Cập nhật:  GMT+7

Một ngày tôn vinh văn hóa, 365 ngày nuôi dưỡng sức mạnh Việt Nam

Ngày 24/11/2026 đánh dấu lần đầu tiên cả nước đón Ngày Văn hóa Việt Nam - một dấu mốc đặc biệt đúng 80 năm sau Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, năm 1946. Từ lời căn dặn “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến những quyết sách mới hôm nay, điều đáng mong đợi không chỉ là một ngày nghỉ để tôn vinh văn hóa, mà là sự khởi đầu của một thói quen đẹp: Mỗi người Việt Nam cùng gìn giữ, sáng tạo và bồi đắp sức mạnh văn hóa dân tộc trong suốt 365 ngày của năm.

Một ngày tôn vinh văn hóa, 365 ngày nuôi dưỡng sức mạnh Việt Nam

Hoạt động dã ngoại và trải nghiệm Hát Xoan tại Đình Hùng Lô (phường Vân Phú) là chương trình ý nghĩa, giúp các bé Trường Mầm non Nông Trang tiếp cận trực tiếp Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ảnh: Phương Thanh

Từ Đất Tổ nghĩ về một ngày văn hóa của dân tộc

Có những vùng đất, mỗi lần nghĩ đến, ta không chỉ nhớ một địa danh mà còn nghe thấy tiếng gọi của cội nguồn. Phú Thọ là một vùng đất như thế. Từ núi Nghĩa Lĩnh, dòng người hướng về Đền Hùng, những câu chuyện Vua Hùng và điệu Xoan mộc mạc luôn gợi nhắc một điều giản dị: Văn hóa không phải thứ gì xa xôi. Văn hóa hiện diện trong cách ta nhớ về tổ tiên, trong lời ru của mẹ, trong tiếng nói quê hương, trong đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bởi vậy, khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam và quy định người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương, đó không chỉ là một quyết định về lịch nghỉ. Đằng sau một ngày được dành riêng cho văn hóa là sự khẳng định bằng thể chế rằng đời sống tinh thần, quyền thụ hưởng văn hóa và sức sáng tạo của Nhân dân phải có vị trí xứng đáng trong chương trình phát triển quốc gia. Một đất nước hiện đại không thể chỉ được nhìn qua những cây cầu, tuyến đường, nhà máy hay những con số tăng trưởng. Đất nước ấy còn phải được nhận ra qua nhân cách, lòng nhân ái, sự tử tế và những giá trị làm nên bản sắc con người Việt Nam.

Việc chọn ngày 24/11 càng giàu ý nghĩa khi gắn với Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, năm 1946. Trong hoàn cảnh chính quyền cách mạng còn non trẻ, đất nước đứng trước những thử thách sinh tử, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho văn hóa. Tư tưởng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” không chỉ nói về nhiệm vụ của giới văn nghệ sĩ, trí thức, mà đặt ra một tầm nhìn: Muốn xây dựng và bảo vệ đất nước, trước hết phải xây dựng con người, khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự cường và những chuẩn mực tốt đẹp của xã hội.

80 năm đã đi qua. Từ lời hiệu triệu của năm 1946 đến Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội năm 2026 là một mạch tư tưởng nhất quán, được phát triển phù hợp với yêu cầu của thời đại. Văn hóa không thể là phần việc được tính đến sau cùng, khi kinh tế đã phát triển và ngân sách còn dư. Văn hóa phải đồng hành ngay từ đầu, thấm vào từng quyết sách, từng không gian sống và từng lựa chọn ứng xử của con người.

Tôi mong ngày 24/11 đầu tiên sẽ được ghi nhớ không chỉ bằng những lễ kỷ niệm trang trọng, mà bằng hình ảnh một gia đình cùng vào bảo tàng, một em nhỏ lần đầu được nghe Hát Xoan tại đình làng, một người lao động có dịp thưởng thức nghệ thuật, một người dân ở vùng xa được tiếp cận hoạt động văn hóa chất lượng. Giá trị lớn nhất của ngày lễ không phải chúng ta nghỉ thêm một ngày, mà là chúng ta có thêm một lý do để sống đẹp hơn với văn hóa.

Để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển và sức mạnh mềm quốc gia

Một thông điệp sâu sắc trong giai đoạn phát triển hiện nay là không được đặt văn hóa ở phía sau kinh tế. Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì “văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Đó là một cách diễn đạt cô đọng về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng và chiều sâu phát triển. Kinh tế tạo ra của cải, còn văn hóa bồi đắp niềm tin, kỷ luật, đạo đức, khả năng hợp tác và khát vọng cống hiến - những điều giúp một quốc gia đứng vững trước biến động và phát triển lâu bền.

