Nâng tầm thương hiệu Trà Đất Tổ

Sở hữu hệ sinh thái chè trù phú cùng bề dày lịch sử, Phú Thọ đang đứng trước bước ngoặt chiến lược khi chính thức xây dựng Đề án “Phát triển thương hiệu Trà Đất Tổ”. Đây được kỳ vọng là đòn bẩy kinh tế đưa cây chè bứt phá mạnh mẽ, đưa hương trà trung du vươn tầm thế giới, trở thành niềm tự hào của vùng đất cội nguồn.

Đồi chè Long Cốc, thế mạnh để phát triển kinh tế sinh thái đa giá trị của địa phương.

Từ xa xưa, cây chè đã xuất hiện ở vùng trung du và trở thành một trong những cây trồng chủ lực của vùng Đất Tổ. Ngày 20/7/1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm Nhà máy chè Phú Thọ tại xã Đào Giã, huyện Thanh Ba (cũ). Người đã động viên cán bộ, công nhân và người trồng chè, tạo động lực cho sự phát triển của ngành chè.

Ngày nay, Phú Thọ được xem là một trong những trung tâm sản xuất chè lớn của cả nước. Ngoài viện nghiên cứu chuyên sâu về cây chè, toàn tỉnh có 76 doanh nghiệp chế biến quy mô lớn, 18 làng nghề truyền thống cùng 12 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực chè. Trên địa bàn tỉnh có 58 xã trồng chè với diện tích 14,5 nghìn ha, sản lượng búp tươi hằng năm đạt trên 193.000 tấn, đứng thứ 2 cả nước. Trong đó, gần một nửa diện tích trồng tập trung và hơn 3.800 ha được cấp mã số vùng trồng.

Không chỉ tạo sinh kế cho người dân, những đồi chè tại Long Cốc, Mỹ Thuận, Minh Đài, Yên Kỳ... còn mở ra tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm.

Bà Hà Thị Thanh Nguyện - Bí thư Chi bộ khu Dụ, xã Xuân Đài cho biết: “Từ khi được hỗ trợ máy móc, trang thiết bị chế biến sản phẩm chè sương sớm Xuân Sơn và hướng dẫn làm bao bì, nhãn mác hoàn chỉnh, giá trị búp chè của địa phương đã tăng lên rõ rệt. Nhân dân phấn khởi, bởi sản phẩm có đầu ra ổn định, giá bán cao hơn giúp nâng cao đời sống.”

Du khách trải nghiệm hái chè ngay tại vùng nguyên liệu.

Những năm gần đây, ngành chè Phú Thọ có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng nâng cao chất lượng sản phẩm. Tỉnh hiện có gần 40 sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP 3 - 4 sao, trong đó Chè Đinh cao cấp Hoài Trung và Chè Búp tím Thanh Ba UT đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Điều này khẳng định quá trình chuyển đổi từ sản xuất theo số lượng sang chú trọng chất lượng, giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu.

Bà Lê Thị Hồng Phương - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trà UT cho biết: “Công ty đã mạnh dạn đầu tư thiết bị, cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm trà. Nhờ đó, hoạt động sản xuất từng bước ổn định, tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ.”

Tuy nhiên, tiềm năng lớn vẫn chưa được khai thác tương xứng. Hiện nay, giá chè xuất khẩu bình quân của tỉnh mới bằng khoảng 60% so với mức bình quân chung của thế giới. Gần 70% sản lượng vẫn là chè đen xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu hoặc mang thương hiệu riêng của từng doanh nghiệp, khiến hình ảnh chè Phú Thọ chưa thực sự tạo được dấu ấn trên thị trường quốc tế.

Xuất phát từ thực tế đó, UBND tỉnh đã xây dựng dự thảo Đề án “Phát triển thương hiệu Trà Đất Tổ” giai đoạn 2026 - 2030 nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ cho ngành chè. Quan điểm xuyên suốt: Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp làm hạt nhân dẫn dắt chuỗi giá trị, hợp tác xã và người nông dân là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Phú Thọ duy trì ổn định 14.000 ha chè, thay thế 2.500 ha diện tích già cỗi bằng các giống chè mới có năng suất, chất lượng vượt trội. Tỉnh phấn đấu đưa 80% diện tích chè áp dụng nghiêm ngặt các quy trình sản xuất an toàn như VietGAP, GlobalGAP, Rainforest Alliance và canh tác hữu cơ; trên 70% vùng chè tập trung được cấp mã số vùng trồng.

Cùng với đó, tỉnh sẽ từng bước hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất, phấn đấu 50% vùng nguyên liệu tập trung được đầu tư hệ thống giao thông nội đồng và thủy lợi đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với chất lượng, mẫu mã, bao bì cao cấp của các sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và kinh tế.

Điểm nhấn mang tính đột phá của đề án chính là việc xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu logo “Trà Đất Tổ” độc quyền, gắn liền với biểu tượng văn hóa Hùng Vương, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Tỉnh sẽ chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, phát triển ít nhất 15 doanh nghiệp, hợp tác xã nòng cốt được cấp quyền sử dụng thương hiệu chung, đảm bảo 100% dòng trà cao cấp và sản phẩm OCOP từ 4 sao trở lên đều được dán nhãn nhận diện thống nhất. Đồng thời, cơ cấu sản phẩm sẽ được điều chỉnh mạnh mẽ, nâng tỷ lệ chè xanh chất lượng cao, trà Ô long, Matcha chế biến sâu lên trên 40% tổng sản lượng, kiên quyết giảm dần tỷ lệ chè đen thô xuất khẩu.

Đề án còn chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa gắn với cây chè. Tỉnh sẽ lập hồ sơ công nhận “Cây di sản Việt Nam” cho các quần thể chè Shan tuyết cổ thụ lâu năm tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn, Pà Cò, tạo dựng sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao. Nghiên cứu xây dựng Nghi thức thưởng Trà Đất Tổ để sử dụng trong các hoạt động đối ngoại, quảng bá văn hóa lớn của địa phương. Lễ hội Trà Đất Tổ cũng được định hướng trở thành sự kiện thường niên gắn với dịp Giỗ Tổ Hùng Vương.

Song song với đó là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất thông qua ứng dụng công nghệ GIS quản lý vùng trồng, nhật ký điện tử, hệ thống cảm biến IoT theo dõi môi trường và dự báo sâu bệnh sớm. Ngành Công Thương cùng các cơ quan chuyên môn sẽ đóng vai trò tích cực làm cầu nối, mở rộng thị trường nội địa qua hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử; chủ động xúc tiến xuất khẩu sang các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Đài Loan, Nga và các quốc gia Hồi giáo qua chứng nhận Halal.

Với nền tảng lịch sử, văn hóa và tiềm năng sản xuất sẵn có, cùng định hướng phát triển bài bản, thương hiệu “Trà Đất Tổ” được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng mới của nông nghiệp Phú Thọ, góp phần nâng cao giá trị cây chè và quảng bá hình ảnh vùng đất cội nguồn đến bạn bè trong nước và quốc tế.

Lê Hoàng