Nâng tầm sản phẩm OCOP từ nguồn dược liệu quý

Trong dòng chảy phát triển nông nghiệp công nghệ cao của Phú Thọ, Hợp tác xã (HTX) Nấm Tam Đảo (xã Tam Đảo) đã gắn phát triển sản xuất theo chuỗi với xây dựng sản phẩm OCOP trong sản xuất đa dạng sản phẩm như: nuôi trồng và chế biến nấm ăn, nấm dược liệu, đông trùng hạ thảo, trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ... Đến nay, HTX Nấm Tam Đảo có 13 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP từ 3 - 4 sao, qua đó góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và ổn định thị trường tiêu thụ.

Lãnh đạo HTX Nấm Tam Đảo (bên trái) giới thiệu quy trình sản xuất đông trùng hạ thảo.

Những ngày đầu thành lập, nấm bào ngư và nấm linh chi là hai sản phẩm chủ lực của HTX. Tuy nhiên, việc sản xuất phụ thuộc gần như hoàn toàn vào kinh nghiệm, ít ứng dụng kỹ thuật nên năng suất thấp, chất lượng không đồng đều, khả năng cạnh tranh hạn chế. Từ thực tiễn này, Ban lãnh đạo HTX xác định, muốn phát triển bền vững phải thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ mô hình thủ công sang mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ. HTX chủ động khảo sát nhu cầu thị trường, từ đó định hướng đầu tư thiết bị, hệ thống nuôi trồng và quy trình sản xuất hiện đại. Các thành viên tích cực học tập kinh nghiệm từ những mô hình nấm tiên tiến trong và ngoài tỉnh, tiếp cận kỹ thuật nuôi cấy mới, phương pháp kiểm soát môi trường, vệ sinh an toàn trong nhà nấm. Việc đầu tư bài bản giúp HTX chủ động kiểm soát chất lượng sản phẩm, duy trì sự ổn định và tạo lợi thế cạnh tranh. Năm 2019, HTX nghiên cứu và nuôi cấy thành công chủng nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris - loại nấm có giá trị kinh tế và dược tính cao. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, mở ra hướng đi mới cho đơn vị.

Năm 2025, HTX được Trung tâm Khuyến nông quốc gia chuyển giao đồng bộ công nghệ nhân giống, nuôi trồng, sơ chế, chế biến, bảo quản và tiêu thụ theo chuỗi liên kết. Đây là một trong những mô hình điểm được triển khai trên cơ sở ứng dụng giống nấm đông trùng hạ thảo mới Cm3 - giống đã được công nhận trong hệ thống giống chính thức, có nguồn gen ổn định, kết hợp với quy trình nuôi trồng hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ sinh học. Mô hình có sự tham gia của 4 hộ dân, trong đó HTX giữ vai trò trung tâm về kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm. So với các giống trước đây, Cm3 tạo sự khác biệt rõ rệt về chất lượng, màu sắc vàng tươi, sợi mọc đều, hình thái đẹp, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường dược liệu chất lượng cao.

Giám đốc HTX Nấm Tam Đảo Nguyễn Quốc Huy cho biết, sau khi tiếp nhận chuyển giao công nghệ, HTX đã phát triển đa dạng các dòng sản phẩm như: đông trùng hạ thảo sấy thăng hoa, trà đông trùng hạ thảo, cốm hòa tan, rượu đông trùng hạ thảo, cao đông trùng, viên bổ thận, sữa Nano Cordy Milk... Sản phẩm được sản xuất theo quy trình khép kín, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng nên được thị trường đón nhận tích cực.

Hiện nay, mô hình sản xuất tại HTX được tổ chức bài bản, hệ thống nhà nuôi trồng đầu tư đồng bộ, bảo đảm nghiêm ngặt các điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và an toàn sinh học. Không dừng lại ở sản xuất, HTX còn đầu tư chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Nhiều sản phẩm mới ra đời trong năm 2025 như Nano đông trùng hạ thảo, sữa Nano Cordymilk, cao Đông Trùng Cốt Khí, trà Đông Trùng thảo dược Tam Đảo... góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Đặc biệt, HTX xây dựng thành công mô hình nông nghiệp tuần hoàn dâu tằm - tơ lụa - đông trùng hạ thảo. Theo đó, nhộng tằm tươi trở thành nguyên liệu lý tưởng để nuôi cấy đông trùng hạ thảo, trong khi kén tằm phục vụ sản xuất tơ lụa, hình thành chuỗi giá trị khép kín. Vùng nguyên liệu trồng dâu nuôi tằm còn được mở rộng sang nhiều địa phương như Tuyên Quang, Lào Cai và tạo sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ dân.

Song song với đầu tư sản xuất, HTX còn tích cực đẩy mạnh chuyển đổi số, vận hành fanpage, website, đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, hợp tác với các nền tảng truyền thông số để quảng bá thương hiệu. Năm 2025, HTX được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tặng bằng khen, lọt Top 100 HTX tiêu biểu toàn quốc và được vinh danh tại giải thưởng “Ngôi sao Hợp tác xã – CoopStar Awards 2025”.

Các sản phẩm OCOP của HTX Nấm Tam Đảo là minh chứng sinh động cho sự chuyển mình của nông nghiệp Phú Thọ khi lấy khoa học - công nghệ làm nền tảng, lấy liên kết chuỗi làm động lực gia tăng giá trị.

Phương Thanh