Khi đất nước hướng tới khát vọng tăng trưởng hai con số, văn hóa phải đóng góp theo cả hai con đường. Một mặt, văn hóa trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng thông qua du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thiết kế, quảng cáo, phần mềm và trò chơi giải trí, xuất bản, nội dung số cùng nhiều sản phẩm sáng tạo khác. Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Mặt khác, văn hóa nâng cao chất lượng phát triển: Tạo nên môi trường kinh doanh có đạo đức, nền hành chính phục vụ, cộng đồng biết tôn trọng pháp luật, doanh nghiệp có trách nhiệm và con người biết sáng tạo vì lợi ích chung. Đó là nguồn lực kinh tế lớn nhưng không phải lúc nào cũng hiện diện ngay trên bảng thống kê.

Một ngày tôn vinh văn hóa, 365 ngày nuôi dưỡng sức mạnh Việt Nam

Tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động văn nghệ đặc sắc, góp phần tôn vinh văn hóa vùng Đất Tổ cội nguồn.

Nhìn từ Phú Thọ, khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành động lực phát triển đặc biệt rõ nét. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ đã được UNESCO ghi danh, nhưng giá trị của những di sản ấy không chỉ nằm ở danh hiệu. Điều quý hơn là khả năng kết nối con người với lịch sử dân tộc, tạo sinh kế cho cộng đồng, thúc đẩy giáo dục truyền thống và mở ra những sản phẩm du lịch, trình diễn, xuất bản, thiết kế, nội dung số mang dấu ấn riêng. Trong không gian văn hóa Phú Thọ hôm nay, bản sắc vùng Đất Tổ còn có cơ hội đối thoại với những sắc màu văn hóa Mường, văn hóa vùng núi và trung du, làm giàu thêm câu chuyện của một địa phương đang mở rộng không gian phát triển.

Theo kế hoạch, Phú Thọ tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24/11/2026, với các điểm nhấn như chương trình thực cảnh - nhạc hội “Hào khí Lạc Hồng” và hội trại “Văn hóa Phú Thọ - Kết nối phát triển”. Tôi cho rằng đây là dịp tốt để thử một cách tiếp cận mới: Không chỉ tổ chức sự kiện cho đông người xem, mà tạo cơ hội để người dân tham gia, nghệ nhân được tôn vinh, doanh nghiệp có sản phẩm và du khách có trải nghiệm đáng nhớ. Một chương trình văn hóa thành công phải để lại giá trị sau khi sân khấu đã tắt đèn.

Muốn vậy, cần nối di sản với sáng tạo và nối sáng tạo với thị trường bằng những cơ chế phù hợp. Một làn điệu Xoan có thể đến với học sinh qua trường học, đến với du khách qua không gian diễn xướng chuẩn mực, đến với bạn bè quốc tế qua phụ đề đa ngữ và nền tảng số. Nhưng mọi khai thác phải tôn trọng tính chân thực, quyền lợi của cộng đồng thực hành và chiều sâu của di sản. Phú Thọ cũng như mỗi địa phương không nên chạy theo những mô hình giống nhau; lợi thế cạnh tranh bền vững nhất bắt đầu từ câu chuyện văn hóa không nơi nào có thể sao chép.

Ở tầm quốc gia, ngoại giao văn hóa cần đi xa hơn những hoạt động giới thiệu hình ảnh đơn thuần, để kết nối văn hóa với du lịch, giáo dục, thương mại, công nghệ và xuất khẩu sản phẩm sáng tạo. Điều chúng ta mong muốn không chỉ là thế giới biết Việt Nam có những di sản nào, mà còn hiểu người Việt Nam là ai: Một dân tộc yêu hòa bình, biết trân trọng cội nguồn, giàu sức sáng tạo và có khát vọng đóng góp cho nhân loại.

Một ngày tôn vinh, 365 ngày thực hành và sáng tạo văn hóa

Ngày Văn hóa Việt Nam chỉ thật sự có ý nghĩa nếu từ sự kiện ấy hình thành những thay đổi bền vững. Tôi nghĩ trước hết phải bắt đầu từ một quan niệm rất gần gũi: Người dân không chỉ là khán giả của các hoạt động văn hóa, mà là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng văn hóa. Mỗi gia đình có thể trao truyền một nét đẹp ứng xử; mỗi nhà trường có thể giúp học sinh hiểu lịch sử, nghệ thuật, phong tục quê hương; mỗi cơ quan, doanh nghiệp có thể xây dựng môi trường làm việc trung thực, văn minh, nhân ái. Văn hóa không thể chỉ rực rỡ trên sân khấu mà mờ nhạt trong hành vi hằng ngày.

