên tỉnh vòng cung Tây Bắc “Về miền Đất Tổ - Cội nguồn dân tộc” kết nối các địa phương từ TP. Hồ Chí Minh đến Hà Giang... đã trở thu hút đông đảo khách du lịch trong nước và quốc tế. Các chương trình du lịch được thiết kế kết hợp trình diễn Hát Xoan, giới thiệu văn hóa ẩm thực, trò chơi dân gian, sản phẩm làng nghề...

Những năm qua, các địa phương trong tỉnh cũng chú trọng xây dựng mô hình du lịch học đường gắn với di sản Hát Xoan, tổ chức cho học sinh, sinh viên tham gia tìm hiểu, trải nghiệm di sản tại các điểm di tích văn hóa: Miếu Lãi Lèn, đình Hùng Lô..., qua đó góp phần giáo dục truyền thống và quảng bá di sản tới thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, việc tổ chức không gian trình diễn và khu trưng bày sản phẩm tại các điểm di tích gắn với phường Xoan gốc phục vụ khách du lịch, đảm bảo hài hòa giữa yếu tố bảo tồn di sản và phát triển du lịch cộng đồng. Đặc biệt, việc hướng dẫn, hỗ trợ các phường Xoan xây dựng sản phẩm trải nghiệm du lịch có yếu tố tương tác như: Tham gia biểu diễn, học hát, tìm hiểu tích Xoan, trải nghiệm trang phục biểu diễn, trò chơi dân gian, qua đó tạo điểm nhấn du lịch văn hóa hấp dẫn.

Quảng bá Hát Xoan đến với bạn bè quốc tế

Mỗi làn điệu Hát Xoan cất lên đều mang theo âm hưởng thiêng liêng của vùng Đất cội nguồn, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn bè quốc tế, kiều bào và những người yêu mến văn hóa Việt Nam. Qua đó, hình ảnh “Phú Thọ - Đất Tổ Hùng Vương, cội nguồn dân tộc Việt Nam” ngày càng được lan tỏa sâu rộng, góp phần tôn vinh con người và bản sắc văn hóa Phú Thọ trên trường quốc tế.

Thời gian qua, Sở Ngoại vụ đã phối hợp chặt chẽ với Sở VH-TT&DL đưa Hát Xoan vào biểu diễn tại các hoạt động đối ngoại quan trọng của tỉnh. Hát Xoan được giới thiệu, lan tỏa trên các nền tảng như cổng thông tin điện tử của tỉnh, Trang thông tin điện tử của Sở Ngoại vụ, fanpage “Phu Tho and The World”, Bản tin đối ngoại song ngữ Việt - Anh.

Cơ quan Ngoại vụ cũng đã phối hợp với các cơ quan báo chí trong và ngoài tỉnh, cùng các Đại sứ quán, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài, để lan tỏa hình ảnh Hát Xoan tới bạn bè quốc tế. Nhiều ấn phẩm, video song ngữ được phát hành giúp người xem không chỉ được thưởng thức làn điệu Xoan mượt mà, sâu lắng, mà còn cảm nhận được tình người, lòng mến khách và niềm tự hào văn hóa của người dân Phú Thọ.

Hát Xoan đã trở thành “thương hiệu văn hóa đối ngoại” được giới thiệu trong hầu hết các chương trình hợp tác quốc tế, xúc tiến đầu tư, du lịch của tỉnh. Qua đó khẳng định hoạt động đối ngoại đã góp phần quan trọng trong việc đưa Hát Xoan từ không gian làng quê Việt trở thành “sứ giả văn hóa” của Đất Tổ trên trường quốc tế.

Thế hệ trẻ trên quê hương Đất Tổ tích cực tham gia biểu diễn Hát Xoan phục vụ các sự kiện quan trọng của tỉnh, góp phần quảng bá, phát huy giá trị di sản.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhiều giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ bị mai một. Chính quyền và cộng đồng người dân Phú Thọ nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hóa chính là gìn giữ một phần giá trị lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc.

Thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá di sản; phát huy giá trị Hát Xoan gắn với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong phát triển du lịch, dịch vụ; nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, cần hoàn thiện chính sách đãi ngộ nghệ nhân; tăng cường nguồn lực từ ngân sách và xã hội hóa; duy trì hoạt động truyền dạy, nhất là đối với lớp nghệ nhân kế cận, nhằm bảo đảm tính kế thừa bền vững của di sản.

Từ một loại hình dân ca gắn bó với đình làng, Hát Xoan Phú Thọ đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Hát Xoan là quá trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành và cộng đồng. Đây không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết mà còn là trách nhiệm đối với tương lai của văn hóa dân tộc. Từ đó, Hát Xoan không chỉ được bảo tồn mà còn phát triển, trở thành một phần không thể thiếu trong các sản phẩm du lịch văn hóa của tỉnh, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Hồng Nhung