Lấy mẫu hài cốt liệt sĩ: Chính xác, an toàn, trang nghiêm

Hiện nay, Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang tập trung triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các phần mộ chưa xác định được thông tin ở các nghĩa trang liệt sĩ để phục vụ giám định ADN. Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đòi hỏi sự chính xác, chặt chẽ và trang nghiêm trong từng khâu, góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, gia đình liệt sĩ và thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Từ đầu tháng 6, Nghĩa trang liệt sĩ Phù Ninh (xã Phù Ninh), Nghĩa trang liệt sĩ Thái Bình (phường Thống Nhất) và Nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Đan (xã Hoàng An) được lựa chọn làm điểm để tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ. Đây là bước triển khai trước nhằm kiểm tra quy trình, đánh giá hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng, đồng thời rút kinh nghiệm trước khi tổ chức thực hiện đồng loạt trên phạm vi toàn tỉnh.

Lực lượng lấy mẫu chụp ảnh, tạo mã định danh đối với hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu.

Nghĩa trang liệt sĩ Phù Ninh hiện có 106 phần mộ liệt sĩ; trong đó 36 phần mộ chưa xác định được thông tin càn được lấy mẫu. Trước khi tiến hành lấy mẫu, các lực lượng tham gia được quán triệt, hướng dẫn thống nhất quy trình khai quật, lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ; đồng thời được tập huấn về cập nhật, quản lý và số hóa dữ liệu trên phần mềm chuyên dụng phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ. Qua đó, bảo đảm các bước thực hiện thống nhất, đúng quy định và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng.

Thực hành chụp ảnh, chuẩn bị đưa hài cốt sau khi lấy mẫu về vị trí ban đầu, thực hiện khôi phục mộ theo quy định.

Ngay sau lễ dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, các đại biểu trực tiếp theo dõi quy trình lấy mẫu, bàn giao và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ với 8 bước gồm: Thiết lập vị trí lấy mẫu; xác định phần mộ; tiếp cận hài cốt; ra quyết định lấy mẫu; tạo mã định danh; thực hành lấy mẫu; đóng gói, niêm phong; hoàn thiện hồ sơ và kết thúc quy trình. Việc tổ chức làm điểm giúp các đơn vị, địa phương và cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ có điều kiện quan sát, học tập, rút kinh nghiệm, bảo đảm quá trình triển khai sau này được chặt chẽ, tỉ mỉ và không để xảy ra sai sót.

Trong quá trình thực hiện, không khí làm việc tại các nghĩa trang diễn ra khẩn trương nhưng trang nghiêm. Trước từng phần mộ, cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia đều thao tác cẩn trọng, tỉ mỉ. Mỗi công đoạn từ khai quật, lấy mẫu, ghi chép thông tin, lập mã định danh đến niêm phong đều được kiểm tra, đối chiếu nhiều lần nhằm bảo đảm tuyệt đối chính xác. Song song với yêu cầu chuyên môn, các địa phương cũng tổ chức nghi lễ tâm linh phù hợp phong tục, tập quán, thể hiện sự thành kính đối với các Anh hùng liệt sĩ.

Mẫu hài cốt sau khi được lấy, gắn mã số định danh sẽ được đặt vào thùng theo từng lô để bàn giao theo quy định.

Toàn bộ quy trình từ chuẩn bị hồ sơ, xác định vị trí mộ, khai quật, lấy mẫu, niêm phong, lập mã định danh, cập nhật dữ liệu số hóa, bảo quản, vận chuyển đến bàn giao mẫu đều được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất và chính xác. Sau khi hoàn thành, các phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, giữ gìn sự tôn nghiêm tại nghĩa trang liệt sĩ.

Theo Đại tá Trần Nho Lương - Phó Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, yêu cầu cao nhất trong quá trình lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là bảo đảm chặt chẽ, chính xác, tuyệt đối không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn. An toàn ở đây không chỉ là an toàn về người, phương tiện mà còn là an toàn đối với mẫu hài cốt, hồ sơ và dữ liệu. Mỗi mẫu hài cốt gắn với một phần mộ, một mã định danh và niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ. Vì vậy, các khâu khai quật, lấy mẫu, niêm phong, bảo quản, vận chuyển, bàn giao và số hóa thông tin phải được thực hiện thống nhất, đúng quy trình kỹ thuật. Đây là cơ sở quan trọng phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.

Từ kết quả triển khai tại Nghĩa trang liệt sĩ Phù Ninh, Nghĩa trang liệt sĩ Thái Bình và Nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Đan, đến nay các đội công tác đã lấy được hơn 1.920 mẫu hài cốt liệt sĩ tại hơn 50 nghĩa trang. Quá trình triển khai đến nay cũng cho thấy một số khó khăn cần tiếp tục khắc phục. Hồ sơ lưu trữ của một số phần mộ chưa đầy đủ, thiếu thông tin về kết cấu mộ nên gây khó khăn trong quá trình khai quật và lấy mẫu. Nhiều phần mộ đã được cải tạo, tu bổ qua nhiều giai đoạn, khiến việc tháo dỡ, hoàn trả mất nhiều thời gian và nhân lực.

Hiện nay, cùng với việc thực hiện nghiêm ngặt các bước trong quy trình lấy mẫu, Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ yêu cầu các lực lượng tham gia Chiến dịch “500 ngày đêm” tuyệt đối tuân thủ quy trình vận chuyển, bảo quản, bàn giao và tiếp nhận mẫu với tinh thần thận trọng, khoa học, trách nhiệm và nhân văn. Mỗi mẫu hài cốt được bảo quản đúng quy trình, mỗi thông tin được số hóa chính xác sẽ góp phần rút ngắn hành trình tìm lại tên cho các liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, gia đình liệt sĩ và tiếp tục lan tỏa truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Quỳnh Chi