Đặc biệt, thế hệ trẻ phải được trao cơ hội trở thành người kể chuyện mới của văn hóa Việt Nam. Một chiếc điện thoại có thể đưa câu chuyện về Đền Hùng đến với bạn bè năm châu; một sản phẩm hoạt hình có thể làm sống dậy một tích truyện dân gian; một dự án thiết kế có thể đưa họa tiết truyền thống vào đời sống đương đại. Tuy nhiên, công nghệ càng mạnh thì trách nhiệm đối với sự thật lịch sử, quyền tác giả và giá trị cộng đồng càng phải lớn. Số hóa di sản không thể chỉ là chụp ảnh rồi đưa lên mạng; phải biến dữ liệu thành tri thức, thành trải nghiệm học tập và thành nguồn cảm hứng sáng tạo mới.

Trong bối cảnh giao lưu quốc tế sâu rộng, không nên đánh đồng văn hóa nước ngoài với nguy cơ lệch chuẩn. Lịch sử văn hóa Việt Nam là lịch sử của tiếp biến, chọn lọc và làm giàu bản sắc. Điều cần cảnh giác là nội dung độc hại, thông tin sai lệch, lối ứng xử cực đoan, tâm lý sính ngoại thiếu chọn lọc và sự thao túng của thuật toán đối với nhận thức, thị hiếu. “Khắc tinh” bền vững nhất của những nguy cơ ấy không phải là thái độ khép kín, mà là bản lĩnh văn hóa được nuôi dưỡng từ giáo dục, khả năng tư duy phản biện, ý thức pháp luật và sức hấp dẫn của chính những sản phẩm văn hóa Việt Nam có chất lượng. Khi hiểu giá trị của mình, người trẻ sẽ tự tin hội nhập mà không hòa tan.

Từ góc độ chính sách, Nghị quyết số 28/2026/QH16 quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước. Đây là cam kết quan trọng, nhưng nguồn lực chỉ phát huy ý nghĩa khi được chuyển thành kết quả cụ thể: Thiết chế văn hóa hoạt động hiệu quả, di sản được gìn giữ đúng cách, nghệ sĩ và nghệ nhân có điều kiện sáng tạo, trẻ em có cơ hội tiếp cận nghệ thuật, vùng khó khăn không bị đứng ngoài đời sống văn hóa. Cần đổi mới cách đặt hàng tác phẩm, huy động doanh nghiệp và cộng đồng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đầu tư cho nhân lực và hình thành những không gian văn hóa số có bản sắc Việt Nam.

Riêng với Phú Thọ, tôi mong Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ gợi mở những việc làm giản dị nhưng lâu dài: Thêm các giờ học trải nghiệm di sản Đất Tổ; thêm cơ hội để nghệ nhân truyền dạy Hát Xoan; thêm những không gian đọc sách, biểu diễn và sáng tạo ở cơ sở; thêm những sản phẩm du lịch văn hóa có chất lượng; thêm những người trẻ biết kể câu chuyện quê hương bằng ngôn ngữ đương đại. Đừng chỉ đếm bao nhiêu buổi biểu diễn được tổ chức trong ngày 24/11, hãy nhìn xem sau đó có bao nhiêu người tìm đến văn hóa, bao nhiêu cộng đồng được hưởng lợi và bao nhiêu sáng kiến tiếp tục được nuôi dưỡng.

80 năm trước, giữa bộn bề kiến quốc, chúng ta đã lựa chọn văn hóa như ánh sáng dẫn đường. Hôm nay, trên hành trình xây dựng một Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, lựa chọn ấy càng có ý nghĩa. Từ Đền Hùng nhìn ra đất nước, có thể cảm nhận rõ rằng sức mạnh dân tộc bắt đầu từ sự gắn bó với nguồn cội, nhưng chỉ lớn lên khi mỗi thế hệ biết tiếp tục sáng tạo. Ngày 24/11 là ngày để chúng ta cùng tôn vinh văn hóa. Còn 365 ngày của năm mới là thời gian để mỗi người, mỗi gia đình và mỗi cộng đồng làm cho văn hóa thực sự trở thành sức mạnh Việt Nam.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương


PGS, TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương

 {name} - {time}
{body}
 {name} - {time}
{body}

0 bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Xem thêm

Trang trọng Lễ giỗ Thủy Tổ Quốc Mẫu

Trang trọng Lễ giỗ Thủy Tổ Quốc Mẫu
2026-11-18 13:26:00

baophutho.vn Sáng 18/11 (tức 10/10 âm lịch), phường Thanh Miếu tổ chức Lễ giỗ Thủy Tổ Quốc Mẫu hoàng hậu Hồng Đăng Ngàn - người được đức vua Kinh Dương...

Tin liên quan

Gợi ý

POWERED BY
Việt Long